Bleekneusjes naar een vakantiekolonie sturen. Was dat nou zo'n goed idee?

Door SingLie gepubliceerd op Friday 28 September 12:12

Een kind met gezondheidsproblemen zou je in de jaren vijftig naar een vakantiekolonie kunnen sturen. Hier heerste rust, reinheid en regelmaat en was destijds de oplossing om aan te sterken. Als we daar nu op terug kijken... Heeft zo'n vakantiekolonie dan veel goeds gedaan?

Op een vrije middag fiets ik naar mijn 86-jarige oma toe. Ze hoort me niet binnenkomen en zit aandachtig voor het raam voorbijgangers toe te zwaaien. Oma merkt me op als ik de deur achter me sluit en zegt: "Och lieverd, wat leuk! Bakje thee?" We praten over de dagelijkse dingen, hoe hoog ze heeft gescoord bij de sjoelclub bijvoorbeeld. Het gesprek gaat een andere kant op en oma zet uiteen over haar dierbare jaren in de vakantiekolonie 'Mooi Gaasterland' in Rijs.

 In de jaren vijftig was zij hier kinderverzorgster. Oma had de tijd van haar leven met collega's en kinderen. Gedetallieerd beschrijft ze de sfeer voor me. Oma zingt liedjes die ze de kinderen aanleerde. Ik hang aan haar lippen!

Eenmaal thuis gekomen laat de vakantiekolonie 'Mooi Gaasterland' me maar niet los. Wat was dat nou precies? Wanneer ik begin te zoeken op internet wordt me snel duidelijk dat niet iedereen fijne herinneringen heeft aan de vakantiekolonie.

Vakantiekolonie

Tussen 1883 en 1970 hebben er honderduizenden kinderen enige tijd in een vakantiekolonie doorgebracht. Een vakantiekolonie was een tehuis in de buurt van bossen of zee, waar de zogenaamde 'bleekneusjes' voor zes weken kwamen om aan te sterken. Na de oorlog waren er veel kinderen slachtoffer geworden van de hongerwinter. Ze waren te dun of hadden andere gezondheidsproblemen. In die tijd leek een verblijf in een vakantiekolonie de beste oplossing om weer op sterkte te komen. Men wilde met dit initiatief tuberculose verkomen, de volksgezondheid verbeteren, maar tegelijk ook een beschaafde leefwijze bijbrengen. Er heerste een klimaat van orde en structuur. Het dagprogramma bestond uit wandelen, slapen, melk drinken en pap eten, allemaal op vaste tijden. Gewichtstoename was een graadmeter voor het succes van het verblijf. Wanneer dit bij kinderen niet werd geconstateerd zat een extra periode van zes weken er dik in.

Ervaringen

De ervaringen van kinderen lijken, op zijn zachtst gezegd, niet allemaal even rooskleurig. Ze waren jong en werden alleen, soms met broer of zus, ontvangen door een groep vreemde nonnen en verzorgsters. Zes weken lang zonder ouders. Kinderen waren verdrietig en hadden last van ontzettende heimwee. De nonnen daarentegen leken alleen maar met gewichtstoename bezig te zijn. Geen griesmeelpap? Prima! maar dan werd de volgende dag hetzelfde bord pap weer voorgezet. Koud. Tijdens weegmomenten hielden zij, die dat durfden, steentjes in de handen zodat het in ieder geval leek alsof ze waren aangekomen. Kinderen kregen het verplichte hapje levertraan en werden gedwongen op de rechterzijde te slapen, dat was beter voor het hart. Velen van hen kijken er tegenwoordig nog steeds met nare gevoelens op terug.

Toch enigzins geschokt door deze slechte ervaringen kom ik een tijd later weer bij mijn oma aan. Ik vertel haar mijn bevindingen en met een serieus gezicht beaamt ze mijn uitspraken. Sommige kinderen huilden zich van heimwee in slaap. Ze herkent de verhalen van "nare zusters" en griesmeelpap maar al te goed. Oma gooide stiekem oude pap weg, omdat ze er niet tegenkon dat kinderen dit opnieuw voorgeschoteld kregen.

We praten nog even over de hedendaagse zorg en het onderwijs. Daar doen we vandaag de dag alles om een goed pedagogisch klimaat te creëren. Destijdse vakantiekoloniehuizen horen daar in ieder geval niet meer bij.

 "Ach.." zegt ze dan. "Ik ben zo benieuwd hoe het met Bartje is." Bartje bleek een jongetje van vier te zijn waarvoor ze altijd briefkaarten naar huis schreef. Oma kon zijn complete naam en adres nog oplepelen. "Jullie kunnen tegenwoordig toch zoveel met internet? Zou je misschien..." Ja, Oma! Leuk! Ik ga Bartje opzoeken!

Reacties (5) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Ons mam heeft er ook gezeten, op Schiermonnikoog...
Ze bestonden nog in 1972, hoor! Ik ben er zelf geweest in Egmond aan Zee. Kerdijk. Altijd ziek en geen oorzaak te vinden werd ik daar naar toe gestuurd, drie maanden toen ik zes was. Depressies werden bij kinderen in die tijd nog niet erkend, vandaar.
Ja, het klopt dat ze in de jaren zeventig nog actief waren. Ik zoomde nu alleen in op de jaren vijftig omdat mijn oma er toen werkzaam was. Bedankt voor je reactie!
Een duim omhoog. We kunnen het ons in deze tijd niet voorstellen. Kun je nagaan hoe de communicatie ging in een relatie. Ik kom ook uit een groot gezin (11 kinderen) Mijn ouders kregen ze van God. En dat was het en wij gingen vaak naar anderen op vakantie. Nu begrijp ik waarom. Suc6 op Xead.
Goed artikel, duim en fan erbij.