Franse literatuurgeschiedenis

Door Girl123 gepubliceerd op Friday 28 September 12:08

In dit artikel een overzicht van de Franse literatuurgeschiedenis.

De Romantiek (1800-1850)

Een reactie tegen de overheersing van het Classicisme uit de 17e eeuw en tegen de overheersing van het Rationalisme uit de 18e eeuw. De Romantiek benadrukt daarentegen het gevoel en de verbeelding. De bron van de Romantiek is het mal du siècle, een gevoel van diepe melancholie, doordat men ontevreden is met de tijd en de samenleving waarin men leeft, zonder dat er duidelijk aanwijsbare oorzaken voor te vinden zijn. Men lijdt aan de tijd.

Kenmerken:
- gevoel
- terug naar de natuur
- godsdienstig
- innerlijke beleving
- vlucht in het verleden, de toekomst, het mysterie, de wanordelijke natuur, het exotisme

De Romantiek wordt, naar de vormgeving, gekenmerkt door de grote rol van het toeval en de vaak extreme zwart-wit tegenstellingen. Dit zoeken naar uitersten is te herleiden tot de onvrede met de eigentijdse normen en het vluchten in uitersten als gevolg van die onvrede.

Victor Hugo: bezit een onuitputtelijke verbeelding. Zijn 2 beroemdste romans zijn historische romans: ‘Notre-Dame’ de Paris en ‘Les Misérables’.
George Sand: schrijft liefdesromans waarin zij het eenvoudige plattelandsleven als ideaal ziet.
Dumas père: is vooral bekend om zijn historische romans, zoals ‘Les trois Mousquetaires’ en ‘Le Comte de Monte-Cristo’.
Jules Verne: situeert in ‘Le Tour du Monde en quatre-vingts jours’ een science-fictionachtige toekomst.
Hector Malot : ontroert jong en oud met zijn prachtige kinderboek ‘Sans Famille’.

Victor Hugo ontwikkelt een nieuwe theorie voor het Romantisch theater. Hij verzet zich tegen de strenge regels van het klassieke theater. Geen drie eenheden meer, geen noodzakelijk rijm, geen verschil in tragedie of komedie. Het theater moet een vermenging zijn van een tragedie en komedie, van het ernstige en het komische van de traan en de lach, zoals Ruy Blas ons laat zien.

Poëzie is het literaire genre bij uitstek om op lyrische wijze de melancholische gevoelens vorm te geven.

Victor Hugo: is de vader van de romantische school. Hij schrijft zeer veel poëzie, onder meer ‘Odes et Ballades’.
Lamartine: is in zijn ‘Méditations poétiques’ de dichter van de liefde die de vrouw idealiseert en de dichter van de melancholie van de natuur.
Musset: is vooral bekend om zijn ‘Les Nuits’ geïnspireerd door een diep liefdesverdriet.
 

Les Auteurs de Transition

In de periode die volgt komt geleidelijk verzet tegen Romantiek. De auteurs uit deze periode zijn nog geen Realisten, maar hun werken tonen wel al realistische elementen. Men noemt ze daarom ‘Les Auteurs de Transition’ (de overgangsauteurs). Het zijn romantische realisten.

Honoré de Balzac: heeft aan zijn verzamelde werk de titel ‘La Comédie Homaine’ gegeven. Het bestaat uit een groot aantal romans dat een beeld van zijn tijd geeft. Hij toont in zijn werk hoe hartstocht de mens vernietigt, hoewel dit ook kan leiden tot zijn volle ontplooiing. Ofschoon Balzac tot de romantische school behoort door zijn fantasie en zijn voorkeur voor hartstochten, toont hij zich realist in de precieze beschrijving van zijn personen. Zijn bekendste roman is ‘Eugénie Grandet’.
Stendhal: munt uit in de psychologische beschrijving van de liefde en in het analyseren van zeden. In ‘Le Rouge et le Noire’ laat hij zien hoe een niet rijk, maar doortastend persoon alle normen verwerpt om zijn geluk te bereiken.
Mérimée: combineert in zijn novelles een romantische inhoud met een sobere, realistische stijl, zoals in ’Carmen’ en ‘Mateo Falcone’.
 

Het Realisme (1850-1870)

Het Realisme reageert tegen de overdreven stijl van de Romantiek. Men meot de werkelijkheid niet ontvluchten, maar deze trachten te beheersen, te beschrijven door middel van neutrale waarneming. Dit in tegenstelling tot de persoonlijke beleving van de Romantiek. In de poëzie vindt men dit idee terug in de objectieve vorminhoud. In het proza ontstaat de psychologische roman, die via nauwkeurige observaties en een gedetailleerde beschrijving het karakter van de personages tracht uit te leggen.

Gustave Flaubert: is de grondlegger van de realistische school. In ‘Madam Bovary’ analyseert hij nauwgezet het karkater van de hoofdpersoon, Emma Bovary: een vrouw die ontrouw wordt uit verveling, van kwaad tot erger vervalt en tenslotte tot zelfdoding komt.

Tegen 1850 lanceert Gautier zijn theorie van l’art pour l’art. De kunst heeft uitsluitend een doel in zichzelf zonder factoren van buitenaf, geen lyrische verzen schrijven en de schoonheid van de vorm ontwikkelen. De dichters die zich deze theorie eigen maken noemt men de Parnassiens. De belangrijkste vertegenwoordigers zijn Gautier en Leconte de Lisle.
 

Het Naturalisme (1870-1890)

Het Naturalisme gaat uit van het Realisme, maar gaat nog een stap verder. Het wil de werkelijkheid wetenschappelijk verklaren en gaat daarbij uit van het determinisme: het lot van de mens wordt volledig bepaald door omstandigheden buiten zijn wil om: zoals erfelijkheid, milieu en opvoeding.

De Naturalisten willen dus zo exact mogelijk het werkelijke leven vastleggen. De registratie is echter gekleurd door hun sombere visie op mens en maatschappij. De mens is onvrij, hij wordt bepaald door externe factoren, erfelijkheid, milieu en opvoeding, maar ook door interne krachten die sterken zijn dan hijzelf, zoals driften.

Volgens de Naturisten zal de mens er nooit in slagen uit zijn werkelijke wereldje te ontsnappen, of met noodlottige afloop. De Naturist beseft deze machteloosheid van de mens en heeft daarom oog voor sociale wantoestanden. Hij kiest de zijde van de armen en onderdrukten en bekritiseert de rijken en machtigen. Gezien het karkater van de stroming is de poëzie in deze periode te verwaarlozen.
Emile Zola: de grondlegger van het Naturalisme, laat de ontluistering van arm en rijk zien zoals het trieste bestaan van mijnwerkers en hoeren, machtsmisbruik door vertegenwoordigers van geestelijkheid en bourgeoisie. Hij noemt zijn werk ‘Les Rougon-Macquart: histoire naturelle et sociale d’une famille sous le Second Empire’. Het is de geschiedenis van vijf generaties van een familie waarin hij zijn naturalistische uitgangspunten tracht te bewijzen. Dit geheel van twintig romans levert een boeiend beeld op van het leven in Parijs en in de provincie, in alle mogelijke kringen. De bekendste romans uit deze serie zijn ‘Thérèse Raquin’ en ‘Germinal’. Tijdens de Affaire Dreyfus kiest Zola in een geruchtmakend artikel: ‘J’accuse’ de zijde van Dreyfus, een joods officier, beschuldigd van spionage voor Duitsland.
Guy de Maupassant: heeft meer dan 200 novellen, waaronder ‘Mouche’, geschreven en enkele romans, zoals ‘Une Vie’. Hij wil bewijzen dat men nooit ongestraft zijn eigen wereldje kan verlaten. Voor hen die niettemin proberen hun eigen wereldje te verlaten wordt een kort moment van geluk steevast gevolgd door een lange periode van teleurstelling of ellende, zoals in ‘La Parure’, wordt aangetoond. Een andere zeer bekende novelle is ‘Boule de Suif’.
Alphonose Daudet: staat eigenlijk los van het Realisme of Naturalisme. Hij lijkt meer op de eerder genoemde ‘Auteurs de Transition’: een realistisch verteller met oog voor detail en beschrijving. Maar ook het gevoel treedt op de voorgrond. Hij schildert op onnavolgbare wijze de Fransman in de Provence in ‘Tartarin de Tarascon’, het verhaal van een soort Franse Don Quichotte.

Door de min of meer wetenschappelijke benadering is het proza het genre bij uitstek voor de Naturalisten.

In het burgerlijk theater overheerst de behoefte om het publiek een wijze les voor te schotelen, zoals ‘La Dame aux camélias’ van Dumas fils ons laat zien. Daarnaast bestaat nog steeds het romantisch theater waarin ‘Cyrano de Bergerac’ van Edmond Rostand een nu nog ontroerend meesterwerk is.

Het Impressionisme

Vanaf 1870 ontwikkelt zich in de schilderkunst een beweging die, aanvankelijk spottend, de naam Impressionisme meekrijgt. Het is een stroming die zich ten doel stelt de eerste, frisse, spontane indruk van een deel van de werkelijkheid vast te leggen. De Impressionisten keren zich tegen het Realisme in de schilderkunst. De schilders gaan in de open lucht werken. Door het schilderen van een stemming, een sfeer in licht en kleur, dringen zij naar hun mening dieper tot het wezen der dingen door dan de Realisten, die een natuurgetrouw, maar afstandelijk beeld van de werkelijkheid scheppen.

Het is daarom niet verwonderlijk dat er veel vriendschappelijke relaties zijn tussen de Impressionisten en de Symbolisten, die in de literatuur hetzelfde nastreven. De bekendste peintres fous de lumière zijn Monet, Renoir, Pisarro, Manet, Degas, Cézanne, Gauguin, Van Gogh, Seurat en Toulouse-Lautrec.

Het Symbolisme (1890-1910)

Het Symbolisme is een reactie tegen het verstandelijke, het wetenschappelijke van het Realisme en het Naturalisme. Het is vooral een stroming in de poëzie. De dichters keren zich tegen de Parnassiens. Ze geven geen beschrijving, maar roepen een beeld op. Ze trachten de emoties van het onderbewustzijn te suggereren in de vorm van een droom of symbool. Ze creëren een meer muzikale, vrije, harmonische versvorm. In tegenstelling tot de koele observatie van de Naturalisten, worden ze geïnspireerd door het gevoel voor het mysterieuze. Het Symbolisme beschouwt de wereld van het zintuiglijk waarneembare slechts als uiterlijke schijn, als symbool voor de echte werkelijkheid die achter de dingen verborgen zit. Het Symbolisme introduceert in de poëzie het ‘vrije vers’: de versvorm zonder rijm.

Charles Baudelaire: bezingt in ‘Les Fleurs du Mal’ de schoonheid, liefde, het ideaal, maar evenzeer de erotiek, de lelijkheid en het kwaad in al hun schoonheid. Hij is romanticus, Parnassien en symbolist tegelijk.
Paul Verlaine: is een romantisch zwerver, zoekend naar schoonheid. Zijn poëzie is muzikaal en vaak de uiting van een droefgeestige erotiek, zoals verwoord in ‘Chansons pour elle’.
Arthur Rimbaud: is lang de vriend van Verlaine en leidt zoals deze een avontuurlijk leven. Al zijn poëzie schrijft hij tussen zijn zestiende en twintigste jaar. Hij probeert het onbekende en mysterieuze te ontdekken en met zijn poëzie een nieuwe wereld te creëren. Een bekend gedicht van hem is ‘Le Dormeur du Val’.

 

 

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.