Over gewicht: 'super'-diëten en het Jojo-effect

Hoeveel verschillende diëten hebben we de afgelopen 30-40 jaar al niet voorbij zien komen om ons van ons overgewicht af te helpen: in (dames)bladen, in 'beststeller'-boeken, op de televisie? Heeft het gewerkt?

Nee, integendeel. De bevolking in de Westerse wereld is sinds mensenheugenis niet zo dik geweest.

Elk jaar een nieuwe dieettrend

Ze beloofden allemaal zo'n beetje hetzelfde: deze laatste en nieuwste dieetmethode zou nu toch echt de beste en snelste manier zijn om voor eeuwig van ons overgewicht af te komen.

Een bepaalde periode van respectievelijk vaak maar 2, 4, 6 of maximaal 8 weken streng lijnen zou vervolgens voldoende zijn om ons voor altijd op ons zo gewenste streefgewicht te brengen: 'super' dus.

Diëten, herinnert u zich deze nog? 

Ik noem enkele categorieën van bekende diëten. (Ik geef per categorie slechts een paar voorbeelden; de lijst is te lang om hier in het geheel te noemen.)

• De caloriearme diëten, die je op eigen houtje kunt volgen, zoals het brooddieet, soepdieet, bananendieet, sherrydieet, ananasdieet, grapefruitdieet, zuiveldieet, fruitdieet, pastadieet, puntendieet, streep-je-slank-dieet, Sonja Bakker-dieet;
• De begeleide caloriearme diëten, zoals diëten van diëtisten, het Weight Watchers-dieet en het EGA-dieet;
• De caloriearme maaltijdvervangende diëten (de befaamde shakes en soepen), zoals bv. van Weightcare, Slim-Fast en Modifast;
• Eetgewoontewijzigende diëten, bijvoorbeeld Fit for life-dieet, het bloedgroepdieet, het vezeldieet, het macrobiotisch dieet, het Montignac-dieet, het Dr. Phil-dieet, het Mediterraan dieet enz. enz.;
• Eiwitrijke, c.q. koolhydraatarme diëten, met als enkele voorbeelden het Atkins-dieet, het South Beach-dieet, het Dokter Frank-dieet, het vleesdieet, het stenen tijdperk-dieet.

Eigen ervaring in diëten

Zelf heb ik de afgelopen decennia wel zo'n 20 van bovenstaande veelbelovende diëten, met wisselend succes, uitgeprobeerd. Sommige diëten werkten goed, andere helemaal niet. Toch lukte het mij niet, net als zovele anderen, om op het zo moeizaam bereikte streefgewicht te blijven staan; het lukte vaak wel om in korte tijd 10 kg af te vallen, maar een jaar later bleek ik weer 12 kg of meer te zijn aangekomen! Hoe is dat toch mogelijk? Tja, die strenge diëten bleken niet zo ‘super’ te zijn, integendeel. In feite gaat het hier om crashdiëten, diëten die voor de bepaalde lijnperiode je lichaam en je stofwisseling in een kunstmatige staat van hongersnood brengen. Daarbij kwam mijn eigen ongeduld; ik wilde het dieet in zo kort mogelijke tijd afgewerkt hebben. Inmiddels weet ik beter.

Lijnen en het jojo-effect

Bij gestoord eetgedrag in het algemeen en na een periode van streng lijnen of het volgen van een crashdieet in het bijzonder, past het lichaam zich noodgedwongen aan een zeer lage voedsel- of brandstofinname aan. Het overlevingsmechanisme van het lichaam is in opperste staat van paraatheid gebracht en zet onmiddellijk de stofwisseling (de verbranding) op een laag pitje om toch zo lang mogelijk met het schaarse voedsel (de brandstof) te kunnen doen. Na afloop van de strenge lijnperiode en/of wanneer het gewenste streefgewicht is bereikt, ga je weer meer volgens het oude eetpatroon (en misschien ook een wat ruimere portie) eten. Doordat de stofwisseling (de verbranding) er echter aan gewend is geraakt op een veel lager pitje te branden, wordt vrijwel alles wat je nu meer eet dan wat volgens het dieet mocht (als vet) in het lichaam opgeslagen, als reserve voor een mogelijke volgende lijnperiode of 'hongersnood'. (Je lichaam kent immers het verschil niet.) Zo neemt je gewicht alras sneller en met meer toe dan dat je was afgevallen. Vervolgens probeer je opnieuw het een of andere dieet met uiteindelijk hetzelfde resultaat, waarna de geschiedenis zich herhaalt. Voilà: het beruchte jojo-effect is geboren.

Lijnen werkt niet. Wat werkt dan wel?

Tot slot

Kortom kies kritisch, weet wat je eet en verander je voedingspatroon in overeenstemming met de gezonde(re) keuzes in voedingsmiddelen. Bouw ook je beweegplan zorgvuldig op, laat je lichaam wennen aan het extra bewegen of sporten. Na soms jaren nietsdoen ineens fanatiek gaan sporten leidt alleen maar tot blessures. Als laatste: neem voor het afvallen en de werking van het dieet-/voedingsadvies en beweegplan de tijd: wat er in een jaar is aangekomen, gaat er echt niet (blijvend) in twee weken af.

© ASMAY. *12

Foto's: Office.microsoft.com.

Meer weten of boeken vinden over het beruchte jojo-effect? Klik hier.

Meer informatie zoeken over diëten? Klik hier.

Voor van alles en nog wat over gezond gewicht, klik hier.

Zie ook:

Over-gewicht-vederlicht-of-zwaargewicht?

Over-gewicht-meten-is-weten

Waarom-bewegen-zo-goed-voor-ons-is

Light-producten-hoe-licht-is-'light'-eigenlijk?

Of:

Asmay-s-voeding-&-gewicht

Asmay-s-gezondheid-ziekte