Notarissen, van topsalaris naar minimumloon?

Notarissen in Nederland hebben het niet gemakkelijk de laatste tijd.

Dat was vroeger wel anders. Notarissen verdienden toen topsalarissen.

Wat zijn de oorzaken van deze neergang?

Wat doet een notaris eigenlijk?

Een notaris is iemand, die bevoegd is verklaard om authentieke akten op te maken. Die bevoegdheid staat omschreven in de Wet op het Notarisambt. Authentieke akten zijn documenten, die door een openbaar ambtenaar zijn opgesteld en aldus gewaarmerkt. Een notaris is in deze hoedanigheid dus een openbaar ambtenaar. Dat betekent bijvoorbeeld, dat de notaris dient te handelen in het publieke belang en gehouden is een akte op te maken als daar door een cliënt om wordt verzocht; hij kan dit niet zomaar zonder reden weigeren.

Daarnaast is een notaris echter ook een ondernemer; hij moet zelf zorgen dat hij voor zijn dienstverlening wordt betaald, dat zijn administratie op orde is, dat zijn personeel wordt betaald en dat zijn kantoor goed draait. De notaris is meestal werkzaam in het personen- en familierecht, het onroerende zaakrecht of het rechtspersonenrecht.

Waar heb je een notaris bij nodig?

Vanuit de Wet op het Notarisambt is de notaris bij uitstek bevoegd tot het opstellen van authentieke akten in een paar specifieke gebieden. Je komt met een notaris in aanraking:

Als particulier in het personen- en familierecht, bijvoorbeeld bij:

• Huwelijkse voorwaarden
• Testamenten
• Echtscheidingsakten
• Verklaringen van erfrecht
• Schenkingen aan goede doelen.

Als particulier en/of bedrijf in het onroerende zaakrecht, bijvoorbeeld bij:

• Hypotheekakten
• Overdrachtsakten
• Akten met betrekking tot een openbare veiling.

Als bedrijf in het rechtspersonenrecht, bijvoorbeeld bij:

• Oprichtingsakten
• Statutenwijzigingen
• Aandelenemissies
• Akten met betrekking tot juridische fusie of opsplitsing
• Leveringsakten
• Verzorgen van legalisatie van documenten en apostilles.

Wat doet de KNB (Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie)?

In Nederland vallen alle notarissen en kandidaat-notarissen onder het toezicht van de KNB, een publiekrechtelijke organisatie, die moet waken over een goede beroepsuitoefening door haar leden en tegelijkertijd de integriteit en het aanzien van het ambt. De KNB heeft hiervoor bepaalde beroeps- en gedragsregels voor notarissen opgesteld, gelijk zoals de Orde van Advocaten dat voor alle advocaten in Nederland heeft gedaan.

Wat is er  veranderd voor de notaris?

Het notarisambt kende vroeger gouden tijden. Allereerst was er het standplaatsenbeleid, waardoor er per gerechtelijk arrondissement maar een bepaald aantal notarissen werkzaam mochten zijn. Men zat elkaar niet in de weg, wat betekende dat er geen enkele concurrentie was. Daarnaast golden voor de diverse werkzaamheden vast opgestelde tarieven, die vaak niet misselijk waren. Voeg daarbij nog een exploderende huizenmarkt en het wordt duidelijk hoe de notaris destijds aan zijn topsalaris kwam.

Nauwelijks tot geen concurrentie, vaste tarieven met een ruime winstmarge en klanten, die bijna in de rij stonden om bij huizenverkoop de overdrachtsakten te tekenen. Het jaarsalaris van een gemiddelde notaris kon vòòr 1999 gemakkelijk bedragen als NLG 500.000-600.000 halen.

Toegegeven, daarvan moesten de kosten voor het kantoor, de salarissen van het personeel, pensioenpremies en de belastingen nog af. Niettemin waren het gouden tijden.

Nieuwe wet

Op 3 april 1999 werd er echter een nieuwe Wet op het Notarisambt van kracht, die de oude wetten van 9 juli 1842 en 31 maart 1847 (!) verving. Er veranderde veel. De nieuwe wet was vooral gericht op marktwerking in het notariaat: notarissen mochten zich vanaf dat moment overal vrij vestigen en de standaardtarieven werden losgelaten. Notarissen stellen sindsdien zelf hun tarieven vast, daarbij uiteraard goed kijkend naar de steeds sterker wordende concurrentie.
Alleen in de personen- en familierechtpraktijk heeft de overheid een plafond in de tarifering ingesteld, om de diensten van het notariaat ook voor lagere inkomens binnen het bereik te houden.

Crisis

Waar de gevolgen van de hierboven genoemde nieuwe wet al stevig aan de winstmarges knabbelden, deed de diepe economisch-financiële crisis en de instorting van de huizenmarkt veel notarissen de das om. Nu er nog maar heel weinig huizen worden verkocht, zijn de inkomsten hiervan voor menige notaris zo goed als opgedroogd.

Vrije val inkomen notarissen

De combinatie van de toename van het aantal notarissen, dat zich nu overal vrij mag vestigen, de marktwerking door het vrijgeven van de tarieven en de huidige crisis is fnuikend gebleken voor de beroepsgroep.

De jaarinkomsten dalen nu voor het zoveelste jaar op rij. Waar er vorig jaar gemiddeld per notaris, na aftrek van kantoor- en personeelskosten, nog een brutojaarsalaris van circa EUR 80.000 overbleef, is de verwachting dat dat dit jaar blijft steken op een gemiddelde van circa EUR 45.000, een achteruitgang van ongeveer 45%.

Omdat het hier om gemiddelden gaat, zijn de onderlinge verschillen groot. Enkele notarissen doen nog goede zaken en halen nog steeds een jaarinkomen van EUR 300.000-400.000. Anderen echter halen amper een jaarinkomen van EUR 28.000. Er zijn al kantoren, die zich, door de verdampte inkomsten, tot sluiting zagen gedwongen en de kans is groot, dat deze trend zich ook het komende jaar voor zo'n 70-100 notariaten zal doorzetten.

Toekomstverwachtingen voor de notaris?

Voorlopig is het einde van economische en financiële crisis nog niet in zicht. De huizenmarkt zit nog stevig op slot. En dan zijn er nog enkele wetsvoorstellen in de maak, waarbij bepaalde procedures zo worden versoepeld dat men er geen notaris meer voor nodig zal hebben (bijvoorbeeld bij echtscheiding, benoeming van een voogd, oprichting van een eenmans-BV, schenking aan goede doelen). Ook dat ziet er dus niet hoopvol uit voor de grootverdienende notabele van vroeger.

Tot slot

Dat de economische crisis en de ingestorte huizenmarkt leidt tot faillissementen van bouwbedrijven en werkloosheid van aannemers, bouwvakkers, installateurs enz. is een uitermate triest, maar logisch resultaat. Dat deze oorzaken echter ook, in het verlengde, lijken te leiden tot de teloorgang van het eens zo prestigieuze notarisambt in Nederland, is – voor mij althans – een nieuw gezichtspunt.

© ASMAY. *12

Foto's: Office.microsoft.com.

Bronnen o.a.: Elsevier.nl/notaris en Gemiddeld-inkomen.nl/per-beroep.

Meer weten of boeken vinden over de economische crisis? Klik hier.

Of over de notaris? Klik hier.

Voor van alles en nog wat over miljonairs, klik hier.

Zie ook:

Hoe-bestaat-het-eicelexport-door-economische-crisis

Armoe-troef-voor-ouderen-in-Duitsland

Duitsland-schoorvoetend-naar-wettelijk-minimumloon

Hoe-overleef-ik-de-economische-crisis?

Of:

Asmay-s-mens-&-maatschappij

Asmay-s-tips-voor-trips