Wat is neck nomination?

Neck nomination was een van de eerste uitdagingen die de nu bekende vorm had: iemand filmt zichzelf terwijl hij in één keer een glas of blik leegdrinkt, daagt aan het eind twee anderen uit, en die hebben vierentwintig uur om hetzelfde te doen. Het verschijnsel ging razendsnel rond en verdween weer, maar de vorm is gebleven en komt in wisselende uitvoeringen terug.

Waarom het zo goed werkt

De opzet is, of iemand het zo bedoeld heeft of niet, bijzonder effectief. Er zit een ingebouwde verspreiding in: elke deelnemer levert twee nieuwe deelnemers. Er zit een tijdslimiet in, waardoor er geen ruimte is om erover na te denken. Er is publiek, want het wordt op sociale media gezet. En er is een prijs voor weigeren: wie niet meedoet, doet dat zichtbaar.

Dat laatste is het eigenlijke mechanisme. De uitdaging gaat niet over drank maar over de vraag of je iets voor je vrienden durft, en die vraag stelt zich in het openbaar. Voor jongeren die midden in de fase zitten waarin de mening van leeftijdsgenoten alles weegt, is dat een moeilijke plek om nee te zeggen.

Daar komt nog iets bij dat de uitdaging gevaarlijker maakt dan gewoon drinken: elke volgende video moet indrukwekkender zijn dan de vorige. Een glas bier wordt een blik in één keer, dat wordt sterke drank, en daarna gaan er dingen in het glas die er niet in horen. Die opbouw is bij vrijwel elke online uitdaging terug te zien.

De risico's

Snel een grote hoeveelheid alcohol drinken is iets anders dan dezelfde hoeveelheid over een avond. Het lichaam kan alcohol maar langzaam afbreken, en bij snel drinken blijft het gehalte in het bloed stijgen ook nadat iemand is gestopt. Daardoor komt de zwaarste fase pas later.

Wat er dan kan gebeuren: braken met het risico op verslikken, bewusteloosheid, een sterk gedaalde bloedsuikerspiegel, onderkoeling als iemand buiten ligt, en in ernstige gevallen een ademhaling die het laat afweten — een alcoholvergiftiging. Bij jongeren speelt mee dat hun lichaam kleiner is en hun ervaring met alcohol gering, waardoor dezelfde hoeveelheid harder aankomt.

Daarnaast de gevolgen die niet medisch zijn: ongelukken, geweld, dingen doen die op camera blijven staan, en een video die jaren later nog vindbaar is.

Wat je doet bij iemand die te veel heeft

Laat hem niet alleen, en laat hem niet op zijn rug liggen — op zijn zij, zodat hij niet in zijn braaksel kan stikken. Houd hem warm. Probeer hem niet te laten lopen of koud af te spoelen.

Bel hulp als iemand niet meer goed wakker te krijgen is, onregelmatig ademt, blauw of klam wordt of een toeval krijgt. Aarzeling om te bellen uit angst voor gezeur is de reden dat dit soort situaties verkeerd aflopen; niemand krijgt een boete voor het inschakelen van hulp.

Wat werkt om het te voorkomen

Voor ouders en leraren: reageren met een verbod alleen werkt slecht, want het probleem zit in de sociale druk en niet in onwetendheid. Wat wel werkt, is uitleggen hoe het mechanisme in elkaar zit — de verspreiding, de klok, het publiek, de opbouw — omdat iemand die het patroon herkent, er anders naar kijkt.

Voor jongeren zelf is de beste uitweg de nominatie belachelijk maken in plaats van hem te weigeren: hetzelfde filmpje met melk, met water, of met iets volstrekt onzinnigs. Dat is meerdere keren precies zo gebeurd, en het is de enige reactie die de druk wegneemt zonder dat iemand als spelbreker overblijft.