Wonderen van de microkosmos: Kiezelwieren

Onze aarde is bevolkt met buitengewone en fascinerende wezens die allemaal hun gelijke niet kennen. Sommige soorten vallen op door hun kleuren of een bijzondere lichaamsvorm.

Kiezelwieren

Tot nu toe zijn er ongeveer zesduizend soorten bekend, maar er zijn waarschijnlijk meer dan honderdduizend soorten van deze kleine algen. De meeste leven in de oceanen.

Kiezelwieren of diatomeeën danken hun naam aan het materiaal van hun beschermingspantser: siliciumdioxide, dat ze uit het zeewater halen. Elk van de omhulsels is een klein kunstwerkje, zoals blijkt als je deze fraaie geometrische ministructuren bekijkt onder een elektronenmicroscoop.

Elk kiezelwiertje leeft in een huisje van kiezel, dat uit twee delen bestaat, een dekseltje en een doosje. Ze hebben prachtige vormen, sommige zijn rond, andere zijn ovaal, driehoekig, stervormig of langwerpig. Om te vermeerderen gaan de twee helften van het omhulsel uit elkaar en aan elk stuk wordt een nieuwe helft gevormd.

Vaak blijven na deling de cellen aan elkaar klitten, zodat ze ketens en linten vormen. In zo'n keten leidt elke cel onafhankelijk van de andere zijn leven.

De behuizing van de diatomeeën bestaat uit geometrisch gevormde gaten, overbruggingen en andere structuren die maar een paar nanometer (miljoenste millimeter) groot zijn. Door die openingen heeft het kiezelwier contact met zijn omgeving, neemt voedsel op, geeft afvalstoffen af en ontvangt signalen. 

Kiezelwieren hebben een naar verhouding zeer materiaalzuinige bouw, waardoor ze heel stevig zijn en toch weinig materiaal gebruiken. Bovendien bouwen ze in recordtempo nieuwe behuizingen: onder gunstige omstandigheden kunnen ze zich drie keer per dag delen. Dat betekent dat er na tien dagen meer dan een miljard nieuwe diatomeeën op aarde zijn, allemaal even nauwkeurig van vorm.

Ondanks hun minuscule uiterlijk, zijn ze voor het leven op aarde enorm belangrijk. Ze binden namelijk evenveel kooldioxide als alle regenwouden bij elkaar en ze leveren een groot deel van de zuurstof in onze atmosfeer.