Nederlandse regering zet harder in op beter gebruik van bestaande gebouwen om woningnood te verlichten

03 november 2026

De Nederlandse regering intensiveert de inspanningen om bestaande gebouwen om te vormen tot woningen, met als doel de woningnood aan te pakken door platte daken uit te breiden, kantoren, winkels en scholen een nieuwe bestemming te geven, en het delen en opdelen van woningen te bevorderen. Het plan "Landelijke Aanpak Beter Benutten", gepubliceerd in april, beschrijft de strategie om het huidige vastgoedbestand te optimaliseren, naast een strikte nieuwe woningwet die in juli is ingevoerd.

Met een streefcijfer van 100.000 nieuwe woningen per jaar, zou ongeveer 15.000 daarvan jaarlijks kunnen komen uit verbouwingen, aanpassingen van kantoor- en winkelruimtes, dakuitbreidingen en het splitsen van grote panden, samen met een efficiënter gebruik van bestaande woningen en commerciële centra. Er is €41 miljoen gereserveerd om deze benuttings- en verbouwingsinitiatieven te financieren. Dit komt bovenop de €7 miljard die al is gereserveerd voor de bouw van duizenden betaalbare woningen tegen 2035, zoals uiteengezet in een nationaal woonactieplan dat het kabinet in september presenteerde.

Echter, met een gemiddelde plan- en vergunningsprocedure die historisch acht jaar duurt, wil de regering deze tijdlijn verkorten. Diverse financiële en personeelsmaatregelen worden ingevoerd om overleg te versnellen en de nadruk te leggen op verbouwing en verbetering van bestaande panden als tijdelijke oplossing voor de woningnood.

De statistieken vertellen een zorgwekkend verhaal. Recente CBS-gegevens tonen aan dat in 2025 slechts 6.400 nieuwe woningen zijn gecreëerd door gebouwen om te bouwen - een jaarlijkse daling van 20%. Verbouwingen vertegenwoordigden in 2024 nog 9% van de nieuwe woningen, maar daalden naar 7% in 2025. De grootste afname deed zich voor bij kantoor-naar-woningconversies, met slechts 1.700 woningen die op deze manier in 2025 zijn gerealiseerd, meer dan 1.000 minder dan het jaar ervoor.

De krimpende ombouwproductie onderstreept de urgentie van inspanningen om bestaande ruimte maximaal te benutten. Sommige critici uitten hun teleurstelling dat in het actieplan voor 2026 slechts €41 miljoen specifiek was toegewezen voor woningtransformaties. Later bleek dat €500 miljoen aan extra financiering zou worden ingezet voor middenhuurwoningen als onderdeel van bredere woondoelstellingen.

De regering heeft aanvullende maatregelen aangekondigd om het gebruik van bestaande gebouwen voor woningen te bevorderen, waaronder strengere bestemmingsplanregels, mogelijke fiscale prikkels voor verbouwprojecten, en een snellere vrijgave van overheidsgronden en gebouwen die bestemd zijn voor woningbouw. Volgens berichten onderzoeken diverse gemeenten leegstaande bedrijfspanden als potentiële woonoplossingen.

De laatste CBS-cijfers zullen waarschijnlijk de druk op gemeenten vergroten om prioriteit te geven aan de herbestemming van onderbenutte winkel- en kantoorruimtes, waarvan velen nog herstellen van de pandemie. Onder regie van de overheid is het creëren en optimaliseren van woningen in beschikbare ruimtes een must geworden.

Of deze strategie, geïnspireerd op Duitse aanpakken, de woningcrisis zal verlichten of verergeren, hangt grotendeels af van de medewerking van vastgoedeigenaren en belangrijke belanghebbenden.