Burnout en chronische stress syndroom

Door Hika gepubliceerd op Thursday 28 November 16:23

Burnout en chronische stress syndroom. Waarom de een wel en de ander niet? Kort samengevat kan iemand die het risico loopt burnout te raken worden gekenschetst als: “Een toegewijde gepassioneerde idealist met een neiging tot perfectionisme, die onvoldoende in staat is zijn grenzen te herkennen, te bewaken en te handhaven.” Het ontstaan van burnout en de risico’s op vier gebieden worden besproken. Geen van deze gebieden afzonderlijk kan een burnout veroorzaken, maar wel in combinatie. Iemand die onder hoge druk moet werken en daarbij ambitieus is, maar die in een goed team zit met voldoende ondersteuning en die een evenwicht weet te bewaren tussen werkdruk en ontspanning, hoeft niet burnout te raken. Maar wanneer de werkomstandigheden verslechteren en de steun van de leidinggevende wegvalt, bijvoorbeeld door de tumultueuze reorganisatie, is het risico op burnout al flink groter. We bespreken achtereenvolgens: Het chronische stress-syndroom, persoonlijkheidskenmerken, arbeidssituatie en maatschappelijke factoren.

Het chronische stress-syndroom

Een mens raakt niet burnout van heel hard werken maar van onvoldoende herstel nadat hij hard gewerkt heeft. Iemand die veel werkt, moet ook meer uitrusten, maar dat komt er vaak niet van. Zo teert hij na verloop van tijd in op zijn persoonlijke energiereserves. Het is net als met de huishoudportemonnee. Als je meer uitgeeft dan erin komt is de portemonnee op een bepaald moment leeg. Het hangt van je inkomen af hoeveel je uit kunt geven. En zo is het ook met energieverbruik. Evenwicht is hier het sleutelwoord. Iedereen heeft een optimaal en maximaal prestatieniveau. Het optimale prestatieniveau van een persoon is te vergelijken met de zogenaamde kruissnelheid in een auto. Bij de kruissnelheid zijn prestatie en benzine verbruik met elkaar in evenwicht. Om miximaal te presteren is naar verhouding veel extra energie nodig en die wordt heel duur betaald. Harder rijden/presteren dan de kruissnelheid kost kost veel extra benzine/energie. Met telkens ‘een klein schepje er bovenop doen’ teert men, soms ongemerkt, snel in op de energievoorraad. Of iemand wel of niet burnout raakt, hangt ervan af of hij wel of geen rekening houdt met deze piekbelasting. Met andere woorden of hij voeling heeft en houdt met zijn belastbaarheid, met wat hij aan kan. Iemand die zijn belastbaarheid of draagkracht goed taxeert, zorgt ervoor dat na topprestaties extra rust volgt om zijn energievoorraad weer aan te vullen. Stress ontstaat wanneer de draaglast van een persoon groter is dan de draagkracht. Het gevolg hiervan is stress of spanning waardoor allerlei lichamelijke en geestelijke klachten kunnen ontstaan.

Gezonde stress

Een beetje stress hoort bij het dagelijkse leven en is niet te vermijden. Een situatie die niet routinematig op te vangen is veroorzaakt stress of spanning. Dat is maar goed ook, want deze stress zorgt ervoor dat we optimaal kunnen presteren. Bovendien zou het leven zonder enige spanning dodelijk saai worden. Als (flinke) stress niet te lang duurt, en er volgt daarna een periode van rust waarin men zich kan herstellen, is er niets aan de hand.

Ongezonde stress

Stress is ongezond als deze chronisch wordt. In dat geval wordt het moeilijk om te herstellen. Dit gebeurt bij burnout. Onder invloed van chronische stress gaat het lichaam stresshormonen aanmaken. De stresshormonen (o.a. adrenaline en cortisol) geven weliswaar veel energie, maar veroorzaken in het lichaam een noodtoestand, een voortdurende staat van paraatheid. Dit is een zichzelf versterkend lichamelijk proces. De stresshormonen blijven in het bloed circuleren. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om de weg naar een normaal spanningsniveau terug te vinden. Het lichaam gaat ‘denken’ dat deze staat van paraatheid normaal is. Het gevolg hiervan is dat de energiebalans zo ontregeld raakt dat zelfs als je thuis rustig op de bank zit, je niet meer kunt ontspannen.

Vanwaar al die hormonen bij stress?
De stresshormonen zorgen ervoor dat het lichaam heel snel in opperste staat van paraatheid wordt gebracht zodat een persoon kan vechten of vluchten. Deze oerreflex (=automatische reactie) stamt uit een ver verleden waarin het voor onze voorouders om te kunnen overleven nodig was om snel te kunnen aanvallen (vechten), of te vluchten. Daarna gingen ze rustig onder een boom zitten bijkomen en uitrusten. In de huidige tijd zijn niet alleen de bronnen van stress veranderd, maar lijken veel mensen zich niet te realiseren dat je van stress moet bijkomen. Je moet uitrusten en ontspannen en soms flink bewegen om al die stresshormonen kwijt te raken, want het lichaam reageert nog altijd net zo op stress als in de oertijd, ook al zijn de bronnen van stress veranderd.

“Als uw chef u dwars zit en u wordt daar gestresst van, is het meestal niet handig om de man een tik op het hoofd te geven of om te vluchten. Deze reacties zijn in de huidige tijd niet meer zo geschikt, maar intussen zit u wel met al die stress in uw lijf. Het is van groot belang voor uw gezondheid dat u weet hoe u moet ontstressen.

Gevolgen van chronische stress

Chronische stress, een voortdurende staat van paraatheid, heeft veel negatieve gevolgen voor het lichaam, bijvoorbeeld voor de spanning in de spieren, de ademhaling, hartslag, bloeddruk en spijsvertering. Het wordt een slijtageslag. mensen krijgen allerlei lichamelijke klachten en pijnen en raken uitgeput. Ook het afweersysteem wordt door chronische stress aangetast. Ook het geestelijke evenwicht wordt door voortdurende spanning verstoord. Uit recent onderzoek blijkt dat chronische stress funest is voor het functioneren van het informatieverwerkend systeem in de hersenen; er kunnen stoornissen ontstaan in mentale processen zoals het denken, het geheugen en de concentratie. Ook emotioneel raken mensen met chronische stress van slag. Ze worden vaak somber, prikkelbaar en labiel. Chronische stress kan ook gevolgen hebben voor het gedrag. Mensen gaan teveel roken en/of drinken, eten weinig of te veel, slapen slecht, trekken zich terug, doen niks of veel te veel en zijn vaak ongeorganiseerd bezig.

Samengevat: het chronische stress-syndroom verklaart niet alleen uitputting en veel andere lichamelijke klachten, maar het heeft ook ernstige negatieve gevolgen voor het informatieverwerkend systeem, het omgaan met emoties en het gedrag. Bij burnout zijn er op lichamelijk, mentaal en emotioneel vlak klachten die verklaard kunnen worden door de aanwezigheid van chronische stress. Het ligt vaak voor de hand, dat bij de behandeling van burnout veel aandacht besteed moet worden aan het opnieuw leren ontspannen en het in evenwicht brengen van draaglast en draagkracht.

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.