Naar een eerlijker systeem van stroomlevering

Door De-realist gepubliceerd op Monday 03 December 00:15

De energietransitie is in volle gang. We moeten om van fossiele brandstoffen als olie en gas naar meer duurzame bronnen als aardwarmte, zonne- en windenergie. Deze vormen zijn op dit moment echter nog duurder, en worden daarom door de overheid gesubsidieerd, daar waar fossiele brandstoffen (zwaar) worden belast. De manier waarop de overheid de duurzame energie ondersteunt roept echter nogal wat vragen op. Over één aspect gaat dit artikel.

Laatst kwam er een vriend op bezoek, laten we hem Geert noemen, en hij vertelde me dat hij zonnepanelen had laten plaatsen. PV-panelen ofwel Photo Voltaic panelen, maar laten we ze zonnepanelen noemen.
Elf panelen waren voldoende voor zijn verbruik, zo zei Geert, maar dat vond hij geen gezicht en daarom had hij er twaalf laten plaatsen. Die twaalfde was echter nauwelijks lucratief, maar misschien wanneer hij elektrisch ging koken, misschien voor de toekomst....
Zijn dak was echter nog wel iets groter, er hadden eventueel nog wel meer panelen op gepast.

Zonnepanelen-op-het-dak-Foto-ANP-Lex-van

Dit is een goed voorbeeld van hoe krom de wetgeving rond de energietransitie nog in elkaar steekt. Nu ben ik bedrijfseconoom en geen doorgeleerd fiscalist, en mijn gut feeling is daarom altijd een economische. En de hele subsidiemarkt is met name een kwestie van de fiscaal beste keuzes, en niet de economische.
Bedrijfseconomisch kan de plaatsing van zonnepanelen vooralsnog eigenlijk helemaal niet uit, maar je krijgt behoorlijk wat subsidie, dus fiscaal gezien kan het wel. Dat is de reden dat plaatsing van panelen voor veel huishoudens lucratief is: je krijgt een subsidie bij plaatsing, en je bespaart er (energie-) belasting mee. Het aantal panelen dat lucratief is om te plaatsen is daarmee gemaximeerd aan je eigen verbruik.

En derhalve geldt tevens: bedrijfseconomisch is de plaatsing door die vriend van een twaalfde paneel een zeer lage extra investering. De meerkosten bedragen alleen de kosten van aanschaf van het twaalfde paneel. De extra kosten van plaatsing zijn te verwaarlozen, evenals het onderhoud. Een extra omvormer is al helemaal niet nodig, en de bekabeling van het dak naar de meterkast ligt er nu ook al.

Maar nu kan het fiscaal weer niet uit. Met het twaalfde paneel zou Geert stroom voor anderen opwekken, en dat levert erg weinig op.
Hetzelfde geldt ook voor het dertiende en veertiende paneel wat ook nog gemakkelijk er naast had gekund.

 

Zelf heb ik nog geen panelen (oud huurhuis, kleinverbruiker), en ik zou met ongeveer drie panelen genoeg hebben voor mijn jaarvraag. Plaatsing van drie panelen kan lang niet uit, bedrijfseconomisch gezien: aanschaf, plaatsing en onderhoud zijn aanmerkelijk duurder dan wat ermee kan worden terugverdiend. De overheid verwelkomt je met open armen als je besluit tóch panelen te leggen, want zowel de aanschaf als het gebruik worden zwaar gesubsidieerd cq je hoeft minder belasting te betalen, wat op hetzelfde neer komt.
 

Een deal lijkt snel gemaakt: ik zou mijn eigen drie panelen kunnen aanschaffen, en bij Geert op het dak leggen. Misschien een deel van de aanlegkosten betalen, en/of een deel van de omvormer. Geert kan drie extra panelen plaatsen en zo voor mij de energie opwekken. Geert en ik zijn beter af omdat we kosten kunnen delen, het milieu profiteert, en ook het landschappelijk schoon wordt gespaard. Zonneparken worden niet door iedereen mooi gevonden, en de weerstand tegen windmolens is al helemaal veel groter. Echter, de overheid c.q. de belastingdienst faciliteert dit niet. Dat is op z'n zachtst gezegd vreemd.

Want de initiatieven voor collectieve zonneparken en windmolens schieten als paddestoelen uit de grond. Precies voor die mensen die om uiteenlopende redenen zelf geen panelen kunnen plaatsen (huurhuis, sterkte van het dak, monumentaal huis, geen dak met gunstige ligging, überhaupt geen dak (flatbewoners), en zelfs financieel geen mogelijkheden) creëert de overheid mogelijkheden om collectief toch deze stroom op te wekken.


Ook nu weer geldt, dat zo'n park economisch niet of nauwelijks uit kan. Maar met de subsidie op de aanschaf, en de besparing van consumenten op de energiebelasting, dan opeens kan zo'n park wel lucratief worden.
Het is een vreemde tegenstelling. Een collectief initiatief wordt breed omarmd en vaak nog door (gemeentelijke) overheden gefaciliteerd; een particulier initiatief dat exact hetzelfde beoogt, krijgt die mogelijkheden niet.

Alles heeft te maken met een (groot) verschil tussen de leverprijs van stroom en de prijs die je ontvangt bij teruglevering. Verschillen in kilowatts waar de overheid nu ook al regelingen voor in het leven moet roepen, omdat een huishouden met zonnepanelen overdag stroom levert en vooral 's avonds en 's nachts gebruikt (koken, licht, tv).
Om die verschillen met elkaar te verrekenen is de salderingsregeling van toepassing. Ook de verschillen tussen de zonrijke zomer en de energievretende winter vallen hieronder.
Maar verder dan dat gaat de regeling niet. En dus betaal je voor een kilowatt stroom bij afname zo'n 24 cent, maar krijg je voor de teruglevering slechts een fractie daarvan, zo'n 7 tot 9 cent per kwh.

 

Zou ik niet met een vriend van 50 km verderop, maar met mijn directe buurman eenzelfde deal maken, en die stroom rechtstreeks bij hem afnemen, dan is er wél weer een en ander mogelijk.
Hoewel niet te doen gebruikelijk, zou ik best een kabeltje over de schutting kunnen gooien, en zo stroom van hem gaan afnemen. Zou mijn buurman extra zonnepanelen hebben, dan zou ik dus op mijn meter kwh kunnen besparen door de stroom bij hem te kopen. En dat tegen het hoge tarief dus inclusief energiebelasting.
 

Zoals met alle fiscale regeling geldt ook hier: wanneer er zo'n grote drempel in de tarieven zit, stuur je mensen op hun gedrag. En gaat Geert, en met hem miljoenen huishoudens, dus precies zoveel panelen leggen dat alleen het eigen verbruik gedekt is. En dat is jammer.

Want we zijn toch in heel Nederland bezig om zoveel mogelijk daken te bedekken? En windmolens te plaatsen? En dat vinden we lelijk, of storend qua geluid? Is er dan een betere plaats voor extra zonnepanelen te bedenken dan op daken náást de panelen die er al liggen? De vraag is retorisch.

 

De oplossing ligt al in bovenstaande beschreven. Maak de prijs van teruglevering van energie zodanig hoog, dat ook die laatste paar panelen lucratief worden. Dat hoeft nog niet eens het volle pond van de 24 cent/kwh te zijn. De winst boek je op drie punten:
1. mensen die al panelen plaatsen, leggen er nu een paar extra neer;
2. voor mensen voor wie plaatsing tot nu toe niet uit kon, vanwege te klein verbruik, wordt het nu ook wellicht interessant, zij kunnen nu immers terugleveren;
3. er hoeft minder naarstig gezocht te worden naar geschikte locaties voor zonneparken, of voor minder goed bereikbare (hoge) daken


Willen we écht toe naar een nieuwe visie op energieopwekking, dan moet dus de huidige differentiatie op de stroomtarieven afgeschaft worden. Particulieren die stroom gaan leveren moeten dit voor dezelfde prijs kunnen doen dan collectieve organisaties.

De realist
november 2018

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.