Oud....wat nu?

Door John Haxe gepubliceerd op Monday 09 January 16:14

Oud…en dan?

Voor veel mensen is het oud worden niet leuk. Het voortdurend moeten inleveren van lichamelijke-, geestelijke- of sociale kracht bezorgt veel ouderen een min of meer permanent rouwproces. Voortdurend moet gezocht worden naar een identiteit, zelfbeeld en levensdoel dat past bij de nieuwe, minder krachtige positie. Er is een regel gevaar dat de oudere hierdoor in een vicieuze cirkel terecht komt: door het voortdurend inleveren, minder energie willen steken in sociale contacten (ze gaan toch allemaal dood), minder energie in lichamelijke activiteit (levert toch niets op) en het minder geestelijk moeite willen doen (op mijn leeftijd werkt dat allemaal niet zo snel meer). Een dergelijke houding zal al snel een ‘selffullfilling prophecy’ blijken te zijn. Door sterk te geloven in het eigen negatieve zelfbeeld komen de gevreesde gevolgen inderdaad uit.

 

Fysieke ouderdomseffecten

Op het gebied van de motoriek, het bewegingsapparaat, zal de spierkracht afnemen, zullen de botten brozer worden en het evenwicht verminderen. Alle zintuigen worden minder gevoelig, maar de oudere zal het meest hinder ondervinden van verminderd gezichtsvermogen en slechter horen. Ook de werking van de hersenen wordt minder. Men kan minder snel informatie opnemen en het geheugen gaat achteruit. Met name vermindering van het korte termijn geheugen kan erg hinderlijk zijn, zowel voor betrokkene als omgeving. Het ouderdomsproces kan niet tot staan worden gebracht, maar er zijn zeker mogelijkheden om dit proces te vertragen. 

Het idee dat ouderen na een arbeidzaam leven mogen rusten is een verkeerde veronderstelling. Het is belangrijk om zoveel mogelijk actief te blijven. Bewegen is goed voor de botten, spieren en het evenwichtsgevoel. Ook de hersenen varen er wel bij. Als bewegen pijnlijk is of moeizaam gaat, helpt het om het bewegen in dienst te stellen van iets anders. Zo helpt het als de oudere zich bevindt in een leefomgeving waar ook jongeren aanwezig zijn en er van tijd tot tijd gezamenlijke activiteiten worden ondernomen. In een huis voor ouderenhuisvesting van Humanitas in Deventer, laat men student gratis wonen, mits zij ook activiteiten ondernemen met de oude bewoners.

 

Sociaal/emotionele context

Een zeer groot probleem bij ouderen is (dreigende) eenzaamheid. Onze samenleving is de laatste 70 jaar een kant op gegaan, waarbij generaties sterk worden gescheiden en zo een eigen paradigma hebben, een eigen beleving van de werkelijkheid. Peuters gaan naar de crèche, kleuters en schoolkinderen naar school, waarbij zij vaak overblijven, pubers en adolescenten moeten overdag veelal voor zichzelf zorgen, volwassen zijn aan het werk en ouderen……..? Door het verschil in paradigma’s wordt het voor de verschillende generaties ook moeilijker om elkaar te begrijpen of zelfs te weten wat belangrijk is in het leven van een ander. 

Om zich opgenomen te voelen in een groter geheel en betrokken te kunnen zijn is wederzijds begrip noodzakelijk. Men moet echt empatisch kunnen zijn; echt meeleven in de belevingswereld van de ander. Gebeurt dat niet dan is eenzaamheid het gevolg, zelfs als er veel mensen in de directe omgeving aanwezig zijn.

 

Belemmeringen door ziekten

Eenzaamheid kan een depressie veroorzaken, een gevoel dat niets meer belangrijk is, dat men zelf niet belangrijk is. In veel gevallen kan dit leiden tot een doodswens. Het wordt door jongeren vaak gezien als een logisch gevolg van oud zijn. Als de oudere zegt: “voor mij hoeft het allemaal niet meer”, kan vaak op begrip van jongeren worden gerekend. “Wat heb je dan ook, als je bijna niets meer kunt?” Als depressie als een ziekte die te genezen is wordt gezien, is een doodswens als gevolg van een depressie niet acceptabel.

Veel ziekten bij ouderen kunnen uiteindelijk leiden tot de dood. Ook in zo’n situatie is het voor de oudere belangrijk om het leven waardig te kunnen afsluiten. Dat wil zeggen tot het laatst stuur houden op het eigen leven, dingen kunnen regelen die belangrijk zijn en afscheid kunnen nemen van dierbaren. Dat kan op een voor de betrokkene prettige, positieve manier.

 

Bestaansvoorwaarden

Maslow, een bekend psycholoog, heeft een algemeen erkende theorie ontwikkeld dat ieder mens in principe dezelfde behoeften heeft en deze in dezelfde volgorde waardeert. Dat wil zeggen dat een volgende behoefte pas kan worden gewerkt als behoeften van lager niveau is voldaan. De volgorde van laag naar hoog: lichamelijke behoeften, behoefte aan veiligheid en zekerheid, behoefte aan sociaal contact, behoefte aan waardering en erkenning en de behoefte tot zelfontplooiing. Dit is de z.g. piramide van Maslow. 

 

Indien de oudere niet meer volledig voor zichzelf kan zorgen is lichamelijke zorg, eten en huisvesting van het grootste belang. Dit valt in de categorie van ‘lichamelijke behoeften’. Financiële zekerheid valt in het tweede niveau. De behoefte aan sociaal contact van voldoende kwaliteit, waardering en respect en de afwezigheid van eenzaamheid kunnen er al voor zorgen at een oudere zich happy voelt. Volledige zelfontplooiing is niet voor iedereen weggelegd, maar als dat is gelukt kan men terugkijken op een prachtig voltooid leven.

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.