Catullus: de ongelukkige dichter van Rome

Door Roestende Hond gepubliceerd op Sunday 24 July 16:39

Ik had niet zo lang geleden nog een pesthekel aan dichters. Het beeld dat ik van een dichter had, was allerminst positief. Ik stelde mij namelijk iemand voor die vodden droeg, lang vettig haar had en geen nagel om aan zijn gat te krabben. Laat staan dat ik ooit liefdesgedichten zou lezen van een of andere overgevoelige jankerd.

En toch heb ik dat nu gedaan. Ik las een bundeltje liefdesverzen van de Romeinse dichter Catullus. Het was de eerste keer dat ik vrijwillig een gedichtenbundel kocht. Ik verruim mijn horizon met rasse schreden.

Ik moet toegeven: deze dichter spreekt mij aan. Zijn gedichten doen soms wat verheven aan (met oproepen aan de goden en zo) maar ze laten sterke emoties doorschemeren. En er zit wat milde humor en ook behoorlijke dosis vulgariteit in zijn gedichten. Daar houd ik van.

Een korte biografie: Catullus werd geboren, vertrok naderhand naar Rome, schreef daar gedichten en stierf op zijn landgoed aan het Gardameer. Hij was vermoedelijk dertig jaar geworden.

Zijn tijd in Rome was er een van een rijke losbol: zuipfestijnen, orgies met danseresjes of iets dergelijks. Hij ontmoette daar een hoop andere bon vivants en schreef teksten over hen. 

Zijn beste (en bekendste) verzen gaan over zijn relatie met Clodia Metelli, de vrouw van hotemetoot Quintus Metellus Celer. Catullus noemt Clodia in zijn gedichten Lesbia.

Het is niet helemaal glashelder waarom Catallus die naam heeft gekozen. Volgens sommige kenners verwijst Lesbia naar het eiland Lesbos, waar de beroemde dichteres Sappho leefde. Clodia zou een groot liefhebber van haar zijn geweest. Andere experts zeggen dat Lesbia gewoon het pseudoniem was voor Clodia.

We weten het (voorlopig) niet. Het is evengoed mogelijk dat Lesbia iemand anders was of een verzinsel van Catullus zelf.

Laten we uitgaan van het volgende: Clodia was een zus van P. Clodius Pulcher, volkstribuun in 58 v. Chr.

Pulcher was een gezworen vijand van de bekende redenaar en filosoof Cicero. In de brieven naar Atticus noemt hij Lesbia een "koe-ogige". Cicero was dus niet gecharmeerd van Clodia of haar familie. In de verdedigingsrede pro-Caelio levert Cicero kritiek op Clodia.

De vader van Catullus scheen volgens de biograaf Suetonius een vriend van Caesar te zijn geweest.

Catullus was bekend in zijn tijd, maar zijn werk werd niet gebruikt als lesmateriaal. Hij werd door enkele tijdgenoten gekritiseerd: zijn werk zou niet exemplarisch genoeg zijn geweest. Catullus heeft, naast Lesbia, het ook voortdurend over hoeren en andere randfiguren. Vermoedelijk werkte dat niet altijd in zijn voordeel. 

Maar iedere bekende schrijver wordt zowel verafgood als verguisd. Dat was vroeger niet anders dan nu. Het Rome van de keizertijd was een beschaving waar je je moest laten gelden. Alleen de rijken hadden het geld en de middelen om opgemerkt te worden door hun medeburgers.

Het Latijnse woord virtus kan dan ook niet worden vertaald met deugdelijkheid. De betekenis die zij aan dat woord gaven, kwam meer in de buurt van datgene wat virtuositeit noemen. Dat betekent dat het in Rome (net als nu) ging om je zichtbare prestaties. Deugd is een Aristotelische term die verwijst naar een gematigde levenshouding. Die indruk heb ik niet tijdens het lezen van Catullus.

Catullus was een ongelukkige losbol, die Lesbia van zich af probeerde te schrijven. Zijn woorden zijn oprecht, maar hebben ook een spottende, soms hatelijke toon. Hij was zich bewust van zijn verscheurde gevoelens. Hij schrijft:

'k Háát en bemin haar. Waarom ik dat doe, kun je mogelijk

vragen.

Weet ik niet, maar het gebeurt, voel ik, en 't scheurt me

uiteen.

Deze zin van Catullus is de bekentenis van iedere ongelukkige minnaar. Van iedereen die als vrijer aan de kant is gezet.

 

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.