Heeft de vakbond nog een toekomst?

Door Ruud-de-Vries gepubliceerd op Tuesday 03 November 22:00

Doordat de jeugd nauwelijks interesse toont voor het vakbondswerk is het ledenbestand van de vakbonden aan het vergrijzen. Veel arbeid gerelateerde zaken zijn bij wet geregeld, dus waarom zou je veel geld aan contributie uitgeven aan een vakbond die toch niets voor je doet is de veel gehoorde mening van jeugdige werknemers. Vakbonden zijn uit de tijd.

Is dit echt zo, of hebben de critici van de vakbonden gelijk. Laten we eens wat feiten op een rijtje zetten.

Ontstaan van vakbonden

Het ontstaan van de vakbonden kan niet los worden gezien van de industriële revolutie. Door uitvindingen zoals de stoommachine vond er een massale toename van productie plaats. Er kwamen steeds meer fabrieken en de vraag naar arbeid steeg explosief. Veel mensen vertrokken van het platte land naar de steden om daar in een vanuit de grond gestampte fabrieken aan de slag te gaan. De arbeiders maakten lange dagen onder vaak zeer slechte arbeidsomstandigheden.

De liberaal Thorbecke begon de vrijhandel te bevorderen. Hierdoor kwam de Nederlandse economie langzaam uit het slop. Het aantal fabrieken nam nog meer toe, en daarmee de werkgelegenheid. De arbeiders maakten lange werkdagen voor een laag loon. De arbeidsomstandigheden waren zeer slecht waardoor de gezondheid van de arbeiders constant gevaar liep. Voor ongevallen en ziekte was geen sociaal vangnet. Wie te oud was om te werken moest een beroep doen op zijn kinderen, die al zeer jong aan het werk moesten. De door Thorbecke geïntroduceerde vrijhandel kwam alleen ten goede van de hoge heren. Het verdiende geld stroomde naar de directeuren, de arbeiders verdienden nauwelijks iets.

Rond 1900 werden de eerste vakbonden opgericht. Door zich te verenigen konden de arbeiders onderhandelen met hun werkgevers over het verbeteren van de arbeidsomstandigheden. Samen bereik je meer dan als eenling. In 1906 gingen de verschillende vakbonden met elkaar samenwerken en werd de NVV opgericht. In 1977 ging de NVV op in de FNV.

Vakbondswerk

Dankzij de vakbonden zijn de arbeidsvoorwaarden en het inkomen van de werknemers flink verbeterd. In de beginjaren van de vakbonden was de strijd met de werkgevers heftig. De werkgever hadden liever geen mondige werknemers in dienst, die waren alleen maar lastig. Het lidmaatschap van een vakbond kon je maar beter verzwijgen voor je werkgever.  Door de jaren heen groeide het aantal vakbondsleden. De werkgevers konden niet meer om de vakbonden heen, het overleg kreeg steeds meer structuur. De onderhandelingen tussen werkgever en werknemer wordt nu met wederzijds respect gevoerd.

Vakbonden overleggen ook met de regering. Wet en regelgeving rond arbeid gerelateerde zaken komen voort uit dit overleg met de overheid. Vertegenwoordigers van de vakbonden hebben een permanente zetel in de Sociaal Economische Raad (SER) waardoor de werknemers vertegenwoordigd zijn in het advies orgaan van de overheid.

Door zich te verenigen hebben de werknemers door de jaren heen veel meer bereikt dan een individuele werknemer ooit zal kunnen bereiken. 

De werkgevers hebben het belang van een goede organisatie allang ontdekt. De werkgevers hebben zich daarom verenigd in werkgevers organisaties. Samen bepalen ze strategie bij nieuwe CAO onderhandelingen. De vakbonden doen het zelfde. Samen met hun leden bepalen ze de strategie bij nieuwe CAO onderhandelingen. Door overleg tussen de werkgevers, regering en werknemers zijn de arbeidsvoorwaarden flink verbeterd sinds de oprichting van de vakbonden.

Werkgevers zien steeds meer het nut in van een sterke vakbond. In veel CAO`s is zelfs een werkgevers bijdrage aan vakbonden gerelgeld. Zo betalen de werkgevers mee aan het vakbondswerk. Grote bedrijven hebben zelfs faciliteiten voor het vakbondswerk geregeld. Het overleg tussen werkgever en werknemer is hierdoor goed geregeld. Stakingen komen steeds minder vaak voor.

De vakbond anno 2015

Juist vanwege de huidige werkomstandigheden zien veel jonge werknemers het nut van goede werknemersvertegenwoordiging niet in. Veel is er al geregeld. Dat een werkgever voor goede arbeidsomstandigheden moet zorgen, zien ze als een vanzelfsprekendheid. De vakbonden doen toch niets voor je is vaak het verwijt van de jonge werknemer. Mede door deze gedachte is het ledenbestand van de vakbonden aan het vergrijzen.

Door het dalen van het aantal vakbondsleden wordt er nu langzaam maar zeker aan de wortels van de arbeidsvoorwaarden geknaagd. De pensioenen staan onderdruk, we moeten langer doorwerken en de zorgkosten worden steeds hoger en het ontslagrecht is versoepeld, om een paar voorbeelden te noemen.

De vakbonden anno 2015 proberen het afbraak beleid van de huidige regering tot staan te brengen door zowel het overleg als acties. In september demonstreerden nog 20.000 vakbondsleden in Amsterdam tegen de afbraak van de thuiszorg.

Honderd jaar na Thorbecke hebben we opnieuw een liberale premier. Het verschil is dat er nu wel vakbonden bestaan die de verworven arbeidsvoorwaarden beschermen. Dat vakbonden anno 2015 keihard nodig zijn staat als een paal boven water.

 Alleen heel jammer dat de vakbonden er niet in slagen om de jeugd te bereiken.  

Reacties (42) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Ik heb altijd principiële bezwaren tegen vakbonden en werkgeversverbanden gehad. De reden is de dubbele vertegenwoordiging bij het bepalen van het beleid op economisch en sociaal gebied.
Vakbondsleden zijn kiezers als alle anderen, maar hebben daarnaast nog pressiemiddelen die de gewone burger niet heeft.
Dat staat op gespannen voet met de trias politica.
Ik vind de druk die van vakbonden uitgaat, vooral als die verder gaat dan alleen loononderhandelingen - bijvoorbeeld grote acties m.b.t. de zorg - niet erg democratisch. Er hoort geen 'vierde macht' in ons politiek systeem thuis.

Nu wij een moderne Arbowet en een wettelijk minimumloon hebben mogen de vakbonden wat mij betreft een stille dood sterven. Meestal roepen ze toch alleen irritatie op, en bovendien staan ze mij veel te dicht bij bepaalde partijen. Die hebben daarmee nog een extra spreekbuis.

Om het maar niet te hebben over wat stakingen en 'acties' ons allemaal kosten. Vaak zijn ze alleen maar ter meerdere eer en glorie van de bobo's, die zich zo graag willen 'profileren'.
Iedereen kan lid worden van een vakbond. Er is dus geen enkele reden om van dubbele vertegenwoordiging te spreken. Het is eerder andersom. Dankzij de vakbonden worden er CAO`s afgesloten voor iedere werknemer ongeacht of je vakbondslid bent of niet. De leden betalen hun contributie, de niet leden profiteren dus gratis mee.

De Arbowet en en wettelijke minimumloon zijn er niet zomaar gekomen. Daar hebben de vakbonden voor gezorgd. Vakbonden zijn nodig om deze regels in stand te houden. Zonder bonden zal de regering al snel het minimumloon afschaffen. Werkgevers gaan als snel bezuinigen op veiligheid en welzijn als de arbowet niet meer wordt gehandhaafd en gemoderniseerd.

Een staking zal door de vakbond pas als allerlaatste middel worden ingezet. Ook vakbonden zijn er namelijk niet op uit om een bedrijf kapot te maken.

Vakbonden zijn heel erg nodig....zeker in de huidige tijd.
"Iedereen kan lid worden van een vakbond. Er is dus geen enkele reden om van dubbele vertegenwoordiging te spreken. Het is eerder andersom."
Dat snap ik nu helemaal niet. Iedereen mag dus (tegen betaling) een extra stem en pressiemiddel hebben. Dat vind ik nu behoorlijk ondemocratisch. Dat de successen van de vakbeweging voor iedereen gelden doet daar niet aan af. Het moest er nog bijkomen dat de verworvenheden van de vakbonden alleen voor hun leden gelden: dat zou helemaal aso zijn.
In Frankrijk, waar de vakbonden veel meer in de melk te brokkelen hebben dan hier, staken ze de economie kapot. Niet alleen hun eigen economie, maar ook die van enkele omringende landen, zoals België, dat daar nog het meest onder lijdt. Ook wij hebben er last van.
Grote bedrijven investeren niet meer in Frankrijk maar gaan outsourcen (in Duitsland bijvoorbeeld) en multinationals nemen helemaal de benen, Alle pogingen van Hollande om bedrijven te dwingen om in La Douce France te investeren gaan de mist in.
Het resultaat is dat de groei daar maar niet op gang wil komen:
dat is de prijs voor de macht die de bonden daar hebben.
De hemel zij dank dat het hier nog meevalt, anders konden wij de weg omhoog uit de crisis ook vergeten.
Een beetje 'polderen' kan geen kwaad, maar het moet niet te gek worden. En de Arbowet: die wordt door de rechter wel aangepast door jurisprudentie.
Helemaal juist. Het neo communisme van de Franse vakbonden helpt al jarenlang de economie in Frankrijk systematisch om zeep! En nog steeds wil die zak van een Hollande niet inzien dat daar de remming van de Franse economische groei huist...
We hebben het hier over de Nederlandse vakbonden! Zie mijn reactie hierboven.
Goed punt Ruud. De vakbond moet/moest meer met de tijd meegaan. En geloof me....er komt een dag dat Nederland snoeihard die vakbond nodig heeft. De échte crisis moet nog komen...maar ja....mij geloven ze toch nie....;) Den Haag roept alleen maar dat het beter gaat....zucht...niet dus!
Het gaat ook beter Jack, dat is een feit. En ja, volgend jaar gaan mensen de bezuinigingen die nu nog niet doorgevoerd zijn voelen.
Maar toch gaat het beter met het land. Je kan niet verwachten dat nu de economie aantrekt en dergelijke dat iedereen het direct gaat merken in hun portemonnee. Dat gaat gewoon niet..
Maar kom maar eens met een artikel hoe we de crisis dan hadden moeten bedwingen zonder dat mensen het zwaar zouden krijgen.
Zal ik maken als ik tijd heb! x
Doe maar eens, zie er naar uit om daar dan eens over te gaan discussiëren. -)) xx
Top! X
Vakbonden zijn gewoon onmisbaar in een samenleving als de onze. En hoe groter de bond, hoe meer ze kunnen bereiken. Ook hier speelt denk ik de invloed van de social media een rol. Iedereen gaat liever lopen janken via social media, waar je niks mee bereikt. Je kan nog altijd iets bereiken als je massaal samen de straat op gaat. Die 20.000 Ruud ... een lachertje. Voor iets als de zorg waar veel meer mensen problemen mee hebben komen maar 20.000 mensen demonstreren. Zet dit eens af tegen wat op de been kwam bij grote demonstraties van vroeger. 20.000, daar ligt het kabinet niet wakker van.
Helemaal waar. Ik ben daarom al ruim 40 jaar lid van de vakbond en liep mee in die demonstratie.
Het museumplein, of het maliveld moeten weer vol komen te staan. Dat ben ik met je eens.
Ga alleen maar eens na hoeveel mensen hun zorg niet kunnen betalen. Kijk hoe ik er persoonlijk over denk, dat doet er nu niet toe. Maar er zijn meen ik meer dan 100.000 mensen met een achterstand. En dan komen er maar 20.000 man waarvan er mogelijk iets van 7.500 zullen zijn die sowieso naar een demonstratie gaan ongeacht waarvoor.
Jij hebt het over massademonstraties. Dat is een democratisch recht van alle burgers - maar wat hebben de vakbonden daarmee te maken?
Een breed maatschappelijk probleem 'kapen' om er als vakbond mee aan de haal te gaan: dat vind ik niet in de haak.
Als er 100.000 mensen zijn met een achterstand (terwijl de minima voor de zorgpremie gecompenseerd worden) vraag ik mij af wie dat dan allemaal zijn. Zeker geen vakbondsleden. Laat ik maar niet gaan raden wie het wél zijn.
Dat is ook niet aan de bonden om dat te gaan organiseren, maar ik haalde even aan dat er geen eens meer animo onder de burgers meer is om massaal in verzet te komen als ze het ergens niet mee eens zijn.