Geef je egel een veilig huis

Door Zevenblad gepubliceerd op Tuesday 04 August 15:03

Iedereen kent hem wel: de huis- en tuinegel die ritselt in het struikgewas, in de schemering soms op hoge poten over het gazon rent en smakkend de kattenbrokjes opeet die je voor hem neerzet. Een vriendelijk en nuttig tuindier dat veel schadelijke insecten, slakken en muizen opruimt. Hij is gek op zacht fruit, maar zet zijn tandjes ook in gevallen fruit zoals appels, peren en pruimen.

4ed42ee23aafd707827041a61e50e0d5_medium.

Zijn grootste vijand is de mens, vooral de automobilist. Er worden in ons land talloze egels doodgereden. Als ik 's avonds onderweg ben let ik er op: een uitgestrekte egel is een dode egel, een opgerolde egel op of langs de weg leeft nog en is misschien alleen maar lichtgewond. Die neem ik mee en breng hem naar de egelopvang.

Loslopende egels zitten meestal onder de vlooien en teken. Haal ze dus niet in huis als het welzijn van je huisdieren je lief is. Een behandeling tegen vlooien kun je beter aan een dierenarts of aan een egelopvang overlaten, maar als je een tekenpincet hebt kun je hem zelf ook van de meeste bloedzuigers (meestal aan zijn oren!) verlossen.

Egels proberen in de herfst nog de nodige onsjes aan hun gewicht toe te voegen om een koude winter te kunnen overleven. Een egel van boven de 400 gram redt het wel in een niet al te strenge winter, boven de 500 gram is hij ook bij temperaturen onder de 15 C veilig, tenminste als hij een beschut onderkomen heeft. Egeltjes onder de 300 gram zijn ten dode opgeschreven: als je zo'n kleintje in oktober of november vindt kun je hem beter naar een opvang brengen. Een ondermaatse egel die je in augustus of september in je tuin tegenkomt kun je nog wel met kattenbrokjes bijvoeren. Vergeet dan in elk geval niet om bij droogte naast de brokjes een schaaltje met vers water neer te zetten, anders kunnen ze die niet verteren. Nat kattenvoer wil ook wel (uit blik of uit een zakje), maar strooi er dan scherp zand of zaagsel omheen, anders vreten de naaktslakken het op.

Ik heb al vele jaren een egelburcht in een afgelegen hoek van de tuin, onder de braamstruiken. Zo'n egelhuis kan ook een leek maken, tenminste als je het op de goede manier doet. Eigenlijk is het bij mij niet nodig, want de egels slapen in de winter ook geregeld onder in de schuur waar het hout voor de open haard opgestapeld ligt. Daar is het beschut genoeg, en ik zorg er ook altijd voor dat er een egelvriendelijke toegang is (gewoon onderaan een plank weghalen). Toch is mijn egelhotel in de meeste winters bewoond geweest: misschien door 'gasten' uit andere tuinen.

a) Gebruik ongeverfd en onbehandeld hout. De lucht van verf en beits schrikt egels af.

b) Schroef of spijker de bodem (ca. 50 x 100 cm) op balken of stammetjes.

2627bf6aafcb045fff7ba3ed12adac73_medium.

c) Maak aan de voorkant een ingang van ca. 20 x 20 cm, of een ronde opening van ca 18 cm diameter.

d) Belangrijk is het binnenwerk. Er moet een schot komen zodat de ingang niet direct naar de slaapplaats leidt. Een bochtje is nodig om de koude wind buiten te houden. Zorg er wel voor dat de doorgang minimaal 20 cm breed is.

..............................8bbb95a0a91e09f77194f17da8fd987f_medium.

e) Vul het slaapgedeelte losjes met stro, kleine takjes en oud blad. Leg er eerst wat oude kranten in. Meestal slepen egels zelf nog nestmateriaal naar binnen.

f) Timmer er een houten dak op, liefst naar twee kanten schuin aflopend. Dan blijft er geen water op staan.

.................................e20cd1798e4b91243944ddf1e781ecb0_medium.

g) dek het huisje af met een stuk vijverfolie: rondom, behalve bij de ingang. Zet alles vast met een tacker.

h) Graaf de grond een klein beetje af en maak hem vlak. Leg op de hoeken bakstenen neer. Daartussenin leg je stukken piepschuim, voor extra isolatie en om opstijgend vocht te weren.

i) Zet het egelhuis neer en zorg dat het stevig staat. Schuif er desnoods nog wat extra piepschuim onder.

j) Leg voldoende dunne takjes over het huisje. Schep er aarde op en tot slot oud blad, zodat het een kleine heuvel wordt. Je kunt de heuvel ook nog met snelgroeiend kruipspul beplanten, zoals bijvoorbeeld kruipende dovenetels. Die maken ook in de winter nog wortels. Leg er desnoods nog wat stenen bovenop om de aarde niet te laten wegspoelen. Zoals gezegd moet de ingang natuurlijk vrij toegankelijk blijven.

k) Elk jaar in mei moet het egelhuis gecontroleerd en schoongemaakt worden. Ik vind er dan meestal hele kluwens padden in.

Maar in 9 van de 12 jaar die het egelhuis inmiddels bestaat kon ik aan de uitwerpselen zien dat het in dank aangenomen en gedurende de winter bewoond geweest is.

Mooi toch?

..........................................1ef52a1f75618c839f892fcf91e4686b_medium.

Tot slot: Wie slakkengif strooit vergiftigt ook egels (en merels!)

Wie schaaltjes met bier neerzet waar de egel bij kan loopt het risico op een stomdronken egel. Niet omdat hij dat bier drinkt, maar omdat hij de gealcoholiseerde slakken opeet, als die zingend en zwalkend op weg naar huis zijn.

 

Reacties (34) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Wat een leuk, praktisch artikel!
Leuk, informatief artikel. Met plezier gelezen!
Mooi artikel en met lekker praktische tips. Mijn tuin is een oase in een omgeving waar alles 'betegeld design' is. Het zit hier dan ook vol met beestjes en dat laat ik graag zo. Egels zie ik hier in de buurt veel, in de zomer. Bij mij zijn ze welkom. Genoeg sappige slakken om lekker te nassen.
Kunnen er misschien ook nog wat kattenbrokjes af, als er kleintjes bij zijn straks? Of vreten de katten van de buren ze op?
Je kunt ze het beste pas neerzetten als het donker is en de meeste katachtige bezoekers hopelijk thuis bij hun eigen bakje,
De katten van de buren komen regelmatig op mijn territorium. Ik zeg met nadruk 'mijn', omdat mijn eigen kat best wel een watje is. Ze heeft 'grote pappie' nodig om ongenode gasten uit de tuin te weren. Ik kan heel intimiderend zijn voor katachtige indringers.
Ik vrees ook dat zij degene is die de kattenbrokjes oppeuzelt. ☺
Mooi artikel.
Ik realiseer me dat het niet eens bij me opkomt om een onderkomen te maken voor egeltjes, evenmin als ik geneigd ben om een insectenhotel in de tuin te installeren. Het is niet dat ik niet van dieren houd, maar ik ga er eigenlijk vanuit dat de natuur zichzelf kan bedruipen. Het vogelhuisje tegen de schuur dat al jaren een onderkomen biedt aan een familie koolmezen spreekt dit wellicht een beetje tegen. Hoe tegenstrijdig is de mens?
Normaal gesproken redt de natuur zich ook wel. Maar bepaalde soorten kunnen het bij extreme weersomstandigheden moeilijk krijgen. Dan help ik een handje, of het nu vogels, nuttige insecten of egels zijn. Zo heb ik bijvoorbeeld ook een heel nest met larven van lieveheersbeestjes 'gered' toen de temperatuur enkele jaren geleden in maart ineens tot - 18 C daalde. Die zijn in april in de houtschuur uitgekomen: ik heb ze de hele zomer in de tuin gezien.
Ach, het is in wezen een kleine moeite. Je moet er alleen een beetje alert op zijn.
Vlinders (dagpauwoog) overwinteren hier nog wel eens op planten in de serre, die krijgen gesneden zoet fruit. Daar zuigen ze de sappen van op. Ik voer ook de eerste hommels in het vroege voorjaar met verdunde honing, als er nog geen bloeiende planten of bomen zijn. Dat zijn immers de koninginnen voor de komende zomer.

Wat dat betreft ben ik misschien een beetje gek, maar de mensheid maakt zoveel kapot dat ik het alleen maar gepast vind dat sommigen iets extra's doen om de schade te beperken.
Damage control - al is het maar op heel kleine schaal.
Ik bewonder jouw toewijding.
Gek? Ach, als het al vreemd is, is het toch wel een heel lieve vorm van gekte.
Het is het buitenleven, en daarnaast ook een scherp oog voor alles wat zich in mijn omgeving voordoet. Observeren en conclusies trekken heb ik al van jongs af aan geleerd, van mijn ouders al.
Als je dan een hart voor de natuur hebt en bewust met de seizoenen meeleeft valt je veel op. Kleine dingen vaak, maar soms cruciaal voor bepaalde dieren.
Mensen niet uitgezonderd overigens ;)
Dat is een hele mooie karakter eigenschap om wat voor de in nood verkerende dieren over te hebben...
Mooi artikel. Weet niet veel van egels af, vind ze wel leuk om te zien dat zonder meer. Altijd fijn om te lezen hoe mensen zorg besteden aan dieren.
Mooi artikel met goeie tips.. Nooit geweten over het gewicht en overlevingskans; heel logisch eigenlijk.. Dat wordt fietsen straks :-) want zie genoeg ondermaatse egeltjes in die periode...
Dat gewicht is cruciaal. Geldt voor alle dieren die een winterslaap houden. Een grizzly kan het schudden als hij voor de winter niet flink wat zalmen vreet en daarna bosbessen en andere bessen verorbert. In Canada hebben ze daar veel onderzoek aan gedaan.
Alle egeltjes uit mijn buurt zijn bij mij welkom om in het najaar de slakken op te vreten. ☺
bessen zie je wel superfood!
Zou ik wel willen zien hoe een egel een slak slacht....
Luus ... dat moet gruwelijk zijn om te zien.
Zo'n lief slakje aan stukken gescheurd zien worden door zo'n lief stekelig monster. -))
Heel gewoon. Bij een huisjesslak eerst 'krak'.
Vervolgens (ook bij naaktslakken): slurpen en smakken.
Ik heb er eens een gezien die een dikke vette regenworm uit de grond trok en naar binnen werkte: er kwam, tot mijn verbazing en waarschijnlijk ook tot die van de egel, geen eind aan. Net elastiek, die worm. Dat was bij benadering, wel zo'n 20 cm eetplezier.
Af en toe zie ik een omgewoeld stukje gazon: dan heeft hij emelten (de larven van de langpootmug) gegeten. Die vreten de graswortels op.
Ik heb even verder gekeken, maar het is schreiend duur zo'n egelhuisje.
Een egelhuisje ongeveer als jou voorbeeld kost in gewoon vurenhout euro 69,95,- en is ontwikkeld in samenwerking met natuurmonumenten.
Dan komt je grondverf en de toplaag verf. Dan later je onderhoud weer en keer op keer weer. Als je meer wilt weten dan zie ik het wel:-))
Verf moet je al helemaal niet gebruiken, dat stinkt, vindt een rechtgeaarde egel, ook nog na enkele jaren. Je kunt geverfd hout wel gebruiken als het meer dan 30 jaar oud is. Oude vloerplanken zijn er heel geschikt voor. Als je ze niet zelf hebt bewaard vind je ze wel voor een paar centen bij een sloopbedrijf.
Mijn egelhuis is gemaakt van planken die gezaagd zijn van een stam van een hier omgewaaide eik, door de plaatselijke timmerman. Kosten destijds: een tientje, De vijverfolie (1 x 4 m) was 7 €, Ik denk dat mijn egelhuis nog geen 20 € aan materiaal heeft gekost.
Ja , zo kan het ook. Ik bedoel ook dat mensen niet goed weten hoe of wat en zelf geen egelhuisje kunnen maken. Ikzelf gebruik ook oude zolderplanken en grote balken enz, en het hout veel zwaarder is dan het hout van vandaag de dag en het heeft veel langer in het water gelegen om het hout af te laten sterven. Maar heel leuk dan je het zelf heeft gedaan. Ik vind het erg leuk dat je ook een dierengek bent;-)))))