De Tellem-expeditie

Door Yneke gepubliceerd op Saturday 27 June 10:44

Archelogen hebben al jaren lang mijn bewondering om hun geduld en doorzettings vermogen. Toen ik in het museum van volkskunde in Leiden dit onderdeel zag, boeide mij dit meteen. Mijn nieuwsgierigheid was gewekt en ik ging op google zoeken naar meer. Hoe het beschreven wordt in de geschiedenis van toen, daar kan ik niet iets mooiers van maken. Daarom besluit ik de bron zelf te tonen. Het heeft mij een aangename manier van het meebeleven bezorgd, leest u zelf ; 

De zoektocht van amateurarcheoloog Herman Haan naar het verdwenen dwergvolk de Tellem.

Haan trekt in 1960 met een ezel langs de steile rotswand van de Bandiagara en stuit per toeval op culturele resten van de Tellem. Dit Tellem-volk is al bekend uit mythen van de Dogon. Zij hebben de resten van dit vreemde volk eeuwen geleden aangetroffen in de buurt van Sangha en noemen hen “Tem Mem”; “Wij vonden hen”. Later verandert dit in Tellem. Vanaf de voet van de loodrechte rotsformaties ziet Haan de nietige kegelvormige torentjes hoog boven aan de randen van de rotsspleten in rijen naast elkaar. Hij begrijpt niet hoe de Tellem deze duizelingwekkend hoge grotten binnengedrongen zijn en er hun doden hebben kunnen bijzetten. Ze moeten geboren klimmers zijn geweest, zonder hoogtevrees.

De Dogon zijn nooit zo hoog geweest. Uit verhalen van de Dogon begrijpt hij dat het Tellemvolk magische kracht zou bezitten. Zij kunnen vliegen en hebben plakvoeten en plakhanden waarmee ze zich kunnen vastkleven om tegen de rotst op te klauteren. Haan raakt zo gefascineerd door dit volk, dat hij alles over hen te weten wil komen. Wat is dit voor cultuur? Bestaat er verwantschap tussen de Tellem en de Dogon? Als honorair conservator bij het museum grijpt hij zijn kans en besluit een expeditie naar de Tellem te organiseren: de Tellem-expeditie.

Dit indrukwekkende stuk tekst hierover vond ik in de geschiedenis van de NPO.

bron: http://www.npogeschiedenis.nl/andere-tijden/afleveringen/2009-2010/De-Tellem-expeditie-schedels-meten-in-Afrika.html

Toen moest Herman Haan nog aan geld zien te komen en een mogelijkheid vinden om bij die grotten te komen. Hij kon namelijk niet vliegen en had geen plakvoeten. Hij zocht geldschieters en probeerde zijn kunstenaars en architecten vrienden enthousiast te krijgen. De oplossing kwam er als volgt;

Haan krijgt het geld bij elkaar om de expeditie te bekostigen. Hij kent iemand bij de NCRV televisie, voor wie hij als architect gewerkt heeft. Hij maakt ook de NCRV enthousiast voor het project. De omroep betaalt een deel, en zal op televisie semi-live verslag uitbrengen van de expeditie. Kees van Langeraad werkt in 1964 als regisseur/verslaggever bij de NCRV: “Wij waren ook bij de voorbereidingen betrokken. Dat kostte maanden. Regelmatig kropen we bij Haan thuis over de vloer om tekeningen te bekijken en rotswandmetingen te doen. En we filmden het maken van de speciale bol”.

Die speciale aluminium bol of kogel is een ingenieus hijssysteem dat Haan heeft ontwikkeld om mensen op te hijsen naar de hoge grotten. De rotswanden zijn uitzonderlijk steil. Met behulp van de bol kunnen de expeditieleden via deze constructie met een ijzeren kabel langs de rotswand omhoog gehesen worden. Ze moeten verankerd worden op een plek, maar ook flexibel kunnen opereren. Haan heeft het systeem helemaal uitgetekend, op schaal en met berekening van hoeken. De kabel is samengesteld uit staal en hennep, volgens speciaal ontwerp van dr. Reuter van het Vezelinstituut T.N.O. De kabels zijn volgens Groeneveld gemaakt van speciale hennep, die mieren niet lekker vinden. Zo weet Haan zeker dat de mieren de kabels niet zullen doorknagen. Bij wijze van oudejaarsgrap en als proef om te testen of het hijssysteem werkt, laat Haan zich op oudejaarsdag in 1964 persoonlijk ophijsen in de Waalhaven. Op 2 januari 1964 schrijft De Rotterdammer: “Herman Haan bracht oudjaarsmiddag door in een kogelronde kooi op vijftig meter hoogte boven Rotterdam, hangend aan de stroppen van een kraan op de kade van de Rotterdamse Stuwadoorsmaatschappij aan de Waalhaven”. 
Het systeem werkt.

bron:http://www.npogeschiedenis.nl/

Deze indrukwekkende bol hangt als replica  in het Museum van Volkskunde in Leiden, daar ben ik laatst samen met mij dochter naar toe geweest. Twee uur hebben wij daar rond gelopen. Zij toonden daar een film over de expeditie.

Twaalf expeditieleden vertrokken uit Rotterdam op 7 januari 1964, om 7500 kilometer verderop in Mali op zoek te gaan naar de verdwenen holbewoners.

d956b4c838f3e2a46da455d647779f9c_medium.

Herman Haan

 

Tellem, verslag van een expeditie from;  stichting dogon onderwijs
 
Met doorzetting en hardwerken met zijn expeditieleden lukt het hem om dat te doen waar hij zich zo voor interesseerde. Opzoek gaan wat het Tellemvolk heeft achtergelaten in die onbegaanbare holen. Zijn doel was het betreden van de grotten in de steile wanden van de Bandiagara-vallei in Mali.
 
Mijn dochter zat de film te bekijken, zij had de grote bol wel zien hangen. Toen ik het voorlas wat er onderstond zei ze, 'o nou snap ik het, ik vond het al vreemd zo een westers ding van dat materiaal bij dit onderdeel van Afrika'.
 
74196432d6c26cee22335b78182b5d89_medium.
(eigen foto, mocht genomen worden zonder flits gebruik)
 
Replica van de aluminium bol waarmee archelogen in 1964 omhoog werden gehesen om de grafgrotten van de Tellem te onderzoeken. Uitvoering; Interieur Projecten aan de hand van de orginele tekeningen uit 1963.
 
765abde0c9eede1cda5cc2f5a7fae5e0_medium.
 
Wil je meer weten over deze expeditie dan raad ik je aan om de volgende link te gebruiken; http://www.npogeschiedenis.nl/andere-tijden/afleveringen/2009-2010/De-Tellem-expeditie-schedels-meten-in-Afrika.html
 
-Yneke-
 
 

afbeeldingbron; https://www.google.nl

 

 

Reacties (23) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
heel interessant het opzoekwerk over die 'grote bol'!
ja was heel mooi om te doen ook ;-) X
Geweldig artikel wat uitnodigt er meer over te lezen.
Dank je wel voor je mooie reactie
Leerzaam, boeiend artikel! Nog nooit eerder van gehoord, bedankt voor deze verrijking!
Dank voor je mooie reactie en graag gedaan.
Het is en blijft fascinerend Bedankt voor het delen
Dank je wel en graag gedaan.
Heel boeiend artikel!
Dank je Pieter.
fascinerend dit.
Dat is het ik, heb zoveel plezier nog na het museum bezoek door alles wat daar te zien was. Dank je Karazmin.
Bijzonder interessant. En alweer een probleem waar de wetenschap geen raad mee weet. Het is hoe dan ook in elk geval fantasie-prikkelend om je dat mysterieuze volk proberen voor te stellen.
Dank Nescio, ja het is een fascinerend volk zoals er meerderen zijn, het is ook niet voor niets dat wij ongemerkt twee uur verder waren toen wij het museum uitkwamen.
Waar de geschiedenis weer even tot leven komt, lijkt de tijd in het heden stil te staan.