De tijd van de wereldoorlogen

Door Paultje gepubliceerd op Saturday 23 May 13:56

Inhoudsopgave

  1. Inleiding
  2. De rol van moderne propaganda en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisaties
  3.  Het in de praktijk brengen van de totalitaire ideologieën: communisme en fascisme/nationaalsocialisme
  4. De crisis van het wereldkapitalisme
  5. Het voeren van twee wereldoorlogen: de Eerste Wereldoorlog en de Tweede Wereldoorlog
  6. Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden
  7. De Duitse bezetting van Nederland
  8. Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens – en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering
  9. Vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme
  10. De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog

 

1. Inleiding

Dit tijdvak duurde van 1900 tot 1950 na Chr. In deze tijd vonden er twee wereldoorlogen plaats: de Eerste Wereldoorlog en de Tweede Wereldoorlog. Miljoenen mensen kwamen hierbij om het leven. Adolf Hitler wilde heel Europa en misschien wel de hele wereld veroveren. De geallieerden hielden hem gelukkig tegen.

 

2. De rol van moderne propaganda en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisaties

Gebeurtenissen

  • Eind 19e eeuw: massa-pers was ontstaan en de (stomme) film was aan zijn opmars begonnen.

 

Ontwikkelingen

Om de oorlog te winnen was het noodzakelijk de soldaten en burgers enthousiast te houden voor de oorlog. Dit werd gedaan door propaganda te maken via de pers, affiches en de film. In alle oorlogvoerende staten richtte de regering persbureaus op die de volgende taken kregen: de kranten van nieuws over de oorlog voorzien en censuur uitoefenen op de berichtgeving over de oorlog. Journalisten en filmmakers waren bereid de overheid te steunen, niet alleen uit vaderlandsliefde maar ook om zo niet in dienst te hoeven. Er werden beelden gevormd over vijanden die niet klopten. 

 

Personen

Er worden geen specifieke personen genoemd die belangrijk zijn geweest voor de rol van de moderne propaganda en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisaties.

 

Verbanden

Er is in de wereld altijd al sprake geweest van propaganda. Bijvoorbeeld: in de Romeinse oudheid heeft Caesar teksten geschreven over zijn eigen volk dat werd verheerlijkt en andere volken werden bijna altijd negatief neergezet. Zo’n situatie is te vergelijken met die van de Eerste Wereldoorlog. Alleen tijdens deze oorlog waren er andere manieren om propaganda te verspreiden.


3. Het in de praktijk brengen van de totalitaire ideologieën: communisme en fascisme/nationaalsocialisme

Gebeurtenissen

  • Juli 1932: Er werden verkiezingen gehouden nadat Von Papen de nieuwe Rijkskanselier was geworden. De NSDAP kreeg toen 37% van de stemmen, waarnaar Hitler het rijkskanselierschap opeiste.
  • November 1932: Von Papen en Von Hindenburg lieten nieuwe verkiezingen houden omdat er geen kabinet kon worden gevormd met een parlementaire meerderheid. De NSDAP kreeg echter weer bijna net zo veel stemmen.
  • 30 januari 1933: Von Hindenburg benoemde, na voorstel van Von Papen, een kabinet met Hitler als Rijkskanselier, Von Papen vice-kanselier, maar waarin de conservatieven de meerheid zouden hebben. Hitler was dus aan de macht gekomen.
  • 1 februari 1933: Hitler ontbond de Rijksdag en schreef met toestemming van Von Hindenburg nieuwe verkiezingen uit. Door het optreden van de SA verwachtte hij de absolute meerderheid te halen.
  • 27 februari 1933: Het gebouw van de Rijksdag stond in brand. Volgens Göring was de brandstichting het beginsingaal van een communistische revolutie van de KPD en de Komintern. Hierna werden duizenden communistische leiders gearresteerd. 
  • 28 februari 1933: De actie tegen de communisten werd in de wet goedgekeurd als ‘noodverordening ter bescherming van volk en staat’. Hierdoor werd een einde gemaakt aan alle burgerrechten en kon de politie willekeurige arrestaties houden.
  • 5 maart 1933: Een nieuwe Rijksdag werd gekozen. Hitler had net niet genoeg stemmen en maakte toen gebruik van de Machtigingswet. 
  • 30 juni 1934: Nacht van de lange messen.
  • Maart 1933: Een nieuw ministerie werd opgericht, het ministerie voor volksvoorlichting en propaganda. Dat kreeg de leiding over de pers, radio en film in Duitsland.
  • 20 juni 1944: Er werd een aanslag op Hitler gepleegd, maar deze mislukte.

 

Ontwikkelingen

Het fascisme heeft een aantal duidelijke kenmerken:

  • Het fascisme is negatief
  • Het belang van de eigen groep wordt vooropgesteld
  • Het fascisme is ultra-nationalistisch
  • Het fascisme wil een corporatieve staat (maatschappij georganiseerd in beroepsgroepen, corporaties)
  • De mensen zijn niet gelijk, ‘hogeren’ moeten het volk leiden
  • Aan het hoofd staat één Leider
  • De fascistische partij beheerst alle uitingen van cultuur in de staat
  • Het verstand is als basis voor het handelen minder geschikt dan het gevoel
  • Het fascisme verheerlijkt de daad
  • Vrouwen moeten veel kinderen voortbrengen en voor hun gezin zorgen

De nationaal-socialisten gingen uit van de ongelijkheid van de rassen in de wereld. Zij verdeelden de rassen in drie soorten: één hoogwaardig ras (het Arische ras), minderwaardige rassen (slaven in Oost-Europa en de gekleurde bevolking in de niet-westerse wereld) en de verderfelijke rassen (zigeuners en Joden).
Von Hindenburg, de Rijkspresident, ontsloeg Brüning als Rijkskanselier en verving hem door Von Papen. Er kwamen nieuwe verkiezingen en de NSDAP kreeg veel stemmen, waardoor Hitler uiteindelijk rijkskanselier werd. Hij had de SA achter zich staan. Toen het gebouw van de Rijksdag in brand stond heeft dit ertoe geleid dat alle burgerrechten werden ontnomen en mensen dus zomaar konden worden gearresteerd. Hitler stelde de machtigingswet in en nu was hij alleen aan de macht. De nazi’s schakelden alle bronnen van verzet uit, zoals politieke partijen en vakbonden.
De NSDAP bereidde Duitsland voor op een oorlog door middel van de oorlogsindustrie. Boeren werden verheerlijkt, evenals de moeders. Zij werden echter wel in hun werk gediscrimineerd, maar toen de mannen naar het front moesten werden hun banen vervangen door vrouwen. Er werd ondertussen grote propaganda in het land verspreid.
De terreur van de nazi’s was groot, miljoenen mensen werden vermoord door de SS en de Waffen-SS, en ook in de concentratiekampen.
Niet iedereen was het met het optreden van het nationaal-socialisme eens, daarom vond er ook verzet plaats in Duitsland. De houding van de Kerken was verdeeld, sommigen waren voor, andere tegen. In 1944 werd er een aanslag op Hitler gepleegd, maar Hitler had alleen een paar verwondingen.

 

Personen

  • Von Hindenburg: Rijkspresident en een gerespecteerde ex-generaal uit de Eerste Wereldoorlog. Hij ontsloeg Brüning als Rijkskanselier en verving hem door de conservatief Von Papen.
  • Hermann Göring: Een van de twee nationaal-socialisten die in het kabinet-Hitler zat.
  • Joseph Goebbels: De propaganda leider van de NSDAP. Hij werd de nieuwe minister van het ministerie voor volksvoorlichting en propaganda. Ook richtte hij de Rijkscultuurkamer op.
  • Heinrich Himmler: Leider van de SS. Toen hij kreeg in 1936 de leiding over de politie in heel Duitsland kreeg werd hij de machtigste man in het land na Hitler. Hij was verantwoordelijk voor de vernietigingskampen.
  • Rommel: Populaire veldmaarschalk die in 1944 een aanslag op Hitler probeerde te plegen. Von Stauffenberg hielp hem.
  • Von Stauffenberg: Op 20 juli 1944 plaatste hij een tijdbom in Hitlers hoofdkwartier, maar Hitler liep alleen een paar verwondingen op.

 

Verbanden

Het in de praktijk brengen van totalitaire ideologieën was nieuw in de geschiedenis. Er is dus geen verband met gebeurtenissen die al hadden plaatsgevonden. Er was nog niet eerder op zo’n grote schaal en zo hardhandig een bepaalde stroming ingevoerd, zoals met het communisme en fascisme/nationaal-socialisme werd gedaan.


4. De crisis van het wereldkapitalisme

Gebeurtenissen

  • 1871: De Duitse eenheid kwam tot stand, het Duitse keizerrijk ontstond.
  • November 1918: De val van het keizerrijk. Hierna ontstond een machtsstrijd tussen de twee sterkste politieke partijen, de communisten en de socialisten.
  • Januari 1919: Er werd een nieuw parlement gekozen. De afgevaardigden kwamen in de provinciestad Weimar bijeen, vandaar de naam Republiek van Weimar.
  • 1925: Duitsland was de economische moeilijkheden te boven gekomen. Maar enkele jaren later kwam er al weer een eind aan deze opbloei. 
  • Oktober 1929: De prijzen van de aandelen op de beurs van New York (Wall Street) daalden plotseling zeer sterk, waarvan een economische crisis het gevolg was. 
  • 1930: Het aantal werklozen in Duitsland groeide tot grote hoogte. De coalitieregering van democratische partijen viel toen ook uiteen door meningsverschillen over de werkloosheidsuitkeringen.

 

Ontwikkelingen

Duitsland was na de Frans-Duitse oorlog een keizerrijk geworden met een democratie. Er was gelaagdheid in de bevolking. De laagste groepen in de samenleving merkten bijna niks van de economische groei die in het Duitse keizerrijk was. In 1918 viel het Duitse keizerrijk en er kwam een machtsstrijd tussen de communisten en socialisten. De socialisten wonnen en de Republiek van Weimar ontstond. Er was wel grote onenigheid tussen de communisten en socialisten en het werd mede daardoor ook moeilijker om een meerderheid in het parlement te vormen. En het hielp ook niet echt toen de economische crisis Duitsland trof. In de VS ontstond een economische crisis die oversloeg naar landen in Europa en andere landen. In Duitsland was de economische situatie heel slecht. Duitsland had om de schulden van de Eerste Wereldoorlog te kunnen betalen grote leningen bij de VS en moest deze nu grotendeels terug betalen. Dit leidde tot o.a. veel werkloosheid en ontevredenheid. De NSDAP, een fascistische partij, had hier zijn voordelen bij. In Nederland greep de overheid niet als in Amerika in met een New Deal, maar hier werd de vrijhandel losgelaten, om de Nederlandse producten tegen buitenlandse concurrentie te beschermen. 

 

Personen

Wilhelm II: De keizer van het keizerrijk sinds 1871.
Roosevelt: Amerikaanse president die de crisis bestreed met zijn New Deal.
Brüning: Centrumleider die in 1930 Rijkskanselier werd. Toen hij er niet in slaagde voor de Rijksdag een meerderheid voor een nieuwe regering te vinden, nam hij zijn toevlucht tot artikel 48 van de grondwet.

 

Verbanden

Ook de crisis van het wereldkapitalisme was nieuw. Hier zijn dus ook geen verbanden met andere gebeurtenissen bij. Het wereldkapitalisme heeft niet al de hele geschiedenis bestaan, maar kwam pas laat opgang. Het was ook de eerste keer dat een crisis in de VS zo erg oversloeg naar Europa en over de rest van de wereld. Dit kwam omdat Europa nu grote leningen had bij de VS, die ze tijdens de economische crisis opeens moesten terugbetalen. 


5. Het voeren van twee wereldoorlogen: de Eerste Wereldoorlog en de Tweede Wereldoorlog

Gebeurtenissen

Eerste Wereldoorlog: 

  • 28 juni 1914: De moordaanslag op Frans-Ferdinand.
  • 28 juli 1914: Oostenrijk-Hongarije verklaarde de oorlog aan Servië.
  • 1 augustus 1914: Rusland mobiliseerde troepen, waarop Duitsland de oorlog verklaarde aan Rusland.
  • 3 augustus 1914: Frankrijk mobiliseerde zich ook, waarop Duitsland ook aan hen de oorlog verklaarden.
  • 4 augustus 1914: Toen Duitsland België binnenviel verklaarde Engeland de oorlog aan Duitsland.
  • Augustus 1914: Japan verklaarde de oorlog aan Duitsland, omdat hij door een verdrag met Engeland was verbonden. Het land bezette enkele Duitse eilandengroepen in de Stille Oceaan.
  • November 1914: De Turkse regering verklaarde de oorlog aan Rusland, Frankrijk en Engeland.
  • Februari 1916: De slag om Verdun, een uitputtingsslag uitgevoerd door de Duitsers.
  • 1 juli 1916: De Engelsen begonnen met de Fransen en grote aanval op de Somme, mede om het front bij Verdun te ontlasten.
  • April 1917: De VS verklaarden de oorlog aan Duitsland, wegens de Duitse onbeperkte duikbootoorlog. Maar pas in 1918 werden Amerikaanse troepen naar het Westfront in Frankrijk overgebracht.
  • Juli 1917: Pas toen stuurden de VS geformeerde divisies naar Europa. In juli 1918 gingen ze ook echt aan de strijd deelnemen. Dit gaf de doorslag voor het winnen van de oorlog.
  • December 1917: Een wapenstilstand aan het Oostfront.
  • Maart 1918: Vrede van Brest-Litovsk, die een einde aan de oorlog maakte aan het Oostfront. Ook begon toen aan het Westfront het grootste Duitse offensief van de hele oorlog, de ‘Kaiserschlacht’.
  • 3 oktober 1918: Keizer Wilhelm II benoemde een nieuwe regering die steun had van de Rijksdag, om vredesonderhandelingen te beginnen.
  • 9 november 1918: Deze regering droeg de macht over aan een socialistische regering met als rijkskanselier Friedrich Elbert, die de Republiek uitriep.
  • 11 november 1918: De regering-Ebert tekende de wapenstilstand, waarmee de oorlog echt was afgelopen.
  • 28 juni 1919: De Vrede van Versailles werd gesloten.
  • 1917/1922/1933: De communisten grepen de macht, eerst in Rusland, daarna in Italië en als laatst in Duitsland.

Tweede Wereldoorlog:

  • 1 september 1939: Duitsland viel Polen binnen en Engeland en Frankrijk verklaarden daarop Duitsland de oorlog. Daarmee begon de Tweede Wereldoorlog in Europa.
  • September 1939: De allereerste vlucht van de Engelse luchtmacht boven Duitsland. Er werden toen geen bommen gegooid maar wel vijf miljoen strooibiljetten ter propaganda.
  • Juni 1941: Duitsland begon de aanval op Rusland, na eerst Joegoeslavië en Griekenland te hebben veroverd.
  • December 1941: Japan vernietigde een deel van de Amerikaanse vloot bij Pearl Harbor.
  • 1941: Na Pearl Harbor gingen ook de VS deelnemen aan de oorlog, en werd het nog meer een wereldoorlog.
  • Zomer 1942: Het Duitse rijk bereikte het toppunt van zijn macht. Sinds Napoleon had niemand in Europa zoveel gebieden veroverd als Hitler.
  • 1943: Het economisch overwicht van de Geallieerden begon aan de fronten mee te tellen. De Geallieerden produceerden bijvoorbeeld veel meer oorlogsmateriaal.
  • September 1943: Italië capituleerde, nadat Mussolini door het leger was afgezet.
  • 6 juni 1944: D-Day. De Engelsen en Amerikanen ondernamen een grote invasie in Normandië en bevrijdden in enkele maanden Frankrijk, België en Zuid-Nederland.
  • Voorjaar 1945: De Engelsen, Amerikanen en Russen begonnen het offensief tegen Duitsland zelf.
  • 8 mei 1945: Duitsland capituleerde, ruim een week naar Hitlers zelfmoord.
  • Augustus 1945: Rusland verklaarde Japan de oorlog en de Amerikanen wierpen atoombommen op Hiroshima en Nagasaki.
  • 15 augustus 1945: De Japanse keizer Hirohito deelde mee dat Japan capituleerde, na de atoombombardementen. 
  • 1955: Pas toen waren alle Duitse krijgsgevangen vanuit Rusland en Polen uit de werkkampen teruggekeerd naar Duitsland.

01a7fdc903784a131e47a592cfd844d3_medium.

Ontwikkelingen

Eerste Wereldoorlog

Dieperliggende oorzaken van de Eerste Wereldoorlog

  • Nationalisme: sommige bevolkingsgroepen wilden zich losmaken van de staat waarin ze leefden, waarbij ze samenwerkten met aan hen verwante staten.
  • Imperialisme: Toenemend imperialisme leidde tot spanningen en conflicten tussen Engeland, Frankrijk en Duitsland.
  • Militarisme: Toenemend militarisme vergrootte de kans op oorlog. Na de Frans-Duitse oorlog werden o.a. oorlogsplannen uitgewerkt.
  • Bewapeningswedloop: De bewapeningswedloop versterkte de vrees voor elkaar.
  • Bondgenootschappen: Vergrootten de kans op conflicten.
  • Vergissingen van politieke leiders: Leiders beseften niet wat bovengenoemde zaken allemaal inhield en ze dachten dat ze conflicten makkelijk in de hand konden houden.

De directe oorzaak van de Eerste Wereldoorlog
De moordaanslag in Sarajevo op de troon-opvolger van Oostenrijk-Hongarije, aartshertog Frans-Ferdinand en hertogin Sophie. Dit gebeurde op 28 juni 1914. Omdat Oostenrijk-Hongarije in 1908 Bosnië als provincie bij het land had ingelijfd, heerste er grote onvrede onder de Serviërs in Bosnië. Iemand van een nationalistische groep ‘De Zwarte Hand’ uit Servië, Gavrilo Princip, was de moordenaar. Op 28 juli verklaarde Oostenrijk-Hongarije toen de oorlog aan Servië, met hulp van Duitsland. Rusland mobiliseerde toen troepen, omdat dat land zich verantwoordelijk voelde voor de Slavische volken op de Balkan. Frankrijk mobiliseerde zich hierop ook en Duitsland verklaarde toen de oorlog aan Frankrijk. Toen de Duitsers België binnenvielen verklaarde Engeland de oorlog aan Duitsland. Zo kwamen de Centralen tegenover de Geallieerden te staan.

Het verloop van de Eerste Wereldoorlog
Alle betrokkenen gaan enthousiast de oorlog in. België leverde een sterke tegenstand tegen Duitsland, waarnaar Duitsland als strafmaatregel brand stichtte, burgers deporteerde en ze dood schoot. De Belgen vluchtten toen massaal naar Nederland. Het was een echte wereldoorlog geworden: koloniën en dominions vochten voor de koloniale overheerser, ook Italië, Roemenië, Griekenland en Bulgarije gingen met de oorlog meedoen en ook niet-Europose landen namen deel, waaronder het Turkse rijk, de Verenigde Staten en Japan. Ook werd er in het Midden-Oosten en Afrika gevochten. Aan het Oostfront ontstond er een bewegingsoorlog, in tegenstelling tot het Westfront waar een loopgravenoorlog ontstond. De loopgravenoorlog leverde niet veel op en er vielen veel slachtoffers. Ook bij de slag om Verdun, die door de Duitsers in februari 1916 puur werd uitgevoerd om de tegenstander uit te putten. De Engelsen en Fransen vielen later de Somme aan, maar ook dit mislukte.

Het einde van de Eerste Wereldoorlog
In 1917 viel het Russische leger uiteen, nadat de Bolsjewieken (communisten onder leiding van Lenin) de macht hadden overgenomen tijdens de Russische Revolutie. Eerst kwam er een wapenstilstand, totdat in maart 1918 de Vrede van Brest-Litovks werd gesloten. Toen was de oorlog aan het Oostfront beëindigd. Alle Duitse soldaten konden toen naar het Westerfront waar het voorjaarsoffensief, de ‘Kaiserschlacht’ begon. Dit keer leverde het wel succes op voor de Duitsers. Maar toen de Amerikanen kwamen meevechten in de oorlog bleek de oorlog voor de Duitsers verloren. Wilhelm II benoemde een nieuwe regering die de steun had van de Rijksdag om vredesonderhandelingen te beginnen. Er werd een Republiek uitgeroepen en even later werd de wapenstilstand getekend. Toen was de oorlog afgelopen.

Gevolgen van de Eerste Wereldoorlog
De Grote Drie waren het niet met elkaar eens over hoe de wereld nu moest worden georganiseerd. President Wilson had wel een Veertien-Punten-Plan opgesteld, waarvan de Volkenbond werd aanvaard. Maar uiteindelijk kwam van dit plan weinig terecht. In 1919 werd de Vrede van Versailles gesloten, die erg nadelig was voor Duitsland. Ook kwamen er allerlei nieuwe staten doordat grondgebied van Duitsland en Oostenrijk-Hongarije werd afgenomen. Dit leverde echter wel minderhedenproblemen op door de bevolking in die gebieden die zich achtergesteld voelde. Ook kwam er grote werkloosheid en armoede omdat de economie het niet aankon om opeens over te schakelen van oorlogs- naar vredeseconomie. Veel mensen vestigden toen hun hoop op totalitaire bewegingen als het communisme en fascisme. In niet-westerse landen sloten velen zich aan bij nationalistische bewegingen.

Tweede Wereldoorlog

Oorzaken van de Tweede Wereldoorlog

Hitler was erop uit om de leefruimte van de Duitsers te vergroten, waarvoor oorlog nodig was. Maar daarvoor waren ook wapens en een leger nodig, maar volgens het Verdrag van Versailles mocht Duitsland dat niet. Engeland en Frankrijk grepen niet in toen ze dit toch deden en kregen pas te laat door wat er aan de gang was. Ze waren niet streng voor Hitler en lieten hem gewoon zijn gang gaan. Daardoor had Hitler het gevoel dat hij veel meer vrijheid kreeg en dat Frankrijk en Engeland toch geen oorlog aan hem zou verklaren. Daarom kan de oorlog niet alleen de schuld van Hitler zijn geweest, maar ook deels door Engeland en Frankrijk.

Het verloop van de Tweede Wereldoorlog
1 september 1939 viel Duitsland Polen binnen en Engeland en Frankrijk verklaarden de oorlog aan Duitsland. Duitsland veroverde Denemarken, Noorwegen, Nederland, België, Luxemburg en een groot deel van Frankrijk. Frankrijk en Engeland verbraken hun bondgenootschap. Duitsland begon in 1941 een aanval op Rusland. Nog meer landen verklaarden toen aan Duitsland de oorlog. Het was een Europese oorlog geworden. Ondertussen voerde Japan ook actief oorlog en vernietigde o.a. een deel van de Amerikaanse vloot bij Pearl Harbor. De VS ging toen ook meevechten. Het economisch overwicht van de Geallieerden ging steeds meer meetellen aan de fronten. De oorlog werd voor Duitsland steeds fataler en in september 1943 capituleerde Italië ook nog eens. 8 mei 1945 capituleerde Duitsland, o.a. door D-day waaraan de Amerikanen ook deelnamen. Ze hadden toen een deel van Europa bevrijd. Later in augustus verklaarde Rusland de oorlog aan Japan en gooide de VS atoombommen. Japan gaf zich toen over en de oorlog was ten einde.

Verschillen tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

  • Men gaat niet meer enthousiast de oorlog in, er heerste een angstige sfeer.
  • Het was meer een wereldoorlog. In de Eerste Wereldoorlog werd bijna alleen in Europa en het Midden-Oosten gevochten, maar in de Tweede Wereldoorlog waren ook Noord-Afrika en Azië belangrijke strijdtonelen.
  • Een groter deel van Europa wordt bezet, het grootste gedeelte kwam onder Duits bestuur. De Duitsers probeerden de West-Europeanen voor zich te winnen door propaganda en het uitschakelen van eventuele tegenstanders. In Oost-Europa werd de bezettingspolitiek zeer wreed.
  • Bewegingsoorlog in plaats van loopgravenoorlog. Verdedigingslinies werden veel vaker doorbroken dan gehouden.
  • Meer soldaten komen om. Aan het Westfront sneuvelden veel minder soldaten omdat er nu geen loopgravenoorlog meer was. Aan het Oostfront waren dit er echter veel meer, ruim 12 miljoen(!). Dat kwam omdat daar veel meer soldaten vochten en ze niet mochten opgeven. Er werden ook grote stormaanvallen gehouden. Over de hele wereld gezien sneuvelden er ook veel meer soldaten, doordat veel meer landen meevochten en Duitse, Russische en Japanse soldaten moesten tot het uiterste doorvechten.
  • Rusland en Duitsland schenden oorlogsrecht ten aanzien van krijgsgevangenen op grote schaal. Na de Eerste Wereldoorlog werden er regels opgesteld voor een goede behandeling van krijgsgevangenen. Maar die regels werden doorbroken door Duitsland en Rusland.
  • De oorlogvoering verandert opnieuw door uitvindingen. De luchtvaartindustrie (o.a. V1 en V2) was sterk verbeterd, evenals onderzeeboten en het gemotoriseerd vervoer. Ook kwam het maken van kernwapens opgang. Door deze uitvindingen werd de oorlog minder persoonlijk, soldaten kwamen minder oog in oog te staan. Er werd geen verschil gemaakt tussen burgers en soldaten.
  • De Tweede Wereldoorlog is veel meer een ‘totale oorlog’. Er waren veel meer burgers bij de oorlogen betrokken dan in vroegere oorlogen, er vielen meer doden en de verwoestingen waren veel omvangrijker.
  • Er was weer veel aandacht voor propaganda en censuur. Er was nu geluid bij films en er waren radio’s en strooibiljetten.

Gevolgen van de Tweede Wereldoorlog
Als gevolg kwamen er ongeveer 40 miljoen mensen om het leven. Nabestaanden hadden het ook moeilijk, veel vrouwen moesten zonder man een gezin opvoeden. Ook zijn de lichamelijke en psychische klachten, ook nu, nog steeds groot. Na de Tweede Wereldoorlog werden voor het eerst de voormalige leiders van de verliezende staten wegens oorlogsmisdaden berecht. Ook veel andere mensen werden veroordeeld voor hun oorlogsmisdaden, zoals collaborateurs. Kort na de oorlog waren er enorme verwoestingen en grote armoede. Veel landen waren economisch zwak geworden en moesten weer grotendeels herbouwd worden. Ook was het zo dat na de Tweede Wereldoorlog grenzen van landen verschoven en dat landen verdwenen. Duitsland werd ook in vier bezettingszones verdeeld. Rusland en de VS waren niet meer de grootste machthebbers in de wereld. Ook verdween de neutraliteitspolitiek van Nederland en sloot zich aan bij het westerse blok. De wereld raakte verdeeld in twee machtsblokken, het communistische en het westerse blok. Er ontstond tussen die blokken een ‘Koude Oorlog’, die gepaard ging met een bewapeningswedloop. Het einde van de oorlog werd het begin van het atoomtijdperk. De dekolonisatie kwam ook steeds dichterbij en er werden nieuwe organisaties, als het Handvest van de Verenigde Naties en de NAVO, opgericht om oorlogen te voorkomen.

 

Personen

  • Gavrilo Princip: De moordenaar die Frans-Ferdinand en Sophie op 28 juni 1914 had vermoord.
  • Enver Pasja: De jonge officier die de Turkse regering autoritair leidde. Hij verklaarde in november 1914 de oorlog aan Rusland, Frankrijk en Engeland (1881 – 1922).
  • Von Hindenburg: Één van de generaals van het Duitse leger.
  • Ludendorff: Dit was ook één van de generaals van het Duitse leger tijdens de Eerste Wereldoorlog.
  • Friedrich Ebert: De socialistische fractieleider, die in 1918 Rijkskanselier werd van de nieuwe socialistische regering.

 

Verbanden

Er zijn al veel vaker oorlogen gevoerd. Talloze voorbeelden zijn er om op te noemen. Maar dit was voor het eerst dat er een echte wereldoorlog was. Er vochten veel meer landen mee in die oorlogen dan in voorgaande oorlogen, die meestal maar tussen een paar landen gingen. Over bijna de hele wereld hadden de oorlogen dus ook invloed op de samenleving, wat ook een belangrijk verschil is.


6. Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden

Gebeurtenissen

  • April 1933: De nazi’s begonnen hun antisemitische ideeën in de praktijk te brengen. Eerst werd in 1933 de boycot van Joodse winkels afgekondigd en Joden die bij de overheid, in het onderwijs of bij de publiciteitsmedia werkzaam waren werden ontslagen. 
  • 1935: afkondiging van de Neurenberger Wetten.
  • 1938: allerlei openbare voorzieningen als scholen, zwembaden, theaters, sportvelden, treinen en trams werden ‘voor Joden verboden’ verklaard. 

 

Ontwikkelingen

Voor de oorlog was in Duitsland het doel Joden tot emigratie te dwingen. Het merendeel van de Joden kwam toen in Palestina terecht. Er werden steeds meer regels ingevoerd die nadelig waren voor Joden en uiteindelijk kwam het zelfs zo ver dat er terreur op straat plaatsvond. In de oorlog, 1941, begon men met de Endlösung en werden er vernietigingskampen opgericht. Veel mensen zijn hier slachtoffer van geworden, in totaal zijn er ongeveer vijf of zes miljoen Joden vermoord. 

 

Personen

  • Hitler en Himmler: In opdracht van deze twee machtigste Duitsers werd de Endlösung uitgevoerd.

 

Verbanden

Discriminatie was niks nieuws. De eigen bevolking van de overheersende bezetter werd altijd al voorgetrokken. Men bezette het land niet om aardig tegen de bevolking te doen. Maar tijdens de Tweede Wereldoorlog was het hoogtepunt wel bereikt van discriminatie en racisme. Miljoenen Joden waren het slachtoffer ervan geworden. Op zo’n grote schaal en zo erg was er nog niet eerder racisme of discriminatie ondernomen. 


7. De Duitse bezetting van Nederland

Gebeurtenissen

  • 10 mei 1940: De Tweede Wereldoorlog voor Nederland begon, vroeg in de ochtend viel Duitsland ons land binnen.
  • 13 mei 1940: Voor Nederland was het toen al duidelijk dat de strijd voor hen was verloren, ondanks het grotere leger dat ze hadden. Op deze datum was ook de Nederlandse regering (koningin Wilhelmina en de ministers) uit veiligheidsoverwegingen naar Engeland gegaan. Daar bleven ze tot 1945.
  • 14 mei 1940: Bombardement op Rotterdam.
  • Juni 1940: De Nederlandse Unie werd opgericht.
  • Begin 1941: De Duitse bezetter gaat harder optreden om het nationaal-socialisme door te voeren.
  • Juli 1941: De NSB werd de enige toegestane politieke partij en daarmee kwam een eind aan het bestaan van de oude politieke partijen.
  • December 1941: Ook de Nederlandse Unie werd verboden.
  • Mei 1942: Joden moeten verplicht een Jodenster op hun kleding dragen.
  • Najaar 1944: Nederland ten zuiden van de grote rivieren werd grotendeels bevrijd door Britse en Canadese troepen. Er waren hierdoor wel grote vernielingen.
  • April 1945: Canadese troepen bevrijdden ook het oosten en noorden van Nederland.
  • 5 mei 1945: De Duitse troepen in het westen gaven zich zonder strijd op. Deze datum werd de nationale Bevrijdingsdag. Enkele dagen hierna capituleerde het hele Duitse leger en kwam er een eind aan het nationaal-socialistische bewind in Duitsland.

 

Ontwikkelingen

10 mei 1940 vallen de Duitsers Nederland binnen. De inval kwam onverwachts aangezien Nederland neutraal was. Alhoewel het Nederlandse leger veel groter was verloor het toen toch en op 14 mei werd Rotterdam gebombardeerd. De Nederlandse regering vertrok naar Londen en functionarissen van Hitler namen de macht over in Nederland. Het was de bedoeling dat Nederland nauwe banden zou krijgen met het Duitse Rijk, want het Nederlandse volk behoorde ook tot het Germaanse ras. De Duitsers hadden twee doeleinden: Nederland inschakelen bij de oorlog en de Nederlandse bevolking winnen voor het nationaal-socialisme. Hiervoor werd veel propaganda gemaakt. Toch een groot aantal Nederlanders werden hierdoor aangetrokken en toen werd ook de Nederlandse Unie en de NSB opgericht. Ondertussen gaan de Duitse bezetters steeds harder optreden. Er werden o.a. nazi-organisaties opgericht, zoals de Kultuurkamer. Er werden strenge maatregelen getroffen om het nationaal-socialisme door te voeren. Daarbij zouden ook de Joden moeten worden verwijderd. De meeste Joden werden naar Westerbork gebracht om van daaruit gedeporteerd te worden. Er werd wel (actief/passief) verzet geleverd tegen de Duitse bezetters. Na de invasie in Normandië (6 juni 1944) en de opmars van Russische troepen in Oost-Europa stond de militaire overwinning voor de Geallieerden vast. In het najaar van 1944 werd het zuiden van Nederland bevrijd. In het nog bezette deel van Nederland gingen de Duitse bezetters nog harder optreden. Ook had de bevolking in dit gebied nog te lijden van de Hongerwinter van 1944. Maar in april 1945 bevrijdden ook Canadese troepen dit deel van Nederland. 5 mei 1945 was Nederland na 5 jaar oorlog en bezet bevrijd.

 

Personen

  • Generaal Winkelman: De Nederlandse opperbevelhebber, hij capituleerde na de bombardementen op Rotterdam.
  • Seyss-Inquart: Oostenrijkse nationaal-socialist die de hoogste gezagsdrager in Nederland werd. Hij stond rechtstreeks onder Hitler en zijn titel was ‘rijkscommisaris’.
  • Rauter: De chef van de Duitse politie in Nederland.
  • Anton Mussert: De leider van de NSB.

 

Verbanden

Het was niet de eerste keer dat Nederland onder bezet was. Spanje heeft bijvoorbeeld ook een tijd over Nederland geregeerd tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Het grootste verschil tussen de Spaanse en Duitse bezetting is waarschijnlijk dat er tijdens de Duitse bezetting veel meer mensen werden vermoord. Vooral Joden werden afgevoerd en vermoord. Zoiets en ook op zo’n grote schaal was nog niet eerder voorgekomen.


8. Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens – en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering

Gebeurtenissen

  • 1815: Slag bij Waterloo, Napoleon schoot 24.000 granaten af.
  • 1870: Slag om Sedan, 33.000 granaten werden afgeschoten.
  • Juli 1916: Slag aan de Somme, alleen toen al werden ruim een miljoen (!) granaten afgeschoten.

 

Ontwikkelingen

Tijdens de Eerste Wereldoorlog waren er veel grotere verwoestingen dan voorgaande Europese oorlogen. En in de Tweede Wereldoorlog was dit nog erger. Dit kwam ten eerste omdat er meer burgers bij de oorlog waren betrokken. De bevolking werd via affiches of (stomme) films opgeroepen de regering te steunen door geld te lenen, zuinig te zijn, zich aan te melden als soldaat of zich op te geven voor andere diensten. Verschillen tussen de betrokkenheid van burgers ontstonden door de plaats waar men woonde, de sekse en leeftijd en de sociaal-economische positie. Ten tweede kwam dit omdat de industrialisatie en technologie leidden tot een enorme toename van de vuurkracht van legers. Er werden talloze granaten gegooid en bommen geworpen. Er werd geen verschil meer gemaakt tussen burger en soldaat. Later toen de kernwapenwedloop aan de gang was, was de kans op verwoestingen nog veel groter. De wereld zat op het randje van de afgrond. Op Hiroshima en Nagasaki zijn wel twee atoombommen gegooid, en de gevolgen daarvan zijn nog steeds zichtbaar.

 

Personen

Er worden geen specifieke personen genoemd die te maken hebben met de verwoestingen en de betrokkenheid van de bevolking bij de oorlog. Maar ik denk dat degene met de grootste verantwoordelijkheid hiervoor Hitler is. Hij was de leider van de NSDAP en heeft de Tweede Wereldoorlog ‘gevoerd’.

 

Verbanden

Er zijn natuurlijk al veel vaker verwoestingen opgetreden door oorlogen, maar zo groot als in de twee Wereldoorlog was het nog nooit voorgekomen. Toen Caesar bijvoorbeeld over het Romeinse Rijk heerste werden er ook talloze gevechten gehouden. Maar er waren toen nog geen geweren en bommen. Daardoor waren de verwoestingen veel minimaler. In de tijd van de wereldoorlogen veranderde dit drastisch. Nu waren er wel wapens die meer verwoestend dan ooit waren. Met de kernwapens werd het hoogtepunt bereikt.


9. Vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme

Gebeurtenissen

  • 1947: India werd onafhankelijk, als gevolg van de geweldloze kruistochten van Gandhi.
  • 1804: In een van de Portugese kolonies wonnen de slaven een opstand en stichtten ze Latijns-Amerika.

 

Ontwikkelingen

Door de kolonisatie van gebieden door de Europeanen groeide onder de inwoners van de koloniën het nationalisme. Er ontstonden kleine nationalistische bewegingen die dekolonisatie wilden. Door de vaak slechte omstandigheden in de kolonies groeide het verlangen naar de vrijheid om zichzelf te besturen. Door de Tweede Wereldoorlog kregen de nationalisten uit de kolonies hoop om de overheerser te overwinnen, omdat ze er achter kwamen dat hun koloniale overheersers minder sterk waren dan ze dachten. In Brits-Indië behaalde Gandhi met zijn kruistocht van geweldloos verzet veel succes. India werd daarna in 1947 onafhankelijk en er volgden meer landen. Europese koloniale overheerser kregen steeds meer het inzicht dat het koloniale tijdperk over was. Portugal probeerde nog wel zijn grondgebied te behouden door koloniale oorlogen. In de Portugese kolonies kwamen herhaaldelijk opstanden voor. Sommigen waren totaal nutteloos, anderen hadden succes. Uiteindelijk wonnen de slaven en stichtten in 1804 Latijns-Amerika. Later werd daar ook een eind gemaakt aan de koloniale overheersing door opstandelingen. Dit gebeurde ook in West-Afrika, waarbij er veel doden vielen.

 

Personen

  • Gandhi: Behaalde met zijn kruistocht van geweldloos verzet de onafhankelijkheid van India.

 

Verbanden

Verzet in koloniën of bezette gebieden was niks nieuws. In Nederland gebeurde het tijdens de Tweede Wereldoorlog ook. Deze keer was het verzet tegen het imperialisme van West-Europa. Maar bijvoorbeeld in de Oudheid ging het om het imperialisme van het Romeinse Rijk, waar toen verzet tegen werd geboden. En nu waren er natuurlijk ook andere manieren om verzet te plegen. Dat zijn de verschillen.

 

10. De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog

Gebeurtenissen

  • Februari 1945: de Grote Drie hielden in Jalta op de Krim een conferentie over de voortzetting van de oorlog en de toekomst van Europa.
  • Mei 1945: Duitsland verloor de oorlog, waarmee ook een einde kwam aan het Derde Rijk van de nazi’s. 
  • Augustus 1945: De VS wierpen atoombommen op Hiroshima en Nagasaki (Japan).
  • Januari 1947: Engeland en de VS voegden hun zone’s in Duitsland samen om er een economische eenheid van te maken.
  • Juni 1947: Drie weken na het bekendmaken van de Trumanleer kwam de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Marshall, met het Marshallplan.
  • Februari 1948: Er vond een communistische staatsgreep in Tsjecho-Slowakije plaats en toen pas wat het Congres bereid geld ter beschikking te stellen voor het Marshallplan.
  • Juni 1948: De blokkade van West-Berlijn.
  • Mei 1949: De BRD kwam tot stand. Duitsland was verdeeld in twee delen.
  • 1949: Ook de Russen bleken, vier jaar na de Amerikanen, over een atoombom te beschikken. In dit jaar werd de NAVO ook opgericht.
  • Juni 1950: Het Noord-Koreaanse leger trok over de grens met Zuid-Korea. Het Westen dacht dat Stalin achter de aanval zat. 
  • 1953: Stalin overleed en Chroesjtsjov werd de nieuwe machtigste man van Rusland.
  • 1953: Onder de nieuwe president Eisenhower werd een wapenstilstand getekend tussen Noord- en Zuid-Korea. De Koreaanse Oorlog was afgelopen.
  • Mei 1954: Het Franse leger in Vietnam leed onder een grote nederlaag (onderdeel van Vietnam-Oorlog).
  • Juli 1954: Er werd een wapenstilstand gesloten over de Vietnam-Oorlog.
  • 1956: Hongaarse Opstand tegen het communisme en Rusland.
  • Eind 1958: Guerrillaleider Fidel Castro verdreef de Cubaanse dictator Batista. Hierdoor werd een eind gemaakt aan de economische afhankelijkheid van Cuba aan de VS.
  • November 1960: De democraat John F. Kennedy werd de nieuwe president van de VS.
  • April 1961: Cubaanse emigranten, gesteund door de regering van de VS, landden in de Varkensbaai op Cuba met de bedoeling Castro ten val te brengen. Dit mislukte.
  • 13 augustus 1961: De Berlijnse Muur werd gebouwd, om te voorkomen dat mensen uit de DDR naar het Westen zouden vluchten. De VS greep echter niet in.
  • 1962: Chroesjtsjov begon kernraketten te plaatsen op Cuba. Het begin van de Cubacrisis.
  • 1 november 1963: ‘Adviseurs’ pleegden in Vietnam een staatsgreep waarbij Diem werd vermoord.
  • Maart 1965: De eerste Amerikaanse mariniers kwamen in Zuid-Vietnam aan.
  • 1967: De Zesdaagse Oorlog brak uit tussen Israël en Egypte, Syrië en Jordanië. Israël won.
  • 1968: De Praagse lente. Even was er hoop op een minder streng communistisch bestaan in Tsjecho-Slowakije.
  • 1969: De CDU raakte in de oppositie en de socialistische SPD kwam samen met de liberale FDP aan de macht. Hierdoor kwamen de betrekkingen met Oost-Europa weer opgang. 
  • 1970: Het Verdrag van Moskou werd getekend, waardoor het verkeer tussen West en West-Europa niet meer werd gehinderd.
  • Augustus 1972: de laatste Amerikaanse infanteristen verdwenen uit Vietnam, na aanleiding van de vietnamisering. Wel bleef de Amerikaanse luchtmacht bombarderen. 
  • Januari 1973: Er werd een wapenstilstand gesloten, wat het einde betekende van de Amerikaanse oorlogsactiviteiten in Vietnam.
  • 1980: De Poolse vakbond ‘Solidariteit’ werd opgericht, omdat er meer ontspanning kwam in Europa. In 1982 werd deze vakbond onder druk van Rusland al weer verboden.
  • 1981: Er werd in Nederland, Amsterdam, massaal geprotesteerd tegen de kernwapenwedloop, naar aanleiding van het NAVO-dubbelbesluit.
  • 1982: De CDU kwam weer aan de macht. De BRD ging zich toen weer richten op nauwere samenwerking met het Westen.
  • 1985: Gorbatsjov was begonnen met hervormingen in Rusland, waardoor de macht van de staat en van de communistische partij kleiner werd. 
  • 9 november 1985: De ‘Muur’ ging open na demonstraties van de Oost-Duitsers.
  • 3 december 1985: De hele communistische partijleiding trad af.
  • 1989: Wonderjaar. Er komt een einde aan de communistische overheersing in de wereld.
  • 18 maart 1990: Er werden voor het eerst in de DDR vrije verkiezingen gehouden. De voornaamste taak van het nieuwe kabinet werd het opheffen van de DDR en de aansluiting bij de BRD.
  • 3 oktober 1990: De DDR werd officieel opgeheven. Na 45 jaar was er nu een eind gekomen aan de verdeling van Duitsland en er was nu een parlementaire democratie.

 

Ontwikkelingen

Na het einde van de oorlog werd Duitsland door de Geallieerden in vier bezettingszones verdeeld. Engeland, de VS, Frankrijk en Rusland bezetten ieder een gedeelte van het land. Duitsland verloor ook veel grondgebied aan Polen en het nationaal-socialisme werd verboden. In juni 1948 kwam de blokkade van West-Berlijn. Er was toen echt ‘vijandigheid’ tussen Oost en West Omdat de Geallieerden het niet eens konden worden over de toekomst van Duitsland werd het land in twee staten verdeeld, de BRD en de DDR. In de BRD ontstond het Wirtschaftswunder en het werd een economisch gezien sterke staat met een democratie. In de DDR ging het veel slechter met de economie. Er heerste grote ontevredenheid onder de bevolking. Ook Rusland en de Geallieerden kregen grote meningsverschillen. Dat kwam door: het onderling wantrouwen sinds de communistische machtsgreep in Rusland en het wantrouwen bleef tijdens de Tweede Wereldoorlog. Uiteindelijk werden ze vijanden van elkaar. De VS dacht dat Rusland alleen naar macht streefde.
Ondertussen werd China communistisch en de Trumanleer werd ook daar toegepast. Terwijl in de VS de jacht op communisten op gang kwam, viel het communistisch Noord-Korea het niet-communistische Zuid-Korea binnen. De Koreaanse Oorlog was begonnen. De VN kwam Zuid-Korea wel te hulp, maar pas in 1953 werd er een wapenstilstand getekend. Er werd nog steeds tussen de Grote Drie overlegd hoe de toekomst eruit zou moeten zien. Er werden allerlei manieren bedacht, waarvan de vreedzame co-existentie er een was. Die co-existentie werd echter wel in de weg gestaan. In 1960 werd namelijk John F. Kennedy president van de VS en kwam met een hele andere politiek. Chroesjtsjov zag dit helemaal niet zitten en liet het aankomen op ernstige conflicten met de VS: de Berlijnse Muur en de Cubacrisis. Dit was nog niet voorbij of de VS hadden alweer te maken met de Vietnam-Oorlog (zie voor uitleg bij begrip).
Ondertussen waren er ook nog conflicten, als de Zesdaagse Oorlog, in Israël en de Arabische staten, waar Rusland en de VS ook mee te maken hadden. Ook in Ethiopië was er onenigheid, evenals in Angola, Mozambique, Namibië en Zuid-Afrika. Ook was er nog sprake van de kernwapenwedloop. Oost en West kregen steeds meer (kern)wapens en er werd later ook tegen geprotesteerd. Na de Cubacrisis werd er wel onderhandeld over kernwapenbeheersing. Toen in 1985 Gorbatsjov leider van Rusland werd, werd het allemaal veel soepeler in Europa. In veel Oost-Europese landen werd het communisme opgeheven en Rusland deed niks. Maar er bleven nog wel verschillen tussen Rusland en het Westen.
Na demonstraties werd in 1985 de ‘Muur’ opengedaan en 5 jaar later, in 1990 werd de DDR officieel opgeheven. Er waren nog wel een aantal verschillen, maar Duitsland was nu weer samen een land.

 

Personen

  • Walter Ulbricht: Een Duitse communist die onder Hitler gevlucht was naar Rusland. Hij werd de eerste leider van de DDR en hij was degene die toestemming kreeg van Chroesjtsjov om de Berlijnse Muur te bouwen.
  • Erich Honecker: Hij volgde Ulbricht in 1971 op. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had hij in een concentratiekamp gezeten.
  • Konrad Adenauer: Hij werd de eerste bondskanselier van de BRD (en kwam van de christen-democratische CDU)
  • Ludwig Erhard: Hij werd de opvolger van Konrad Adenauer. Zij werkten nauw samen.
  • Willy Brandt: Hij werd de nieuwe bondskanselier rond 1969. Onder hem kwam er een toenadering tussen West-Duitsland en Oost-Europa tot stand. Hij sloot o.a. verdragen met Rusland en Polen.
  • Helmut Schmidt: Partijgenoot en opvolger van Willy Brandt. Deze bleef ook streven naar een positie van de BRD als ‘brug’ tussen Oost en West. 
  • Helmut Kohl: Hij werd in 1982, toen de CDU weer aan de macht kwam, de nieuwe bondskanselier. Onder hem richtte de BRD zich weer op nauwere samenwerking met het Westen.
  • Gorbatsjov: Leider in Rusland, opvolger van Chroesjtsjov sinds 1985, die was begonnen de macht in Rusland van de staat en van de communistische partij kleiner te maken. In 1990 ondertekende hij ook een akkoord dat ervoor zorgde dat Oost-Duitsland het beter kreeg. 
  • McCarthy: Amerikaanse senator die de jacht op de communisten in de VS leidde.
  • Syngman Rhee: De Zuid-Koreaanse president, gekozen in 1948, maakte van Zuid-Korea al gauw een dictatuur, terwijl de Amerikanen daar een democratie probeerden op te zetten.
  • Dwight D. Eisenhower: President van de VS sinds 1953. Onder hem werd een wapenstilstand getekend tussen Noord- en Zuid-Korea.
  • John Foster Dulles: De sinds 1953 nieuwe minister van buitenlandse zaken. Hij bedacht de politiek van roll back.
  • John F. Kennedy: Democraat die in 1960 de nieuwe president werd van de VS. Onder zijn toestemming werd er in Vietnam een staatsgreep gepleegd waarbij Diem werd vermoord. Drie weken later werd hijzelf vermoord.
  • Fidel Castro: Guerrillaleider die eind 1958 de Cubaanse dictator Batista verdreef. Hierdoor was Cuba economisch niet meer afhankelijk van de VS.
  • Ngo Dinh Diem: Na de wapenstilstand werd Zuid-Vietnam autoritair geregeerd door hem. Tijdens de staatsgreep in 1963 door Amerikanen werd hij vermoord.
  • Lyndon B. Johnson De opvolger van Kennedy. Hij was degene die van de Vietnam-Oorlog een Amerikaanse oorlog maakte, door er troepen heen te sturen. 
  • Richard Nixon: Republikeinse kandidaat die de presidentsverkiezingen van 1968 won. Hij beloofde een andere aanpak van de Vietnam-Oorlog: vietnamisering.
  • Lech Walesa : Hij was de leider van Solidariteit in Polen nadat dit weer was toegestaan. Door de vrije verkiezingen in Polen werd hij in 1990 president. Polen was niet meer communistisch en Rusland deed niks.

 

Verbanden

Als je kijkt naar de verbanden tussen dit kenmerkende aspect en alle andere kan je aan de ene kant zeggen dat er veel overeenkomsten zijn, omdat er al eerder een wapenwedloop was geweest, bijvoorbeeld tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog. En landen zijn ook al wel eerder in tweeën verdeeld door hun bezetter, net zoals in Duitsland gebeurde. Maar aan de andere kant kan je ook zeggen dat er toch veel verschillen zijn. Want voor het eerst ging het om een kernwapenwedloop met atoombommen. De wereld was dicht bij zijn afgrond door zoveel wapens en de grote kans op een kernwapenoorlog. Dat was nog niet eerder voorgekomen in de geschiedenis. En we hopen dat dit ook niet gaat gebeuren in de toekomst.

 

Vond je dit een goed artikel? Neem dan eens een kijkje bij de andere tijdvakken:

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
' Alhoewel het Nederlandse leger veel groter was'

Dit heb je fout. Het Nederlandse leger was veel kleiner dan het NAZI leger en veel minder modern. Minder vliegtuigen, geen echte tanks, weinig transportwagens. Ouderwetse wapens.