De tijd van ontdekkers en hervormers

Door Paultje gepubliceerd op Thursday 21 May 19:50

Inhoudsopgave

  1. Inleiding
  2. Het begin van de Europese overzeese expansie
  3. Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling
  4. De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
  5. De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk tot gevolg had

 

1. Inleiding

Dit tijdvak speelde zich af van 1500 tot 1600 na Chr. en wordt ook wel de Vroeg Moderne Tijd genoemd. Kenmerkend aan deze tijd is o.a. het begin van de Europese overzeese expansie. Ook kwam er in deze tijd nieuwe belangstelling voor de wetenschap. Verder ontstond in deze tijd de Nederlandse onafhankelijke staat.

 

2. Het begin van de Europese overzeese expansie

Gebeurtenissen

  • 15e & 16e eeuw: voor veel mensen veranderde het wereldbeeld door de reizen naar Azië. 
  • 1488: de Portugezen bereikten de zuidelijkste punt van Afrika (Kaap de Goede Hoop)
  • 1498: schepen bereikten India, o.l.v. Vasco da Gama, en hadden de zeeweg naar Azië ontdekt
  • 1519 – 1521: Magelhean voer om de zuidpunt van Amerika naar het westen, Azië
  • 1492: Columbus dacht Indië te hebben bereikt, maar dit bleek later Amerika te zijn
  • 1543: het boek ‘De revolutionibus orbium coelestium’ (over de omwentelingen der hemelkringen) van Copernicus verscheen

 

Ontwikkelingen

Eind 1400, begin 1500, werden er allerlei zeewegen naar Azië ontdekt. De Europeanen stichtten hier factorijen en begonnen handel te drijven met de inheemse bevolking. Zo kwamen ze aan dure producten en konden die voor veel geld verkopen in Europa. Ook werd Amerika ontdekt. Spanje en Portugal stichtten een groot koloniaal rijk. Door hen werd het land geëxploiteerd en veel Indianen leden hieronder. Door de ontdekkingsreizen werd een groot deel van de wereld buiten Europa bekend. 

 

Personen

  • Vasco da Gama: o.l.v. hem bereikte men in 1498 India en ontdekte de zeeweg naar Azië
  • Magelhean: deze Portugees voer in 1519 – 1521 om de zuidpunt van Amerika naar het westen, naar Azië, waar ook India lag. 
  • Columbus: Italiaan dacht in 1492 Indië te hebben bereikt, maar bleek later Amerika 
  • Nikolaus Copernicus: astronoom die verandering bracht in de kijk op het heelal (1473 – 1543)

 

Verbanden

In het grootste deel van de Middeleeuwen dachten de meeste mensen dat de aarde plat was en alleen uit Europa en het Middellandse Zeegebied bestond. In de Late middeleeuwen werd dit doorbroken door de reizen naar Azië, maar de meeste mensen wisten hier niks van af. Pas in de 15e en 16e eeuw ging het wereldbeeld veranderen toen Portugezen en Spanjaarden op zoek gingen naar Azië. Ook werd de kijk op het heelal verandert. Door de contacten met andere werelddelen kon nu ook handel met hun worden gedreven, dus er kwamen meer verschillende producten op de markt. Dat was nieuw in deze tijd. 


3. Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling

Gebeurtenissen

Er hebben geen belangrijke gebeurtenissen plaatsgevonden die aan een jaartal zouden kunnen worden gekoppeld. 

 

Ontwikkelingen

Tijdens de Renaissance veranderde het mens- en wereldbeeld. Mensen gingen zich zien als nieuwe scheppers en ze vonden dat de mens belangrijk was en een hoge plaats in nam in de wereld. De ideale mens ontplooide zich op een zo breed mogelijk vlak. De mens werd niet meer alleen vanuit een godsdienstig standpunt bekeken. Dit was ook zo met de wetenschap. Vanaf de Renaissance kwamen er steeds meer onderzoekers die nu veel minder vaak geestelijk waren. Ze gingen nu ook niet-godsdienstige onderwerpen onderzoeken en kwamen zo steeds meer te weten. Dat was het begin van de Wetenschappelijke Revolutie. 

 

Personen

  • Leonardo da Vinci: Italiaan die als voorbeeld geldt voor de ‘uomo universale’ (1452 – 1519)

 

Verbanden

In de Renaissancetijd werd bijna alles op een andere manier bekeken, niet meer vanuit een godsdienstig standpunt. Er werden ook niet-godsdienstige dingen onderzocht en het veranderende mens- en wereldbeeld had ook te maken met de vermindering van de godsdienstigheid. De manier van onderzoeken leek op die van de Grieken en Romeinen, maar in de Middeleeuwen zie je geen enkele overeenkomst. In die tijd was bijna alles heel godsdienstig, dus niet meer zoals in de Renaissance. 


4. De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid

Gebeurtenissen

  • 18e eeuw: in de tweede helft van deze eeuw ontstond in Europa een gedeeltelijk nieuwe stroming in de kunst, het Classicisme
  • 1711: opgravingen in Herculaneum waardoor de verbreiding van het Classicisme in het bijzonder werd gestimuleerd
  • 1733: opgravingen in Pompeii waardoor de verbreiding van het Classicisme in het bijzonder werd gestimuleerd

 

Ontwikkelingen

In de Middeleeuwen was de godsdienst heel belangrijk. Bijna alle kunst ging over godsdienstige onderwerpen. De belangrijkste kunstvoorwerpen waren schilderingen en beeldhouwwerk in kerken en tekeningen die monniken maakten in boeken. Het aanbrengen van diepte op het schilderij en aandacht voor de bouw van het lichaam van de mens (anatomie) vonden zij niet belangrijk. Tijdens de Renaissance vonden de mensen de godsdienst nog steeds belangrijk, maar nu gingen vorsten, edelen en rijke burgers hun eigen paleizen, huizen en stadhuizen met niet-godsdienstige kunst versieren. Kunstenaars gingen veel aandacht besteden aan het precies uitbeelden van het menselijk lichaam. Zij kregen oog voor perspectief en voor de natuur. Ook gingen ze een eigen stijl ontwikkelen en hun werk ondertekenen. 

 

Personen

Er zijn geen belangrijke personen bekend die iets te maken hebben met de hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid.

 

Verbanden

In de Middeleeuwen werd alleen kunst gemaakt van godsdienstige onderwerpen. In de Renaissance werd hiervan nog steeds wel kunst gemaakt, maar er werd ook veel meer kunst gemaakt van niet-godsdienstige onderwerpen. Kunstenaars gingen nu op een andere manier te werk, veel preciezer en rationeler. 


5. De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk tot gevolg had

Gebeurtenissen

  • 15e eeuw: aan het einde van deze eeuw werd de boekdrukkunst uitgevonden, en meer mensen konden nu boeken lezen
  • 1563: het celibaat, de katholieke mis en het Latijn als kerktaal werden officieel afgeschaft in de anglicaanse Kerk
  • 18e eeuw: aan het einde van deze eeuw was de Franse Revolutie, scheiding kerk en staat

 

Ontwikkelingen

Door de boekdrukkunst konden meer mensen de Bijbel lezen, en kwam er meer kritiek op de Kerk. Er was bijvoorbeeld kritiek op de aflaathandel, van Luther, protest (protestantisme). De paus deed Luther daarop in de ban, maar Luther kreeg steun van de Duitse vorsten, want dit leverde voor hen veel voordelen op. Zo kwam het Duitse rijk en ook Scandinavië los te staan van de katholieke Kerk. De katholieke Kerk was het hier niet mee eens en begon de Contra-Reformatie. De Kerk stelde strenge regels op tegen ketterij, waardoor veel mensen weer katholiek werden. De scheiding tussen Kerk en staat kwam door de Franse Revolutie.

 

Personen

  • Maarten Luther: stichter van nieuwe Kerk, was tegen de aflaathandel en andere kerkelijke gebruiken. Vertaalde de bijbel in het Duits (1483 – 1546)
  • Johannes Calvijn: stichter van nieuwe Kerk (1509 – 1564)

 

Verbanden

Tot aan het begin van de Renaissance was de katholieke kerk altijd de enigste kerk. In de Renaissance kwam hier verandering in, door de mensen die kritiek hadden op de katholieke kerk. Zo ontstond het protestantisme en was de katholieke kerk niet meer de enigste kerk.

 

Vond je dit een goed artikel? Neem dan eens een kijkje bij de andere tijdvakken:

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Stoomcursus geschiedenis ;)