x

Misbruik melden

Bedankt dat je Plazilla wilt helpen door schendingen van onze regels en richtlijnen te melden.

Wil je een inbreuk op jouw auteursrecht of intellectuele eigendom melden? Gebruik dan a.u.b. het formulier Inbreuk auteursrecht / intellectuele eigendom

Welke vorm van misbruik wil je melden?




Annuleren

Harry Potter en christelijke symboliek - Eén persoon, twee naturen

Door Northwind gepubliceerd op Sunday 18 January 23:11

Toen de boeken een voor een uit kwamen, en de serie een ware hype begon te worden, eind jaren negentig, waren veel christenen hier niet blij mee. Inmiddels zijn velen tot het inzicht gekomen dat de boeken niet inherent slecht zijn (of zelfs dat ze heel goed zijn), hoewel sommigen hier nog aan vasthouden. Inzicht geeft het verhaal van John Granger, op wiens boeken en werk deze artikelen zijn gebaseerd. Granger was docent Engelse literatuur en Latijn, en is als belijdend christen lid van de Oosters-orthodoxe kerk.

Een van zijn dochters kreeg een Harry Potter-boek cadeau van een kennis. Granger las het boek zelf, omdat hij onderbouwd aan zijn kinderen wilde uitleggen waarom de boeken niet goed voor hen zouden zijn. Al lezende trok hij echter andere conclusies, namelijk dat zijn kinderen de boeken niet alleen –mochten- lezen, maar eigenlijk zouden -moeten- lezen.

7d7413dba5ffe62ebcc9d52d7dd4b7b5_medium.

Opvallend in dit verband vind ik vooral dat hij zelf aan de slag ging. Hij baseerde zich uiteindelijk niet op de mening van anderen, maar ging er zelf voor zitten. Het was een openbaring, waar niet alleen zijn kinderen, maar ook vele lezers zoals ik veel aan te danken hebben.

De boeken van Harry Potter bevatten niet een beetje symboliek – ze zitten er bomvol mee. Alchemistische symboliek is al aan de orde geweest. Met christelijke symboliek maak ik in dit artikel een begin. Ik begin met het fenomeen 'dubbelgangers' in Harry Potter.

fc4e5480bbab4cd9aab82e2c17dbc95a_medium.

Een dubbelganger is de complementaire figuur van een personage ook wel 'schaduw' genoemd. Denk aan Dr. Jekyll en Mr. Hyde. Waar de meeste romans een of twee dubbelgangers gebruiken, heeft Rowling in haar boeken talloze dubbelgangers en dubbeltallen gebruikt. Sterker nog, bijna elk personage is een dubbelganger.

De belangrijkste is het dubbeltal Harry – Voldemort. Gaandeweg komt Harry erachter dat hij via zijn litteken onverbrekelijk aan Voldemort is verbonden. Hij moet hoofdpijnaanvallen verduren, en Voldemort probeert op een gegeven moment zelfs in zijn gedachten te kijken. Harry vraagt zich uiteindelijk af of hij niet zo zal worden als Voldemort, vanwege hun link.

3ac73f24886fa8b87e7bf24ab79edbcb_medium.

Maar er zijn nog veel meer dubbelgangers. Veel van Rowlings personages zijn bijvoorbeeld animagi, tovenaars die de kunst van de Transfiguration beheersen.  Zijn kunnen zichzelf in een dier veranderen. Bekende animagi zijn James Potter (hertenbok), Sirius Black (zwarte hond), Peter Pettigrew (rat) en Minerva McGonnagall (kat). Ook van Albus Dumbledore weten we dat hij een Transfiguration-meester was, al weten we niet van welk dier. En deze dubbelgangers geven een aanwijzing over de ware aard van de persoon. De rat Peter Pettigrew bijvoorbeeld, verraadde de Potters aan Voldemort.

Een variant op de animagi is de Patronus. Een Patronus is een beschermende vorm die een personage kan projecteren door aan zijn of haar gelukkigste herinnering te denken. De Patronus van Harry is een witte hertenbok, die van Hermione is een otter.

ddadee4f74e2f1d5a09179efbc75b6c9_medium.

Een ander soort dubbelgangers komt overvloedig voor in de wereld van Harry. Ze worden ook wel 'halfbloeden' genoemd. Rubeus Hagrid en Olympe Maxime zijn bijvoorbeeld halfreuzen. Fleur Delacour is half Veela. En dan zijn er de talloze tovenaars en heksen die uit Muggle-ouders geboren zijn (niet-magische ouders). De belangrijkste zijn Lily Evans Potter, Harry's moeder, en de getalenteerde Hermione, Harry's beste vriendin.

Ook Voldemort is een halfbloed, al heeft hij getracht zijn afkomst verborgen te houden voor zijn volgelingen. Harry is een erelid van de groep halfbloeden, omdat hij jarenlang geleefd heeft bij Muggles en als een Muggle, en niet wist dat hij magisch was.

Naast deze halfbloeden en shape changers is er nog een categorie die geboren is als dubbelganger, of die door een tragisch ongeluk zo is geworden. Nymphadora Tonks is een metamorphagus (gedaanteverwisselaar), hetgeen handig is bij haar werk als Auror (zeg maar de magische politie). Remus Lupin is een weerwolf. Hij heeft zijn gedaanteverwisselingen niet onder controle en moet daarvoor de vieze drankjes van de chagrijnige Snape drinken. Van Snape zelf wordt het nergens als zodanig gezegd, maar er zijn weldegelijk aanwijzingen dat hij half vampier is. Mocht je dit niet acceptabel vinden, denk dan eens aan de dubbelrol die hij vervult als Voldemort-volgeling en vertrouweling van Dumbledore.

97321767287e8da50f16b9715ea97e32_medium.

Dacht je dat we er al waren? Nog niet! De boeken bevatten ook talloze figuren die op de drempel tussen werelden staan. Een voorbeeld is wederom Snape. Hij doet zich voor als Death Eater en is lid van de Orde van de Phoenix. Andere voorbeelden zijn personages die Dumbledore steunen en dat verbergen. Ook de Dursleys zijn een voorbeeld hiervan (leven op de drempel tussen magisch en niet-magisch), evenals Dobby (Dumbledore-Voldemort), Firenze (centaurwereld-mensenwereld), en de Squibs (niet-magische mensen die in de magische wereld leven).

Dan is er nog de Polyjuice Potion, de drank die transformatie mogelijk maakt. En tot slot de talloze wezens die halfbloeden zijn of een dubbele natuur hebben, zoals de centaurs (half mens, half paard) en de wezens die niet echt onder halfbloeden vallen, maar wel een speciale plaats innemen, zoals eenhoorns, feniksen en thestrals. Deze wezens zijn vaak niet wat ze lijken.

Verder maakt Rowling in haar boeken overvloedig gebruik van dubbeltallen. Ik wil ze niet uitgebreid noemen, maar denk aan Slytherin – Gryffindor (concurrerende huizen), Ron en Hermione (vrienden met tegengestelde karakters), Lily en Petunia (zusters en tegengestelde moederfiguren), enzovoort.

Er is een reden waarom Rowling gebruikmaakt van dubbeltallen en dubbelgangers. Kijk naar de lijst. Zijn er nog personages die er niet op staan? Ja, die zijn er. Het zijn de tovenaars en heksen die zichzelf 'zuiver van bloed' (purebloods) noemen. Dat doet je meteen denken aan...nazi's. Dolores Umbridge is de verpersoonlijking van het raszuivere ideaal dat deze 'volbloed' tovenaars nastreven.

6eb8edb9888e18b6569d6ecd0dfdd92e_medium.

Je zou natuurlijk kunnen denken dat het allemaal je reinste toeval is dat er zoveel dubbelgangers en dubbeltallen voorkomen in Harry Potter. Maar denk dan nog eens aan het dubbeltal Harry – Voldemort. In elk boek draait het om hen. Als we dit dubbeltal begrijpen, dan begrijpen we ook waarom de rest van de boeken tjokvol zitten met deze dubbeltallen. Dit dubbeltal verwijst naar de dualiteit in elk mens, en het antwoord op deze gevallen staat is de God-mens Jezus Christus.

Harry Potter en Voldemort vormen een dubbeltal volgens het model 'nieuw mens in Christus/oude mens in zonde'. Ze hebben dezelfde natuur, namelijk de gevallen staat die iedereen heeft volgens de bijbel, vanwege de zonde in de Tuin van Eden. In de tweede plaats zien we dat Harry naar een oplossing van deze worsteling van zijn twee naturen beweegt. Hij doet dit door voor het leven te kiezen, niet voor de dood. Tom Riddle daarentegen, kiest voor de dood.

Het verschil wordt alleen maar duidelijker door de onthullingen over de Horcruxes, die Voldemort heeft gecreëerd om onsterfelijk te worden, waarbij hij een stukje van zijn ziel in een voorwerp stopt nadat hij iemand heeft vermoord. Dit heeft ertoe geleid dat hij nauwelijks menselijk meer is. Harry's keuzes maken hem daarentegen steeds meer een beeld van 'zijn Vader in de hemel'. Ga maar na hoe vaak er tegen Harry wordt gezegd dat hij zo op zijn vader lijkt.

41202cfed61c32663dc8c768f2074728_medium.

Een andere manier om het probleem van 'een natuur, twee essenties' op te lossen, is een simpele natuurkundige oplossing. Als je 's morgens onder de douche gaat, laat je het water lopen tot het lekker warm is. Als het vervolgens te heet wordt, doe je er koud water bij (of je bent in het gelukkige bezit van een mengkraan en die doet het voor je). Je zoekt de balans door heet en koud water samen te voegen. Het tegenovergestelde is het antwoord.

Wat is het antwoord van Harry's dubbele geest, dat wil zeggen dat hij één van natuur is maar twee in essentie met Voldemort? Dat is de God-mens, die twee in natuur, maar één van essentie is. Dit is de oplossing voor alle dubbelgangers in Rowlings boeken, maar ook voor ons lezers, die worstelen met onze conflicterende naturen.

Bijna elk personage in de Potter-boeken is een dubbelganger. Het kernconflict in de boeken is Harry's geprofeteerde 'dubbelgaan' met Voldemort. Dumbledore maakt duidelijk dat Harry en zijn dubbelganger een beeld zijn van de mens waarin de 'nieuwe en de oude mens' vechten om de macht.

De Harry Potter-boeken zitten boordevol alchemie en dubbelgangers, die (met name) voor christenen rijke beelden vormen van onze staat als gevallen mensen, en die wijzen naar het verlossende antwoord.

Met dit artikel wilde ik iets meer vertellen over de christelijke symboliek van de Harry Potter-verhalen. Ik begrijp dat niet iedereen christen is, of 'er iets mee heeft'. Dan nog denk ik dat het interessant is om de structuren te zien die Granger voor ons blootlegt. In elk geval zal duidelijk worden dat Rowling niet zomaar verhalen heeft geschreven. Ze heeft weloverwogen specifieke thema's en beelden gebruikt die Harry Potters verhaal enorm krachtig maken – wie je ook bent, of wat je ook gelooft (... maar dan moet je natuurlijk wel van fantasy houden! :-) )

Bronnen:

Looking for God in Harry Potter, John Granger (2006)

http://en.wikipedia.org/wiki/John_Granger

Google Afbeeldingen

 

5919bf37e5557e7378f9d27d5fa47882_medium.

 

Op dit artikel rusten auteursrechten.

Reacties (5) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Wederom een interessant artikel. Ik mis alleen de verwijzing dat Harry moet sterven - herboren moet worden om dubbelganger voldemort te kunnen verslaan.
Zodra ik deze boeken nog een keer ga (her)lezen, doe ik het sowieso met hele andere ogen. In die zin heeft jouw alchemistische werk al een transformatie teweeg gebracht!
Klopt hoor, het hele sterven en weer terugkomen uit de dood zit er nog niet in. Ik moest dit gewoon beperkt houden, anders werd het te lang. Ik speel met de gedachte nog een artikel over dit onderwerp te schrijven, omdat er nog zoveel meer over te zeggen valt.
het is inderdaad een interessante boekenreeks. Gelukkig zie ik vanaf nu nieuwe posts van jou direct! :D
Ik vind het heel interessant wat je hier schrijft. Of ik het er helemaal mee eens ben, weet ik niet. Het is te lang geleden dat ik ze gelezen heb. Misschien iets voor de zomervakantie.

Eén punt blijft erg bij me hangen:
"Opvallend in dit verband vind ik vooral dat hij zelf aan de slag ging. Hij baseerde zich uiteindelijk niet op de mening van anderen, maar ging er zelf voor zitten."

Dit is een verfrissende tendens en zo compleet anders dan ik gewend ben. Hoeveel protesterende moslims hebben Rushdie's 'Satanic Verses' gelezen? Hoeveel protesterende christenfundamentalisten hebben 'The Last Temptation of Christ' gezien of het gelijknamige boek van Nikos Kazantzakis gelezen? Zij die het gedaan hebben moeten toch ook tot andere conclusies zijn gekomen. Dat is het gedrag dat een geloof levend houdt. Het andere leidt alleen maar tot angstvallig vastklampen aan het vertrouwde, uiteindelijk een doodlopende weg.
Dank voor je reactie :-) Zelf nadenken is m.i. Het tegengif tegen veel problemen. Maar soms vergt het wel van je dat je zekerheden loslaat. Anderzijds brengt het je bij de essentie van dingen (bijvoorbeeld je geloof). Ik denk dat veel mensen hun zekerheden verwarren met hun geloof (welk geloof dan ook).