Marie-Antoinette: profielwerkstuk

Door Laud96 gepubliceerd op Saturday 27 December 03:13

Beste mensen,

Het is nu alweer even geleden dat ik op de middelbare school mijn profielwerkstuk moest inleveren. Mijn beste vriendin en ik deden ons verslag over Marie-Antoinette, de laatste koningin van Frankrijk. Voor de scholieren onder ons die nog veel informatie nodig hebben over de Franse Revolutie of het laatste koningshuis in France, hieronder staat mijn oude profielwerkstuk. Ik moet jullie waarschuwen; het is niet geweldig goed en niet heel lekker om te lezen maar we hadden er uiteindelijk wel een dikke 8 voor gekregen :) 

De hoofdvraag: Hoe kwam Marie-Antoinette aan haar slechte reputatie?

Antwoord op het einde.

Maria Antonia Josepha Johanna (of beter bekend Marie-Antoinette) was een van de vijftien kinderen van Maria Theresia, de grootkeizerin van Oostenrijk. Marie-Antoinette was geboren op 2 november 1755 in Oostenrijk.

Maria Theresia stond voor een aantal zaken geroemd, namelijk haar edele hoedanigheden, hoge zedelijkheid en huwelijkstrouw. Marie-Antoinette werd opgevoed door gouvernantes. Haar moeder had het namelijk erg druk met politieke activiteiten waaronder de uiteindelijke uithuwelijking van Marie-Antoinette. 

Marie-Antoinette was een kind dat hield van paardrijden en jagen. Helaas verdwenen haar hobbies steeds meer naarmate ze werd klaargestoomd voor het huwelijk. Koninklijk gedrag en aandacht voor het uiterlijk werden steeds belangrijker. De gouvernantes leerde haar ook verschillende talen. De kunst werd haar ook bijgebracht, wat een belangrijke rol speelde in die tijd. Natuurlijk was dit alles wel met een Franse invloed. Marie-Antoinette moest zich gedragen naar de Franse mode en kreeg Franse onderwijzers. Er werd geen moeite of geld bespaard om van haar een kind van Frankrijk te maken. Ze moest perfect in de smaak van het Franse volk vallen.  

Marie-Antoinette was een meisje van elf jaar toen Maria Theresia, haar moeder, al met koning Lodewijk XV van Frankrijk begon te onderhandelen over een huwelijk tussen haar dochter en zijn kleinzoon. De twaalfjarige jongen was door de treurige dood van zijn vader opvolger geworden van de troon. De strategische en ambitieuze Maria Theresa zag haar kans schoon om haar macht te versterken, met deze zelfde gedachte had ze namelijk ook al twee van haar andere dochters aan een troon geholpen.

De Oostenrijkse Successieoorlog
Wat ook meewerkte aan de willigheid van Maria Theresia om de huwelijksovereenkomst voor haar dochter te sluiten, was haar eigen geschiedenis met Frankrijk. Maria Theresia was het tweede kind van Keizer Karel VI van het Huis Habsburg. Het Huis Habsburg is een dynastie die eeuwenlang over Oostenrijk, Bohemen en Hongarije regeerde. Het enige broertje van Maria Theresia en dus de officiële opvolger van Keizer Karel VI overleed in zijn geboortejaar. De tragische dood van het jongetje dat eigenlijk in de voetstappen van zijn vader moest gaan staan leidde tot de Pragmatieke Sanctie in 1713. Deze Sanctie zou ervoor zorgen dat de Keizer opgevolgd kon worden door Maria Theresia, in plaats van een gebruikelijke mannelijke erfgenaam. Hij overtuigde alle Europese machten ervan om deze Sanctie aan te nemen, maar toen het er in 1940 na de dood van de Keizer er op aan kwam, werd Maria Theresia toch niet geaccepteerd. Andere vorsten vonden dat zij eerder recht op de troon hadden dan zij, omdat zij als vrouw zijnde als ‘zwak’ werd beschouwd. De oorlog die hierdoor ontstond word ook wel de Oostenrijkse Successieoorlog genoemd.

De Oostenrijkse Successieoorlog werd leven in geblazen door de invasie van Silezië door koning Frederik de Grote van Pruisen. Binnen twee jaar was Oostenrijk verslagen en in 1742 werd voor vrede getekend, waarbij Silezië toegewezen werd aan Pruisen. Oostenrijk gaf echter niet op, in 1745 probeerden ze Silezië te heroveren, maar ook deze keer werd Oostenrijk verslagen en veranderde er niks. Bijna alle Europese mogendheden zijn betrokken geweest in dit conflict. De belangrijkste bondgenoten van Pruisen waren Spanje, Beieren en Frankrijk. De belangrijkste van Oostenrijk waren Groot-Brittannië, de Republiek der Zeven Provinciën en Rusland.

De Zevenjarige Oorlog
Na twee keer verslagen te zijn, gaf Oostenrijk alsnog niet op. Het leidde tot de derde strijd om Silezië, oftewel de Zevenjarige Oorlog. Deze oorlog duurde van 1756 tot 1763. Bij deze oorlog waren er een paar verschillen bij beide partijen, ze kregen namelijk een onverwachtse bondgenoten. In 1756 sloot Oostenrijk een alliantie met Frankrijk, die jarenlang aan de kant van de vijand heeft gestaan. Als gevolg hiervan stapte Groot-Brittannië (die altijd de vijand van Frankrijk is geweest) in 1757 ook over en sloot een alliantie met Pruisen. Maar de alliantie tussen Frankrijk en Oostenrijk werpte toch zijn vruchten af. Met Frankrijk stapte ook Spanje over en sloten Zweden en de Saksen zich ook aan.

De aanstichter van de Zevenjarige Oorlog was Rusland. Rusland zag in de groeiende macht van Pruisen een bedreiging en een concurrent in het doel om Polen in te nemen. Vanwege deze oorlogsdreiging nam Frederik de Grote het initiatief, hij viel Saksen binnen, Het ging een tijdje goed aan zijn kant. Hij nam Saksen in en behaalde twee overwinningen bij de Slag bij Roßbach en de Slag bij Leuthen. Saksen zat vol met ertsgrondstoffen en maakte transportverbindingen makkelijk door middel van de rivier de Elbe.

Desondanks bleek de kracht van Oostenrijk en Rusland toch nog te groot. Frederik de Grote had het zwaar, hij vocht met bijna dubbele overmacht maar onder andere door gebruik te maken van zijn central positive hield hij toch nog stand.4
In 1759 kreeg Pruisen een klap naar de afgrond door zijn verlies in de Slag bij Kunersdorf. De strijd leek eigenlijk al gewonnen, totdat Pruisen hulp uit een onverwachte hoek kreeg. Zweden was nooit een belangrijke tegenstander van Rusland, maar dit veranderde met de dood van tsarina Elisabeth. Zij werd opgevolgd door haar Duitse neef Peter III, die een grote fan was van Frederik de Grote. Zweden en zijn nieuwe leider redden Pruisen van Rusland bij de laatste en beslissende slag van de oorlog, de Slag bij Torgau in 1760. Peter III van Rusland sloot hierna vrede en een alliantie met Pruisen, maar toen zijn vrouw, Catharina II na zijn dood op de troon kwam, ontbond ze de alliantie direct. Catharina II was Pruisen niet goed gezind maar ze wilde ook geen verdere oorlog meer, de teruggetrokken Russische troepen bleven teruggetrokken en de oorlog ging verder zonder Rusland.

In 1763 eindigde de oorlog met de Vrede van Parijs. Oostenrijk moest Saksen verlaten en Pruisen zou zijn stem aan Jozef II (de oudste zoon van Maria Theresia) geven bij de volgende keizersverkiezing. Frankrijk raakte de koloniën in Inda en Noord-Amerika kwijt en leidde enorme financiële schade.

Na de oorlog
Maria Theresia had Silezië helaas niet teruggekregen, en ondanks de afspraak dat Pruisen zou stemmen voor haar oudste zoon als volgende Keizer heeft Maria Theresia het Frederik II nooit vergeven dat hij haar Silezië had afgenomen. Maar desondanks vond ze dat het in stand houden van de vrede belangrijker was dan Silezië heroveren.

Twee jaar na het einde van de oorlog overleed Maria Theresia’s man, Frans I Stefanus. Dit greep haar erg aan en ze heeft dan ook vanaf zijn dood haar resterende leven alleen nog maar rouwkleren gedragen.  Ze begon al haar aandacht te vestigen op haar kinderen en besloot om zoveel mogelijk van hun huwelijken zo strategisch mogelijk te plannen, met het oog op het vaststellen van de veiligheid en het vergroten van de macht van haar familie en de dynastie van het Huis Habsburg.

Frankrijk en het Huis Habsburg stonden jarenlang tegenover elkaar in oorlogen, ondanks de laatste alliantie met Frankrijk hadden ze een goede onderlinge relatie niet beter kunnen bekrachtigen dan door een huwelijk en uiteindelijke banden des bloeds. Lodewijk XVI zou uiteindelijk koning worden van het grote Franse imperium en Marie-Antoinette van Oostenrijk zijn koningin.

14 juli 1789, de bestorming van de Bastille.1 Een historische gebeurtenis die een hele revolutie in werking zette en uiteindelijk leidde tot de dood van Marie-Antoinette, Lodewijk XVI en hun kinderen. Maar hoe kwam het zover en wat was de aanleiding tot deze revolutie?

Begin 1789 was alles nog in orde. Versailles was het prachtige paleis van koning Lodewijk XVI en zijn koningin Marie-Antoinette. Ze hadden het goed en gingen met regelmaat naar de opera, gaven feesten en genoten gewoon van het leven. Er was maar een probleem: er was gebrek aan geld. Je zou het niet zeggen als je zou kijken naar het extravagante leventje wat ze op Versailles leidden, maar toch was Frankrijk haast bankroet. De uitgaven voor bediendes, feesten, de hofhouding, kunstenaars, bouwwerken maar ook de resterende kosten overgebleven van de Zevenjarige Oorlog hakten er goed in. Er kon maar een ding gebeuren en dat was een verhoging van de belastingen.

In Frankrijk bestond toentertijd nog de standenmaatschappij met drie standen.

  1. De geestelijkheid: samen met de adel beslaat de geestelijkheid 2% van de bevolking en bezitten zij 75% van de grond.
    De geestelijken hoeven geen belasting te betalen maar hebben wel privileges.
  2. De adel: samen met de geestelijkheid beslaat de adel 2% van de bevolking en bezitten zij 75% van de grond.
    De adel hoeft ook geen belasting te betalen en hebben net als de geestelijken ook privileges.
  3. De burgerij/het normale volk: beslaat 98% van de bevolking en bezit maar 25% van alle grond.

Onder de Derde Stand heerste armoede en hongersnood. Deze arme meerderheid moest al sinds de middeleeuwen belasting betalen en de hele staat financieren. Ze begonnen steeds meer te klagen. De rijke burgers die in de stad woonden vonden dat er wat moest veranderen. Zij kenden verlichte boeken en volgden nauw de vrijheidsstrijd die plaats vond in Amerika. Zij vonden dat alle mensen vrij geboren zijn en maakten spotprents om deze overtuiging onder de mensen te brengen. 

Frankrijk ging destijds bijna failliet. Lodewijk XVI besloot om weer voor het eerst in 175 jaar de Staten-Generaal bijeen te roepen. Alle vertegenwoordigers van elke stand kwamen bij elkaar om te vergaderen. Maar hier begonnen de problemen al.  In de Staten-Generaal waren 300 zetels voor 120.000 geestelijken, 300 zetels voor de 360.000 edelen, maar er waren ook maar 300 zetels voor de 24 miljoen Fransen. Dit was natuurlijk niet eerlijk. Er werd geprotesteerd en Lodewijk XVI gaf toe. De derde stand kreeg in totaal 600 zetels en klachten mochten meegegeven worden aan de afgevaardigden. Lodewijk XVI kreeg uiteindelijk ruim 60.000 klachtschriften van de Franse gemeenten met boordevol ellende en angsten, maar ook met de hoop van het volk.

5 mei 1789 verzamelen alle afgevaardigden zich in de feestzaal van Versailles voor de Staten-Generaal. Er wordt gestemd per stand en niet per hoofd en daardoor is al snel een ding duidelijk: de behoeften van het volk staan absoluut niet voorop. De vertegenwoordigers van de derde stand zijn het hier vanzelfsprekend niet mee eens en besluiten zelf verder te vergaderen bij de Nationale Vergadering.

De afgevaardigden van de derde stand wilden een grondwet waarin onder andere zou staan dat alle mensen gelijk en vrij zijn. Iedereen zou zich aan deze grondwet moeten houden, zelfs de koning. Deze grondwet zou een einde betekenen voor zijn absolute macht. Hierop werd de koning nog bozer en liet een leger naar Parijs komen voor het geval dat maar uiteindelijk kwamen er toch rellen onder het volk. 

Op 14 juli 1789 ging er een grote menigte richting de Bastille, de staatsgevangenis en tevens het symbool van het absolutisme. De woedende massa bestormde de gevangenis en de gouverneur geeft zich over. Zodra hij zichzelf liet zien werd hij vermoord. Zijn lijk werd verscheurd en zijn hoofd werd op een piek gestoken. Er was triomf door heel Parijs en met deze gebeurtenissen was de Franse Revolutie officieel begonnen.

Ook op het platteland kwamen de boeren in opstand. Ze staken de huizen en de trotse bezittingen van hun heren in brand. Door het hele land stond de onderste laag van de samenleving eindelijk op. Vrijheid, gelijkheid en broederschap. Daar gingen ze voor. Ambtenaren werden in deze periode verdreven van hun positie en de edelen
beginnen  de ernst van de situatie in te zien. Velen vluchtten dan ook de grens over.

4 augustus 1789 gebeurde iets opzienbarends tijdens de Nationale Vergadering.
De standen stemmen ervoor om een einde te maken aan de onrechtvaardigheden. Er wordt een lijst in het leven geroepen met 150 punten. Op deze lijst stond onder andere dat er een afschaffing van belastingvrijstelling moest komen en afschaffingen van herendiensten, de verkoop van ambten en het alleenrecht op de jacht. De standenstaat stort in een nacht in elkaar maar de koning stond er niet achter en weigerde dan ook om deze lijst te ondertekenen.

Met de afschaffing van het oude regime waren ze er nog niet, er was alsnog een grondwet nodig. Amerika was dan ook het grote voorbeeld van Frankrijk geworden.

De ontwikkeling in de mentaliteit van het volk was niet te stoppen, maar zelfs de grote vooruitgang die ze geboekt hadden was niet genoeg. Er heersde namelijk nog steeds armoede in Frankrijk en mensen leden erge honger. Op een dag trokken allerlei woedende Parijse vrouwen naar Versailles. Ze eisten brood. Ze dwongen de koninklijke familie naar Parijs zodat ze met hun eigen ogen konden zien hoe erg de situatie en al het leed was. Ze moesten wonen in het midden van de stad in paleis Tuileries. Op deze manier kon het volk de familie ook goed in de gaten houden.

Marie-Antoinette was kwaad. Ze schreef een brief aan haar broer,  keizer Jozef II van Oostenrijk, om haar te helpen. De revolutie werd steeds feller. Lodewijk XVI en Marie-Antoinette besloten om met hun kinderen weg te vluchten. Ze wilden naar de grens van Frankrijk waar Jozef II hun op zou vangen met een leger. Ze vertrokken in het holst van de nacht, vermomd als gewone burgers. Helaas mislukte hun plan. In een dorpje vlakbij de grens werden ze herkend en gearresteerd. De volgende morgen werden ze direct weer teruggebracht naar Parijs. De mensen stonden langs de weg en vonden de koninklijke familie verraders.

Lodewijk XVI was ten einde raad. Hij was overduidelijk niet meer gewenst en het liefst zag het volk hem dood. Hij besloot de burgers te geven wat ze willen, namelijk een grondwet. Lodewijk bleef wel koning, maar de echte macht lag bij het volk.

In 1792 vielen Oostenrijkse en Duitse legers Frankrijk binnen. Ze wilden de revolutie de kop in drukken en Lodewijk XVI weer aan de macht brengen. Het volk voelden zich hierop verraden en bestormden het paleis. De koninklijke familie werd opgepakt en gevangengezet. De koning werd afgezet en Frankrijk werd een republiek. In heel Frankrijk was er een gevoel van saamhorigheid en velen boeren en burgers meldden zich vrijwillig aan om te vechten tegen Oostenrijk. Helaas verloren ze toch uiteindelijk de strijd en Lodewijk XVI kreeg daarvan de schuld. Hij werd dezelfde dag nog berecht en onthoofd. Marie-Antoinette was weduwe geworden en leefde een half jaar na de dood van haar man nog in gevangenschap als een normale burger. Uiteindelijk onderging zij hetzelfde lot als Lodewijk XVI en eindigde haar leven met behulp van de guillotine.

 

Hoe kwam Marie-Antoinette aan haar slechte reputatie?

De reputatie van Marie-Antoinette was te wijten aan een combinatie van omstandigheden en gebeurtenissen. Het huwelijk van Marie-Antoinette en Lodewijk XVI was een gearrangeerd huwelijk, samengesteld op politiek strategische manier.

Waar Oostenrijk en Frankrijk eerst tegenover elkaar stonden in de Oostenrijkse Successieoorlog, versterkten ze elkaar in de Zevenjarige Oorlog die daarop volgde. De periode van de oorlogen hadden grote gevolgen. Oostenrijk verloor Silezië en Frankrijk leidde enorme financiële schade. Toch was niet alles tevergeefs. Frankrijk en Oostenrijk hadden een wat vriendschappelijkere relatie gekregen, die leidde tot het huwelijks verbond. Marie-Antoinette was voorbestemd om naar Frankrijk te gaan en als koningin te heersen en hier werd ze dan ook met veel aandacht voor voorbereid.

Aankomend in Frankrijk werd ze kil ontvangen. Oostenrijkse hertoginnen hadden een slechte reputatie wat regeren betreft. De zussen van Marie-Antoinette werden gezien als bemoeizuchtig en Marie-Antoinette werd dan ook nauwlettend in de gaten gehouden. Op het Franse hof werd ze op spottende wijze l’Autichinne (de Oostenrijkse) genoemd. Mensen dachten dat ze haar man zou manipuleren en hem keuzes zou laten maken ten gunste van Oostenrijk.

Frankrijk was door de Oostenrijkse Successieoorlog en de Zevenjarige oorlog genekt en verkeerde in grote financiële problemen. De oneerlijke standenmaatschappij werd hierdoor flink in de spotlights gezet en mensen begonnen het steeds belachelijker te vinden hoe de dingen geregeld waren. Dat Marie-Antoinette en andere edelen op Versailles genoten op Versailles van hun extravagante en vooral dure leventje terwijl de derde stand die de staat financieerde met moeite de dag doorkwamen, maakte het volk al helemaal kwaad. Marie-Antoinette werd ‘madame deficit’ genoemd, oftewel ‘mevrouw staatsschuld’.

Door de omstandigheden (een bijna failliete Frankrijk) en het feit dat Marie-Antoinette een Oostenrijkse was en dus uit een land kwam waarmee Frankrijk niet altijd even goede herinneringen heeft gehad kreeg het Franse volk negatieve gevoelens tegenover hun koningin. Haar acties en roekeloze gedrag met geld hielp hier niet bij en zo verkreeg zij door de jaren heen haar slechte reputatie. 

 

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.