x

Inloggen

Je bent nog niet ingelogd. Aanmelden of een nieuw account Registreren

Mensbeelden in maatschappij

Door Justiris gepubliceerd op Monday 08 December 19:08

Hoi allemaal,

ik heb voor mijn studie een opdracht moeten maken over mensbeelden. Dit hield in dat we op zoek gingen naar antwoorden op de vraag: 'wie is de mens?'. Een antwoord op deze vraag kan je het beste beschrijven aan de hand van mensbeelden. anders gezegd: welke eigenschappen en behoeftes zie je bij de mens terug?

Om mensbeelden te bestuderen in onze maatschappij heb ik gebruik gemaakt van twee troonredes. Door citaten eruit te halen, heb ik mensbeelden benoemd. Ik hoop dat jullie het interessant vinden om te lezen!

Troonrede 1

Datum Troonrede: 18 september 2001

(hele troonrede lezen? http://www.troonredes.nl/troonrede-18-september-2001/)

Citaat 1

"De afschuwelijke aanslagen één week geleden in de Verenigde Staten hebben vele duizenden onschuldige mensen van het leven beroofd. Onze gedachten zijn bij de slachtoffers en hun nabestaanden, bij het gehele Amerikaanse volk, in diepe verbondenheid en solidariteit. Deze aanslagen tegen de menselijkheid doen ons beseffen hoe kwetsbaar ons aller bestaan is. "

Dit stukje vond ik heel duidelijk. Er wordt hier gesproken over hoe kwetsbaar het menselijk bestaan is. Hier vloeit uit: kenmerkend voor alle mensen is een kwetsbaar bestaan. De aanslagen op het WTC heeft vele duizenden onschuldige mensen van het leven beroofd. Natuurlijk zijn niet alle mensen onschuldig die op die dag om het leven zijn gekomen, maar dat betekent niet dat ze een dood verdienen.

‘onschuldige mensen’. Hieruit kun je ook heel mooi het mensbeeld halen. De aanslagen in de Verenigde Staten worden gezien als het pijn doen en doden van onschuldige mensen. De mensen hadden immers niets fout gedaan. Hieruit volgt het mensbeeld: De mens is een onschuldig wezen. Dit staat in tegenstelling met het mensbeeld: De mens is een moraal wezen.

Dit mensbeeld was vooral populair binnen het Christendom in de middeleeuwen. Sinds Eva van de verboden vrucht heeft gegeten kent de mens goed en kwaad. De mens is God dus schuldig. 9/11 is dus een goed voorbeeld van het kwaad waar men elke dag tegen ‘vecht’.

Omdat er gesproken wordt over de dood van vele onschuldige mensen kwam ons ook nog iets anders te binnen. Geen mens had deze aanslag kunnen voorkomen en mensen die die dag naar de gebouwen gingen om te werken waren zichzelf er natuurlijk ook niet bij bewust dat het misschien de laatste keer zou zijn. Het komt erop neer dat je zelf niet kan kiezen hoelang je leven duurt (in de meeste gevallen) en dat het afhangt van aspecten in je lichaam en om je heen.

Mensbeeld: de mens is een kwetsbaar wezen

 

Citaat 2

"Ook de Europese samenwerking is op deze waarden gegrondvest. De euro, die op 1 januari 2002 ons wettig betaalmiddel wordt, is het tastbare resultaat van de wil om Europa politiek, economisch en sociaal te versterken. Het bereiken van deze mijlpaal is een aansporing om de integratie verder te verbreden en te verdiepen. "

ik heb dit stukje uitgekozen omdat hier het woord ‘integratie’ in staat. ik heb hieruit gehaald dat het belangrijk is voor mensen om steeds maar weer nieuwe contacten te leggen en zich met elkaar te verbinden. Door de euro in te voeren kunnen mensen uit verschillende landen ook steeds meer op politiek, economisch en sociaal gebied samen gaan werken.

Mensbeeld: de mens is een sociaal wezen.

 

Citaat 3

"Voor een goede balans tussen vrijheid en verantwoordelijkheid is een overheid nodig die richting geeft en ruimte biedt, die resultaten verlangt en rekenschap aflegt; een overheid die normen stelt en handhaaft, daadkracht toont en daarmee gezag heeft. "

Om vrijheid en verantwoordelijkheid te realiseren moet er gebruik gemaakt worden van de overheid. Er wordt hiermee gezegd dat de mens vrij is, maar doordat hij vrijheid heeft, ook gelijk veel verantwoordelijkheid. Zo te zien is dit een aantal keer fout gegaan en is de mens niet altijd in staat om deze verantwoording helemaal zelf te hebben. dit moet d.m.v. normen van de overheid worden verholpen. Er zijn bepaalde regels (wetten) waar de mens zich aan moet houden. Zonder deze wetten zou de mens niet vrij zijn. De sterke nemen de macht over de zwakken. Met deze wetten is er gelijkheid (en dus ook vrijheid) voor iedereen. Dit komt terug in het Jodendom.

Vrijheid voor een mens betekend tegelijkertijd ook verantwoordelijkheid. Dit is een zware taak. Mensbeeld: De mens is een vrij wezen, een wezen die zelf zijn keuzes maakt. Dit mensbeeld komt overeen met het mensbeeld dat Jean-Paul Sartre had. Sartre was één van de bekendste denkers binnen de filosofische stroming van het existentialisme. Het existentialisme was een atheïstische filosofie waarin de verantwoordelijkheid en vrijheid van de mens centraal staan. Het citaat dat veel met dit mensbeeld te maken heeft is: ‘Existentie gaat vooraaf aan de essentie’. Het komt erop neer dat je bij je geboorte nog geen essentie hebt. Het zijn de keuzes die je maakt in het leven (waar een grote verantwoordelijkheid bij komt) die deze essentie maken. De mens is dus een vrij wezen.

 

Citaat 4

"De omslag naar een duurzame energiehuishouding en een verantwoord gebruik van fossiele brandstoffen gaat gepaard met ingrijpende aanpassingsprocessen die veel van alle betrokkenen vragen. Milieuproblemen mogen niet worden afgewenteld op andere landen en volgende generaties. Spoedige inwerkingtreding van het internationale biodiversiteitsverdrag is gewenst. "

 

Dit stukje heb ik gekozen omdat er hier gesproken wordt over dingen die goed zijn voor het milieu en omdat er staat dat we allemaal verantwoordelijk zijn aangezien milieuproblemen niet mogen worden afgewenteld op andere landen en volgende generaties. Mensbeeld: De mens is verantwoordelijk voor de natuur en moet deze in goede staat zien te houden.

Dit mensbeeld komt in een klein geval overeen met het Joods-Christelijke mensbeeld. Namelijk: de mens is de kroon op de schepping. à God zei tegen de mensen: "bevolk de aarde en breng haar onder je gezag. " Nu wordt in deze troonrede niet gezegd dat we dit moeten doen omdat God het zegt, maar dat we dit doen voor ons zelf, en onze nabestaanden.

Ook in dit stukje van de troonrede komt de verantwoordelijkheid van de mens weer terug. Dit is logisch in dit kader omdat dit in de knoop met het genoemde ‘solidariteit’ bij het vorige stukje komt, als wij milieuproblemen afschuiven op andere landen en generaties. Dit leidt dus ook weer naar het mensbeeld dat de mens een zelfstandig wezen is die zelf zijn keuzes maakt. Dit mensbeeld sluit zowel aan bij de visie van Immanuel als bij het antropocentrisme. In de renaissance veranderde het theocentrische wereldbeeld en werd het antropocentrisch. Wat dus belangrijk was is dat je als mens je verstand gebruikt  over wat goed en slecht is. Daarop baseer je de keuzes die je maakt in het leven. In dit geval moet men nadenken over of het goed of slecht is hoe wij op dit moment omgaan met het milieu. De mens moet zich afvragen: "Wat heeft mijn keuze voor invloed op de rest van mijn omgeving? "

 

Citaat 5

"Vrijwilligerswerk en mantelzorg zijn in onze samenleving van onschatbare waarde. Voor de ondersteuning van activiteiten op dit gebied stelt de regering aanvullende middelen ter beschikking. "

‘vrijwilligerswerk en mantelzorg’. Mensen komen op voor elkaar en de regering ondersteunt dit. Een zijn een aantal verschillende sites op internet die de quote ‘als iedereen aan zichzelf denkt, wordt er aan iedereen gedacht’ op hun site hebben staan. Wat dit kleine stukje tekst wil uitleggen, is precies het tegenovergestelde. Het is belangrijk om andere te helpen omdat we samen in deze wereld staan en dit doen we dus ook. Mensbeeld: de mens is een behulpzaam wezen. (Dit staat in tegenstelling tot het mensbeeld van Hobbes. Hij zei dat de mens juist gedreven wordt door eigenbelang. Het idee van Hobbes is: De mens is van nature egoïst.)

 

Citaat 6

"Het schenden van mensenrechten mag niet onbestraft blijven. Het Joegoslavië-tribunaal en het internationaal strafhof, dat zich naar verwachting al komend jaar in Den Haag zal vestigen, zijn van grote betekenis voor de internationale rechtsorde. "

In dit stukje staan de mensenrechten centraal. Er wordt zelfs een strafhof opgezet om het de uitvoerende macht makkelijker te maken.. Mensen hechten er noodzaak aan dat er iets aan wordt gedaan als je de mensenrechten schendt want de mensenrechten zijn natuurlijk een belangrijk fundament voor ons goedlopende bestaan.

Mensbeeld: de mens is een rechtvaardig wezen

Er wordt aan de weg getimmerd om mensen een beter leven te geven en dat er zoveel mogelijk mensen rechtvaardig behandeld worden. De mens is gericht op het doen wat juist is.

Evaluatie mensbeelden: Onze huidige maatschappij groeit elke dag. We moeten de aarde met steeds meer mensen delen. We moeten met elkaar leren samenleven. Uit de troonrede die we hebben onderzocht komt het begrip ‘samenleven van mensen’ telkens terug. In onze huidige samenleving is iedereen uniek. Iedereen heeft een eigen mening en eigen ideeën over alles om ons heen. Maar het is ook belangrijk dat we niet alleen maar aan ons zelf denken maar ook aan de mensen om ons heen. Je kunt wel zeggen dat sociaal contact de smeerolie is die onze samenleving in goede banen leidt. Mensen helpen elkaar omdat de mens een behulpzaam wezen is. Omdat er zoveel mensen zijn gebeuren er natuurlijk ook vervelende dingen. Mensen worden bedreigd (terroristische aanslagen) wat mensen bang maakt. Ze voelen zich kwetsbaar.

Ik ben het eens met de mensbeelden waarvan de overheid uit gaat. ik vind bijvoorbeeld ook dat mensen kwetsbaar zijn omdat je nooit weet wat je gaat overkomen. Verder vonden we het mensbeeld van de verantwoordelijkheid ook erg goed. Juist omdat het mensbeeld ‘de mens is vrij’ bestaat, heeft de mens ook eigen verantwoordelijkheden. Het is belangrijk om hiervan uit te gaan omdat onze verantwoording vaak onderwerp is van gesprek.

 

Troonrede 2

Datum Troonrede: 20 november 1945

(http://www.troonredes.nl/troonrede-van-20-november-1945/)

Citaat 1

"Leed en ontbering, nederlaag en ontreddering, maar ook offervaardig en heldenmoed kenmerkten de donkere jaren der Duitsche furie. In smart gedenken wij de tienduizenden Joodsche landgenooten, die werden marteld en vermoord, de millioenen Nederlanders en Indonesiërs, wier veiligheid bedreigd, wier levenskracht verteerd en wier zedelijk oordeel werd aangetast. "

Uit dit citaat wordt al snel duidelijk dat hier gedoeld wordt op de tweede wereldoorlog. Woorden zoals ‘heldenmoed’ en ‘nederlaag’ kenmerkten de jaren van de Duitse furie. Verder staat er in het stukje duidelijk dat we de joden bij onze landgenoten vinden horen. De mens is door de oorlog aan de ene kant uiteen gedreven met Duitsland maar aan de andere kant ook een eenheid geworden met andere landen.

Het mensbeeld: de mens is een sociaal wezen. Er staan in het citaat dat de ‘Joodsche landgenooten, de miljoenen Nederlanders en Indonesiërs worden herdacht. Dit geeft aan dat men de behoefte heeft om iets te doen voor deze mensen na al deze verschrikkelijke gebeurtenissen. Dat de joden met nadruk onze landgenoten worden genoemd geeft ook aan dat de mens streeft naar samenhorigheid in het leven.

 

Citaat 2

"In deze worsteling worden de krachten gesterkt en gebundeld, welke thans den aanval hebben ingezet tegen normloosheid en ontwrichting. "

Een kort citaat maar zeker een belangrijke. Deze trekt meer de aandacht naar de schade die de oorlog heeft aangericht aan alle gebouwen en de ontwrichte samenleving. Kenmerkend voor de mens rolt hieruit dat het zich verantwoordelijk voelt voor de herbouwing van de samenleving. De mens wordt gezien als allen verantwoordelijk voor het leven hier op aarde. Ook belangrijk bij dit citaat is het woord ‘normloosheid’. Ze willen hiermee zeggen dat er met kracht wordt gestreden tegen de verdwenen normen in de samenleving. Ze gaan ervoor zorgen dat er weer normen terug komen die niet geschonden worden!

Mensbeeld: de mens is een vooruitstrevend en zorgzaam wezen. De mensen willen vooruitgang boeken tegen de normloosheid en de ontwrichting (vooruitstrevend) met als achterliggende gedachten dat mensen het in het algemeen beter krijgen (zorgzaam).

 

Citaat 3

‘Geen wraakoefening staat ons voor oogen, noch de vestiging eener koloniale overheersching, doch wij houden ons er van overtuigd, dat slechts de gemeenschap onzer volkeren, hier en overzee, een waarborg biedt voor aller harmonische ontwikkeling, veiligheid en blijvende welvaart.’

Dit citaat vond ik een hele mooie. Hierin wordt het duidelijk dat het verschil tussen gekleurde mensen en witte mensen langzaam begint te verdwijnen. Nederland is niet van plan om van Indonesië een koloniale overheersing te maken maar heeft oog voor een goede en positieve ontwikkeling van veiligheid en blijvende welvaart in het land. Hieruit komt naar voren dat de mens elkaar steeds meer accepteert. Het duidt erop dat de overheid in ieder geval wil dat het kenmerkend wordt voor alle mensen om elkaar te respecteren. Nederland wil Indonesië niet ‘vernederlandsen’ maar juist in hun waarde laten om te leren van een andere cultuur.

Mensbeeld: de mens is een verdraagzaam wezen.

Het is tolerant tegenover Indonesië en laat het land in zijn waarde.

 

Citaat 4

‘De overheid heeft bij dit alles slechts een beperkte taak en haar arbeid is alleen dan vruchtbaar, wanneer zij de activiteit der burgers in kerk en gezin, zoowel als in andere levensverbanden positief waardeert.’

Dit is een goed en duidelijk voorbeeld dat de staat laat zien dat niet alle macht en verantwoordelijkheid bij de staat ligt maar ook bij de burgers zelf. In alle levensverbanden moet eraan getrokken worden om het op een beter niveau te krijgen. Kenmerkend voor alle mensen is dus dat het erop neer komt dat iedereen gelijk is en dat we allemaal verantwoordelijk zijn, willen we het hier beter hebben. Fouten worden makkelijk afgedaan aan de staat maar in dit citaat moet duidelijk worden dat de mens bestaat om allemaal iets bij te dragen.

Het mensbeeld: de mens is vrij

Het stukje gaat over de verantwoordelijkheid die mensen hebben en deze verantwoordelijkheid komt pas als mensen vrij zijn (dan gaan ze eigen keuzes maken). Daarom dit mensbeeld.

 

Citaat 5

"Met de bede, dat God mijn volk moge zegenen in dien strijd, dat Hij het in eendracht den weg der overwinning zal doen betreden en Uwen arbeid moge doen strekken tot heil des Lands, verklaar ik de gewone zitting der Staten-Generaal voor geopend. "

Deze is best wel duidelijk. Er wordt gevraagd of God het volk kan zegenen in de strijd. Er wordt dus gehoopt dat God het een beetje in de goede richting leidt. Het mensbeeld dat hieruit naar voren komt is dat God de baas is over de aarde. Dit betekent niet dat de mensen zelf geen verantwoordelijkheid hebben, maar God kan een handje helpen. Doordat er aan God gevraagd wordt voor een zegen, rolt hieruit dat God boven gesteld is aan de mens.

Mensbeeld: de mens is onderdanig

Dit mensbeeld is logisch voor een troonrede na de oorlog omdat mensen hun vertrouwen in de maatschappij een beetje verloren hebben. Het geloof in God kan vertrouwen geven.

 

Citaat 6

‘Ook de wederopbouw van het cultureele leven heeft de volle aandacht der regeering.’

Dit kleine stukje citaat heb ik gekozen omdat  hier de woorden ‘cultureel leven’ in staan. Het is kenmerkend voor alle mensen om zich niet alleen maar bezig te houden met feitelijke en abstracte zaken maar ook met culturele. Hierin kan je bijvoorbeeld opmaken dat cultuur altijd een groot deel heeft uitgemaakt van de maatschappij en het weer opgebouwd moet worden.

Mensbeeld: de mens is een veelzijdig wezen

Mensen denken niet alleen maar aan abstracte dingen en zijn ook bezig met andere aspecten van de maatschappij zoals gewoontes, muziek en kunst. Dit betekent dus dat de mens verschillende interesses heeft en zo een veelzijdig wezen is (wat ook een heel belangrijk kenmerk is van de humanisten die leefden in de renaissance. Als intelligent wezen moest je je niet bezig houden met één ding).

Evaluatie mensbeelden: De mensbeelden die ik in deze troonrede heb gevonden komen redelijk overeen met de mensbeelden van de recente troonrede. Bijvoorbeeld dat de mens een sociaal wezen is en dat de mens vrij is. Die overeenkomst is natuurlijk geen toeval. Onze samenleving werkt immers alleen als de mens sociaal is en goed met elkaar over weg kan. Ook vrijheid van een mens zal je in bijna elke troonrede terugvinden. Want wat is een mens als hij/zij niet vrij is en geen eigen rechten heeft? Is dat eigenlijk wel menselijk?

Doordat wij onze aarde moeten delen met vele anderen mensen moeten we verdraagzaam kunnen zijn. Als we dat niet zouden kunnen dan zou het niet best aflopen met ons. We kunnen niet anders omdat we onze ruimte niet kunnen vergroten. We kunnen wel onze tolerantie vergroten.

 

Vergelijking van de twee troonredes: Er is een duidelijk verschil tussen de troonrede van 2001 en die van 1945. Als eerste is het taalgebruik in de oude troonrede ouderwets vergeleken met de taal die wij nu kennen. Woorden zoals ‘Duitsche’ en ‘Joodsche’ worden tegenwoordig niet meer gespeld met een ‘sch’ in plaats van alleen een ‘s’. Ik vond het ook moeilijker om de mensbeelden te halen uit de oude troonrede omdat die troonrede voor ons moeilijker te begrijpen was. Als ik echt dieper op de tekst in ga, zie ik een groot verschil in de relatie met God. In citaat 5 wordt duidelijk over God gesproken. ‘God heeft het volk gezegend.’ Tegenwoordig is onze relatie met God niet meer zo sterk als dat hij toen was. Religies worden steeds minder populair. Toch was er ook een overeenkomst: Een aantal mensbeelden zoals ‘de mens is vrij’ en ‘de mens is sociaal’ kwamen in beide troonredes met elkaar overeen. In dit geval al helemaal omdat beide troonredes geschreven waren na gebeurtenissen die de mensenrechten enorm geschonden hadden. (à De Tweede Wereldoorlog en 9/11). 

 

 

 

Reacties (3) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
dankje!
Vind het een knap stuk werk van je.
Mooi artikel met de vergelijkingen en wat de mens eigenlijk is.