Een betoog voor meer kritiek op Plazilla

Door Neerpenner gepubliceerd op Friday 07 November 19:31

Inleiding

In dit artikel wil ik iets belangrijks voor elke schrijversgemeenschap aansnijden, namelijk het geven en het ontvangen van kritiek. Laten we eerlijk zijn, Plazilla heeft vele kwaliteiten, maar er wordt weinig kritiek gegeven op verhalen en gedichten. Ik vind dat jammer. Want kritiek, en daarmee bedoel ik oprechte en eerlijke kritiek, doen schrijvers bijna sneller groeien dan oefening.
Dit artikel bestaat uit twee delen, ten eerste waarom kritiek zo’n vreselijk teer punt is en zo zeldzaam voorkomt, en ten tweede hoe je het zowel geeft als ontvangt.
Het lijkt me verstandig als ik eerst nog zeg wat ik met dit artikel wil bereiken. Simpel gezegd, dat meer mensen kritische reacties durven geven. Want het is werkelijk geen schande om te zeggen dat je iets niet goed vindt, terwijl de rest dat wel vindt, zolang je het maar goed onderbouwd formuleert en eerlijk blijft.

Deel 1: Het heikele aan kritiek en waarom het zo weinig wordt gegeven

Haast iedereen, niet alleen kunstenaars, is extreem gevoelig voor kritische opmerkingen op zijn ideeën of maaksels.
Een voorbeeld, u bent net kersvers ouder geworden. In uw armen koestert u het stralende bron van de vreugden van het ouderschap. Geheel gehypnotiseerd door die schattige oogjes, die trouwens sterk lijken op de uwe, merk je vaag op dat uw nageslacht een moedervlek op zijn linkerwang heeft. U lacht, want u vindt dat die kleine onvolkomenheid juist de schoonheid van het kind alleen maar vergoot.
En net op dat gezegende moment, komt uw nonkel Fred binnen. Iedereen kent en heeft een nonkel Fred.
 Onbeschaamd pakt hij uw nageslacht af en terwijl u nog te verbouwereerd bent om iets te zeggen, roept hij luid dat uw jonge spruit ‘toch deksels enorme flaporen’ heeft. Hij suggereert zelfs een sterke gelijkenis met het olifantengeslacht.
U bent gewond. Die vreselijke woorden boren zich in uw hart. Hoe waagt die nonkel Fred het om uw grootste trots zo te beledigen! U bent nog niet geheel hersteld van die klap, wanneer nonkel Fred de baby terug in uw armen duwt. Hij lacht nogmaals op die boerse wijze van hem, geeft u een familiaire klap op de rug en wandelt weg, onbekommerd over de ravage die hij aangericht heeft.
Uw eerste impuls is achter hem aangaan en hem de aframmeling geven die hij verdiend heeft. Maar u bent, helaas, een beschaafd wezen en u onderdrukt uw primitieve neigingen.
Nonkel Fred zal pas een paar dagen later verrast vernemen dat hij niet uitgenodigd was voor het geboortefeest.
Tot zover het voorbeeld. Natuurlijk heb ik het wat aangedikt voor de humor, maar reageren wij eigenlijk niet hetzelfde op kritiek? Wanneer iemand iets negatiefs zegt over onze schrijfsels, voelen wij ons gekwetst en reageren daarom defensief.
Dat is omdat wij kritiek te vaak zien als een aanval op onszelf. We verbinden onze persoonlijkheid en trots met wat wij gemaakt hebben. Daarom voelen wij ons dan gekwetst als een kritische reactie komt op onze verhalen. Maar eigenlijk is dat niet nodig. Want zijn wij onze verhalen? Eigenlijk is er geen reden voor opwinding of gevoelens van vernedering. Maar het blijft moeilijk, want we zien nog steeds verhalen als ‘onze kindjes’ en hebben het dan moeilijk met de mening van anderen.
Nu ik heb aangetoond waarom we zo onzeker zijn over kritiek, wil ik ook uitleggen waarom hier zo weinig kritiek wordt gegeven. Althans, volgens mij dan.
Dat is omdat men ook zich te onzeker voelt om te bekritiseren. Men vreest dat hij te ver gaat, dat hij de schrijver kwaad maakt. Kortom, hij denkt dat hij dan een onbeleefde hork is, iets wat ik trouwens bij mezelf herken. Daarom heb  ik vaak gezwegen, te vaak!, wanneer ik kritisch had kunnen zijn.
Daarom zijn er vooral reacties die verhalen de hemel in prijzen. Omdat wij niet kritisch durven te zijn.
We zitten met een merkwaardige situatie. Men is onzeker met het ontvangen van kritiek en is ook nog eens onzeker met het geven van kritiek.
Ik denk dat deze toestand de groei van de schrijvers op Plazilla vertraagt, dus met het tweede deel hoop ik al uw angsten weg te nemen en ervoor te zorgen dat u wat, in vrede, kritischer voor elkaar wordt.

017435db23c0d6212c236ddf4da06e94_medium.

Deel 2: Hoe kritiek te ontvangen en te geven

Er is een zienswijze op kunst dat zegt dat wat men maakt, eigenlijk van God gegeven is. God is de bedenker, de kunstenaar de vertolker. Ik ben het er niet helemaal mee eens, maar ik denk dat het goed is om nuchter naar uw verhalen te kijken. Om te proberen, hoe moeilijk dat ook is, naar uw kunst te kijken met het objectieve oog van de buitenstaander. Uw talent is niet alleen van u, maar ook in zekere zin van degenen die uw schrijfsels zien. Daarom is het in ieders belang dat u groeit in uw kunnen.
Maar wat moet u dan doen als iemand in een verschrikkelijk goed onderbouwde reactie heel uw verhaal of gedicht aan diggelen slaat? U voelt adrenaline opkomen. U wilt die nonkel Fred met pek en veren insmeren. Of u voelt u misselijk van angst omdat u klaarblijkelijk een vreselijke rotzooi geschreven had, en dat zonder het te merken!
Kalm aan. Eerst ademen. Nog eens ademen. Voelt u zich al wat beter? Mooi, dan ga ik verder.
Ik raad u aan om een aantal stappen te volgen. Als u een aantal emoties voelt opkomen bij een kritische reactie, dan is dat geen probleem. Maar houd dat voor uzelf. Waarmee ik wil zeggen dat u gerust ergens stoom mag afblazen, maar u gaat best niet in allerijl een antwoord geven. Kans is groot dat u daar later spijt van krijgt.
Zodra u wat kalmer geworden bent, onderzoekt u daarna het betwiste verhaal of gedicht. Probeert u er zo eerlijk mogelijk naar te kijken en vraagt u zich in alle rust af of de kritiek al dan niet terecht is.
Want u mag van mening verschillen met de criticus. Ziet u, net als smaak, is kritiek subjectief. Wat u goed vindt, vindt de ander radioactief afval. En omgekeerd. Dus het is perfect mogelijk dat de criticus volkomen eerlijk is, maar u het toch niet met hem eens bent.
Hoe dan ook, na eerlijk onderzoek, antwoordt u de criticus. Of u het met hem eens bent of niet, vertelt u, maar u legt ook uit waarom. Uit dus uw mening, maar natuurlijk steeds op respectvolle wijze. Het zou ook mooi zijn als u tot slot (of eerder) hem bedankt en aanmoedigt om even eerlijk te blijven.
Kort samengevat gaat het stappenplan als volgt:
1)Verwerking van de emoties (best in uw eentje)
2) Onderzoeken van uw kunst
3)Respectvolle communicatie met de criticus
4)Onthouden dat kritiek subjectief is.
En hoe moet u dan kritiek geven? Simpel. Zo simpel dat ik bijna aarzel om het te zeggen. Speel niet op de man, maar op de bal. Wees volstrekt eerlijk, maar ook steeds tactvol. Want ook al vindt u het verhaal of gedicht onbegrijpelijk slecht, u kunt het heus wel beter formuleren.
Benadruk ook in uw reactie dat het uiteindelijk gewoon uw mening is. Dat kan u doen door ‘ik vind’ in uw zinnen gebruiken. Er is een groot verschil tussen ‘Dit is geen goed verhaal.’ en ‘Ik vind dit geen goed verhaal.’
Uiteindelijk verschillen alle smaken en we schieten er niks mee op als we onze meningen verkondigen als absolute waarheden.

Tot slot (Of het onaangekondigde derde deel)

Ik begrijp dat dit niet voor iedereen evident is. Zomaar kritiek geven. Dus wil ik graag een voorstel doen, dat wellicht het gehele proces van kritiek geven en ontvangen gemakkelijk maakt.
Indien u kritiek wenst, zet dan onder uw schrijfsel dat u dat verwelkomt. Daardoor zal de drempel verlaagd worden. Het is immers gemakkelijk om eerlijk te zijn als u weet dat de schrijver dat op prijs kan stellen. Ik doe dat tegenwoordig ook voor mijn verhalen. Al is dat nog niet zo opgevallen, omdat ik weinig schrijf. Candice doet dat trouwens ook, waarvoor hulde.
Een ander voorstel is dat we de term ‘kritiek’ vervangen door ‘feedback’. Met ‘kritiek’ hebben we negatieve connotaties. We zien bij het woord ‘criticus’ een sombere man die met niets tevreden kan zijn. ‘Kritiek’ is dus een slecht woord. Het lijkt onbewust ‘de ander neersabelen’ te betekenen. ‘Feedback’ is neutraler. Het betekent voor ons niets anders dan de ander te informeren van wat wij zelf denken.
Ik hoop van harte dat iedereen het nu aandurft om kritischer te reageren. Ik ben ervan overtuigd dat dit de kwaliteit van onze fictie ten goede komt.
En ik wil dit essay/oproep graag besluiten met de vraag wat u zelf ervan denkt. Uiteraard is kritiek oftewel feedback welkom.

d19635c32754c442e5ec3f33da169b5a_medium.

Reacties (93) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Tja, ik weet niet zo goed wat ik van dit artikel vind. Ik heb hier veel gelezen en veel aanvallen gezien artikels zien afvlaggen en verwijderen omdat men het niet met de schrijver eens was, het bleef niet bij kritiek maar echt aanvallen. Ik geef zeker bijna nooit kritiek, hoogstens ga ik in een discussie mee en stop die ook als men hatelijk wordt. Dat er in mijn gedichten of artikels onvolkomenheden zitten daar ben ik van overtuigd. Ik kan natuurlijk ook een cursus schrijven gaan volgen maar dan wordt alles gekunsteld en dat is niet de bedoeling van schrijven, emoties worden dan woorden zeer goed overdacht maar zonder het diepe gevoel.
Ik ben er nooit op uit om mensen te kwetsen en hoe mooi je het ook schrijft; kritiek doet pijn. Ik schrijf liever 'mooi' of een hartje om te laten zien dat ik interesse heb getoond in een bepaald artikel. Iedereen moet zelf weten hoe ze artikels beoordelen.
Ik weet niet of woorden gekunsteld worden als je schrijven leert. Ik ben naar diverse cursussen gegaan, en heb nog de indruk dat mijn woorden nog hun gevoel hebben bewaard.

Maar goed, doet kritiek niet pijn omdat we teveel gehecht zijn aan onze schrijfsels? Zozeer dat we onze waardigheidsgevoel, onze persoonlijkheid aan hen verbonden hebben? Is dan de oplossing om geen kritiek meer te geven of te krijgen?
Me dunkt dat men juist moet leren om met kritiek om te gaan. Woorden op zich kunnen nooit kwetsen, tenzij we dat toelaten.

Dank je voor je kritische reactie, en vervelend dat je getuige bent geweest van aanvallen, ik verzeker je dat zoiets nooit mijn bedoeling is.

En je laatste zin, tja, maar wat als mensen 'mooi' zeggen als ze het niet menen?
Met aanvallen of akelige PB-tjes had ik het niet over me zelf maar over anderen hier op Plazilla die dat mochten ondergaan. Je kunt natuurlijk ook een heel forum oprichten die alle schrijfsels hier op plazilla bekritiseren. Kritiek geven is gemakkelijker dan kritiek ontvangen en als ik 'mooi' schrijf dan meen ik dat ook.Ik schrijf natuurlijk helemaal niet hier op plazilla om met kritiek te kunnen omgaan, dat heb ik allang geleerd tijdens mijn studie en werkverleden. Nou ja van minderwaardigheidsgevoelens heb ik niet zo'n last meer. Zoals ik al zei; ik wens geen mensen onnodig te kwetsen en heb het helemaal niet op kritiek geven, kritiek ontvangen daar kan ik niet aan ontkomen hier op Plazilla.
Slecht kritiek geven is gemakkelijker dan slecht kritiek ontvangen, zou ik graag willen toevoegen. Slecht kritiek is gewoon je gevoelens rauw neerschrijven zonder rekening te houden met de schrijver, en wat is gemakkelijker dan dat?
Goed kritiek geven, vereist dat je tactvol bent, ervoor zorgt dat je jouw mening niet verkondigt als de absolute waarheid, maar toch duidelijk zegt wat je ervan vindt. Dat kan in sommige gevallen toch flink wat tijd kosten. :)

Het is mooi dat je 'mooi' schrijft en het meent, en dat meen ik ook op mijn beurt.

Ik geloof verder dat kritiek geven niet per se gelijk moet staan aan mensen kwetsen.
Daar heb je gelijk in, maar ik ken mensen ook hier die kritiek als kwetsend ervaren en ik kan me daar echt iets bij voorstellen. Kijk als je je hele leven afgezeikt ben en je krijgt hier kritiek dan kan dat heel kwetsend zijn. En wat is goede kritiek dat is toch ook suggestief vanuit je eigen belevingswereld of referentiekader.
Ik kan me helemaal vinden in je betoog. Het ABC'tje van Weltevree en de "suggestieve" kritiek van Nescio vind ik waardevolle toevoegingen.

Ik ben er ook voorzichtig mee geworden hier, ook omdat ik heb gemerkt dat verkeerd geformuleerde of opgevatte feedback achter de schermen, in de pb-hokjes, een eigen leven kan gaan leiden, met zelfs vetes en bijbehorende "politieke" spelletjes als resutaat. Gelukkig zijn dat echte uitzonderingen, maar ik heb er ietsje te veel van gezien dit jaar.

Los daarvan, ik zou een nieuw feedbekkerig elan toejuichen. Ik heb gemerkt dat ik juist bij de thema's waar ik zelf mee worstel, moeite heb met goede feedback geven. Ik vind bijvoorbeeld het schrijven van goede dialogen verrekte moeilijk. Ik merk in een verhaal wel op dat het niet lekker loopt, dat er iets ontbreekt, maar krijg de vinger er vaak niet op. Door feedback te geven dwing ik mezelf om na te denken en als ik die feedback dan geef, spreek ik maar al te vaak ook tegen mijn eigen spiegelbeeld. Van goede feedback kan niet alleen de ontvanger wat leren, maar de verzender net zo goed. En de toeschouwers natuurlijk ook.

Nieuwe avatar? Dus zo zie je eruit. :)

Dat begrijp ik dus niet. Natuurlijk heb ik het ook weleens moeilijk met kritiek, maar waarom zou ik daar in hemelsnaam een vete en een spel van maken? Rot voor je dat je daar iets van gezien hebt, zelf heb ik er gelukkig nog nooit iets van gemerkt.

Mooie woorden! Dat zijn allemaal redenen waarom ik dit betoog gehouden heb.

Het schijnt trouwens dat jij ook iets van plan bent met het onderwerp 'kritiek', althans, dat las ik onderaan in een reactie. Wil jij mij daar iets over vertellen? Dat hoeft natuurlijk niet, maar ik ben nieuwsgierig. :)
Iets met het onderwerp kritiek? Ben ik wat ideetjes over aan het verzamelen. Het heeft met de schrijfopdrachten te maken. :-)
Ik ben benieuwd. Het zullen waarschijnlijk op zijn minst interessante ideetjes zijn.
Hoewel ik het helemaal eens ben met jouw betoog dat een schrijver het meeste kan groeien als kritiek of feedback op een open en opbouwende manier wordt gegeven, denk, of eigenlijk weet, ik dat het gros van de schrijvers hier er bij voorkeur niet mee geconfronteerd wenst te worden en al helemaal niet in het openbaar. Daarvoor is het kennelijk toch te persoonlijk en dat ligt heel gevoelig.

Het idee om zelf te vragen om feedback lijkt me prima. Doen!
Tja, dan moet ik mij de vraag stellen waarom ze dan schrijven.

Leek mij ook een goed idee, doe jij dat ook?
Mensen hebben verschillende motieven om te schrijven. Niet iedereen probeert een betere schrijver te worden of hecht daar waarde aan.

Zelf zal ik zeker in de toekomst om feedback vragen als ik eraan denk. Lijkt me een prima manier om te leren.
Misschien is het eerder angst dan geen waarde hechten...
Die angst wil ik doen verdwijnen.

Dank je wel voor te reageren.
Eens kijken of het werkt, bij mijn volgende verhaal zal ik om feedback vragen. Ik vind het ook jammer dat ik weinig tot geen feedback krijg, ook al ben ik er zelf debet aan dat ik er niet om vraag en ook huiverig ben om feedback te geven. Om alle redenen zoals genoemd ;)
Als je erom vraagt, zul je er toch wellicht wat krijgen. Ik begrijp je huivering, maar ik verzeker je dat het waard is. Zolang je bewust blijft van de subjectiviteit van de kritiek/feedback.

Dank je voor je reactie.
Over dit onderwerp valt nog heel veel te zeggen. Voor mij zo veel dat dit hier als reactie geen geschikte mogelijkheid biedt om er voldoende duidelijk en uitgebreid op in te gaan. Graag wil ik er met een apart artikel op reageren.
Het artikel is natuurlijk een prima aanzet tot een discussie en overdenken.
Wel wil ik hier zeggen dat ik tegen de gedachte ben om het woord KRITIEK te vervangen door FEEDBACK. Dat het woord een negatieve lading heeft gekregen ligt nu juist aan het feit dat men er niet tegen kan. Als feedback een vervanger wordt zal het na verloop eenzelfde lading krijgen.
Kritiek onder een artikel neigt naar een rationele beoordeling en dat is het.
In het schrijven van gevoelens is het goed om de beladenheid van een woord mee te wegen en te vervangen.
Er zijn veel woorden die met negatie gevoelens geassocieerd worden maar evengoed een neutrale of positieve betekenis hebben.
Pietluttig? Nee, want wijn zijn schrijvers!
Een aparte andere artikel klinkt goed. Ik ben benieuwd naar je mening.

De naam doet er niet zoveel toe voor mij. Maar misschien wel voor anderen, vandaar mijn suggestie.
Ach, waar het om draait, is dat mensen meer aandachtiger gaan lezen en eerlijker gaan reageren.
Prachtig geschreven en persoonlijk ben ik blij met "kritiek" die mij helpt beter in het schrijven te worden,
Ik lees hier al een aantal goede punten Persoonlijk geef ik negatieve feedback liever in een privé bericht, dan kan de schrijver bijv.. de verkeerde spelling aanpassen, zonder dat het in de reacties zichtbaar blijft.
Dat kan ook. Het blijft een moeilijke kwestie, want sommige mensen willen geen kritiek, anderen liever kritiek per PB en weer anderen maakt het niet uit of het in een reactie staat.

Ik denk dat communicatie de zaken wat kan versimpelen. Door duidelijk te zeggen wat je aan commentaar wilt en hoe.
Ik ga meestal uit van mijn eigen gevoel, wanneer iemand me wijst op echte fouten, dan vind ik dat prettiger als dat in PB gebeurt. Is het feedback in de vorm van een tip, dan mag dat ook onder het artikel, zodat iedereen er van kan leren. Is het een heel emotioneel artikel, dan vind ik dat het vooral om de inhoud gaat.
Maar feedback is toch een tip op zich? Nu ja, ik denk te weten wat je bedoelt.

En een emotioneel artikel lijkt me een geval apart. Dat is namelijk geen fictie.