Het huidige draaiorgel hebben wij te danken aan een blinde Belg.

Door Theun50 gepubliceerd op Sunday 12 October 16:14

De voorlopers van de, bij ons bekende, draaiorgels waren: ‘Kanarie’- en ‘buikorgeltjes’. Een mooi voorbeeld daarvan zie je hieronder.

Deze voorlopers kwamen uit Italië, maar een eerdere vorm zou uit Duitsland stammen (17e eeuw): het zogenaamde ‘kanarieorgeltje’.
Het werd oorspronkelijk gebruikt om kanaries en andere zangvogels bepaalde melodietjes aan te leren. Maar het geluid was maar beperkt.
Nou, uit dit simpele instrument ontwikkelde zich veel later het ‘buikorgeltje’.
Het buikorgeltje groeide gestadig en werd op den duur zo zwaar dat het niet meer te dragen was. Men plaatste er een steunpoot onder of twee poten met houten wieltjes. Wat later werd het zware orgeltje op een kleine handkar geplaatst. De buikorgeltjes dienden toen als begeleiding van rondtrekkende straatzangers en zingende poppenkastspelers.

In Parijs dook omstreeks 1875 ene meneer Gavioli op, waar hij volgens een heel nieuw principe draaiorgels ging bouwen. De (muziek) cilinder verdween en werd vervangen door een ‘boek’, zoals wij die nu nog kennen. Vandaar ook de benaming: Boekorgel. Dat heeft dus niets te maken met ‘buik’.
Dat het draaiorgel een typisch Nederlands instrument is geworden, hebben wij te danken aan Leon Warnies, een blinde Belg. Nadat hij zich in Amsterdam had gevestigd, kwam hij op het idee om het draaiorgel ‘de straat op te sturen’.
In het buitenland zag je draaiorgels uitsluitend op kermissen en in danszalen.
Er moesten dus wielen onder! Het draaiorgel werd toen een straatorgel die je handmatig kon verplaatsen. Het succes in Nederland werd een feit.

Tegenwoordig zie je de modernere draaiorgels gemotoriseerd alleen nog maar op een aanhanger of vrachtauto staan.

Het enige straatorgelland ter wereld is Nederland. Er zijn nog een vijftigtal draaiorgels in ons land, waarvan Amsterdam er nog een stuk of tien van bezit, Den Haag een stuk of vijf, Rotterdam nog maar een paar. De rest is over alle provincies verspreid.

In Utrecht staat het Nationaal Museum waar mooie draaiorgels zijn te bewonderen.
Het heet: “Van speelklok tot Pierement”.

Reacties (4) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Ik leerde iets bij, wist niet van de blinde Belg!
Mooie alliteratie is dat: 'blinde Belg'. Suske en Wiske en de Blinde Belg. :-) Leuke feitjes!
Dat museum is echt een Utregs icoon.
Leuk! Dat van die blinde Belg wist ik niet.
Ik wist het ook niet, totdat ik het tegenkwam in een boek, getiteld:
En zo gaat vroeger voorbij.