Utopia naar een kapitalistisch systeem

Door De-realist gepubliceerd op Thursday 25 September 15:40

Na aanvankelijk nog vrij lang in het woongroepmodel te zijn blijven hangen, lijkt de economie van Utopia zich nu, toevallig gelijktijdig met het vertrek van Utopiaan én utopist Rienk, te ontwikkelen tot een kapitalistisch systeem. Inkomsten van de bewoners vloeien niet meer rechtstreeks naar de centrale pot, maar worden voor een groot deel nu uitgekeerd aan degene die het geld binnenhaalde.

Dat hieraan nog grote haken en ogen kleven, daar komen de bewoners nu vanzelf achter. Daarmee is dit tv-programma, dagelijks te zien op SBS6, een perfecte proefopstelling van de maatschappij.

Het programma, en de leefwijze in Utopia, mag bekend worden verondersteld bij de meeste lezers, zo niet dan onder andere hier een link naar hoe de leefgemeenschap is opgebouwd: http://plazilla.com/page/4295096702/het-samenlevingsverband-utopia-democratie-kapitalisme-communisme-of-utopisme

Woongroepeconomie
Lange tijd werd er geld verdiend en uitgegeven volgens het woongroepidee, dat als vrij socialistisch/communistisch of als een bedrijf in de publieke sector gezien kan worden. Er werd geld verdiend met diverse projecten, en alle inkomsten vloeiden terug naar de 'staatskas'. In eerste instantie waren ook alle uitgaven collectief, zo werd er gezamelijk gegeten, maar al snel bleken de behoeften uiteen te liggen. De een rookt, de ander dronk liever, waar een derde zijn geld liever besteedt aan duurder eten.

Al snel werd daarom overgegaan op een systeem van eigen inkomen, een zakgeld, uitgekeerd door de centrale pot. Ook in de meest communistische systemen, zoals in de Sovjet Unie, China of Noord Korea, zien we dergelijke varianten dat er wel gezamelijk inkomen is, maar tevens een individueel bestedingspatroon.

De inkomsten waren allen gezamelijk, maar zoals in een goed communistisch systeem betaamt, George Orwel beschreef het al in  'Animal Farm', zijn sommige inkomsten wat gezamelijker dan andere. Zo had inwoonster Vanessa (er wordt alleen met achternamen gewerkt) een business in het verzorgen van afhaalmaaltijden. deze maakte zij kennelijk zo goedkoop, dat mensen haar regelmatig een fooi gaven.
De prijs van de maaltijd verdween in de groepspot, maar de fooi eigende zij zich zelf toe. Dat is gemakkelijk verdiend natuurlijk. Daar waar een groot deel van de kosten van deze maaltijden in de bouw van een eigen keuken gaan zitten, toch snel enkele duizenden euro's, plus de inzet van eigen werkzaamheden met name door de klussers in Utopia, daar gaan alle inkomsten naar de groep, maar kan de kokkin zelf een potje ernaast genereren.

Inzet en shirking
Hét probleem in dit type leefgemeenschappen is, dat hard werken en initiatieven tonen weinig beloond worden. Vijftien man in één groep, dit betekent dat weinig bijdragen aan de 'staatskas' niet inhoudt dat je ook weinig zakgeld krijgt.
Het 'shirking'- of free ridersprobleem kan zich da voordoen. Op het eerste oog waren (onder andere) bewoners Ruud en Rienk weinig productief, maar voor de kijker was dit sowieso, net als voor bewoners zelf, moeilijk te duiden. Want wie draagt er écht bij, en bij wie lijkt het of hij hard werkt ?

Overgangsfase: huishoudelijk werk belonen
De beloning voor het doen van huishoudelijk klusjes (vloer vegen, dweilen, toilet schoonmaken) kan gezien worden als een eerste stap om de harde werkers te belonen. Een vreemd eerste stap. Daar waar we zien dat er allerlei klusjes in en om huis worden gedaan, van bouwen tot koeien melken en van geld genereren tot het doen van administratie en websiteonderhoud, daar wordt één type klus eruit gelicht, en daarvoor en alleen daarvoor geldt een beloningsstructuur. Het is een scheve structuur, en zou op de lange duur ertoe geleid hebben dat meer mensen willen dweilen, en minder mensen koeien melken. Dat dit (nog) niet daarin doorschoot kan verklaard worden uit het feit dat de beloning slechts een zakcentje bedroeg.

Eigen inkomsten
Een voorstel van inwoonster Charlotte kreeg vrij plotseling voldoende bijval. Van de een op de andere dag werd een systeem ingevoerd, waarbij de inkomsten die verdiend werden met werk en verkoop van producten en diensten voor de helft behouden mochten worden. Daarbij komen meteen al een paar problemen de hoek om kijken, die ermee te maken hebben dat het nou niet echt (bedrijfs)economen zijn die de winstberekening doen. Daardoor vallen sommige winsten erg hoog uit, wat uiteraard weer tot scheve gezichten leidt.

Haken en ogen aan het syteem van eigen inkomsten

1. Standaard kostprijsberekening geeft al vaak een behoorlijk bedrag aan afschrijvingen, energie en de huur van een pand. Het lijkt erop, dat Vanessa's maaltijden geen energiekosten en afschrijving van de keuken laat zien, en Billy's atelier ook vanuit het niets is gefinancierd.  De groep heeft dit gezamelijk gebouwd, en nu gaat de eenling er mee verdienen. Dat is scheef.

2. Nog steeds worden er door enkele groepsleden klussen  gedaan die niet aan derden verkocht (kunnen) worden. Schoonmaken, bouwen in en rond huis, de koeien melken en het verbouwen van eigen groenten. Deze klussen zijn nog altijd onbezoldigd, met uitzondering dus van het schoonmaakwerk waar een luttele euro tegenover staat. Een verschuiving van de aandacht voor 'groepswerk' naar 'individueel werk' lijkt logisch.

3. De beloning voor samenwerking. Een groot deel van de inkomsten bestaat uit het gezamelijk doen van projecten. Zo is er een markt in Utopia, waar de groep als geheel aan verdient door marktgeld van standhouders en door entree te vragen (zo lijkt het ). Voor het organiseren van deze markt zijn werkzaamheden nodig. Enkele bewoners staan echter ook zelf op de markt hun eigen producten te verkopen. De een verdient hiermee dus wel een inkomen, de ander niet. Dit wordt nog stuitender als de optredens van één bewoonster, Isabella, fors wordne beloond door CD-verkoop, terwijl anderen die een optreden mogelijk maken dit gewoon 'voor de groep' doen.

De duurzame markt als voorbeeld van een gezamelijk project

4. Een erg scheve inkomenverdeling. Waar de één een fooi van enkele euro's krijgt voor het schoonmaken van de wc's (volgens mij staat hier 2 euro voor), daar verdient de ander honderden euro's met een optreden of een markt. Let wel: dit betreft een inkomen als zakgeld, omdat allerlei vaste laten als huur, belastingen en zorg al door de programmaleiding betaald wordt.

5. Maar de meest grappige is nu het feit dat er concurrentie lijkt te komen. De ene bewoonster boert goed met de verkoop van kunst, dus gaat de ander ook schilderen. En waar de een kettingen en armbandjes verkocht, gaat de ander dat nu ook doen. Tja, dat is het systeem. Men ziet waar winsten liggen, en hoopt een graantje mee te pikken. Dat dit voor het bedrijf als geheel niet altijd goed is, is een uitwas waar een puur kapitalistisch systeem zich niet druk om maakt.

In het vorige artikel viel ook al te lezen: het is de maatschappij in het klein, en met de camera er vol op. Daarom is het ook zo interessant te kijken hoe deze ontwikkeling zich voortzet, en of de scheve beloningsstructuur niet zal leiden tot weerzin en een 'red je dan zelf ook maar' mentaliteit.

 

In plaats van puur beschouwend te zijn ook zelf nog een actieve bijdrage te leveren, één opmerking hoe het ook zou kunnen:

De genoemde problemen komen alle vijf vanwege het individuele karakter van de inkomsten. En die zullen allen op één of andere manier blijven spelen. Om dit dus overboord te gooien, maar anderzijds wél een systeem te behouden waarbij de harde werker meer verdient, zou Utopia als één BV naar buiten kunnen treden, waarbij de inkomsten (zoals bij vrijwel ieder bedrijf) in uurloon worden verdiend. Een uur gewerkt = een uur zakgeld. Zo kun je ook klussen in en om huis belonen, maken problemen in de kostprijsberekening niet uit, wordt ook samenwerking beloond en in gelijke mate, krijg je een minder scheve verdeling, en zal concurrentie door de groep gevoeld worden, en indien niet wenselijk kun je dit voorkomen. Het is maar een idee.

 

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Interessant en goed geschreven artikel!