Zijn dwaallichten zielen van overledenen of toch iets anders?

Door Lucifall gepubliceerd op Monday 15 September 20:33

Het mysterie van het dwaallicht.
 

Overal ter wereld wordt het gezien, dwaallicht. Dit betoverende onverklaarbare licht staat in onze omgeving bekend als hiplicht, droglicht of Ignis Fatuus. In de VS noemt men het Ghostlights, in Engeland “will-o'-the-wisp" of "jack-o'-lantern” in Japan als Hitodama, in India als Chir batti en in Australië als Min Min licht. Lokale folklore verbindt het verschijnsel min of meer wereldwijd aan dwalende geesten van overledenen.
 

Oerhollands.. De Zonnezoon, het windekind en het dwaallicht

Dwaallichten, men noemt het volksgeloof. Tijdens mijn nachtwandelingen ben ik ze een aantal keren tegengekomen en heb de 'streling van het licht' gevoeld. Betovering viel me dan ten deel, een zelfde soort magie die ik ervoer toen ik als puber de kleine Johannes van Frederik van Eeden las, een boek wat op mij een onuitwisbare indruk heeft achtergelaten en waar ook een dergelijk dwaallicht in voorkomt.
 

'Zonnezoon! Zonnezoon!’

Johannes stond op en staarde naar buiten. Welk licht! welk heerlijk licht! Het stroomde over de volle boomkruinen, het tintelde tusschen de grashalmen en vonkelde in de donkere schaduwplekken. De gansche lucht was er mede vervuld, tot hoog in het blauw, waar zich de eerste, teedere avondwolkjes vormden.
Over het grasveld tusschen de groene boomen en heesters zag hij de duinen. Op hun toppen lag rood goud en in hun schaduwen hing het blauw des hemels.
Rustig lagen zij gestrekt in een kleed van teedere tinten. De fijne golving hunner omtrekken was vredebrengend als een gebed. Johannes voelde weder hoe het was, toen Windekind hem had leeren bidden.
Was zij daar niet, de lichte gestalte in het blauwe kleed? Zie! daar midden in het licht, wat daar schemert in een waas van goud en blauw, is dat niet Windekind, die hem wenkt?
Johannes vloog naar buiten in den zonneglans. Daar stond hij een oogwenk stil. Hij voelde de heilige wijding van het licht, - en durfde zich nauwelijks bewegen, waar het loover zoo stil was.” Frederik van Eeden, De kleine Johannes pag. 186
 

Het dwaallicht

Dwaallicht is in het volksgeloof een blauwachtig schijnsel boven poelen, moerassen en kerkhoven.
Andere benamingen voor dwaallicht zijn: hiplicht, droglicht of Ignis Fatuus.
Volgens sommige sagen zijn deze lichten de zielen van ongedoopte en/of doodgeboren kinderen uit het vagevuur. De dwaallichten proberen voorbijgangers naar het water te leiden in de hoop alsnog gedoopt te worden.

Dit blauwe schijnsel werd dan ook gezien als licht van de duivel welke de reiziger van het rechte pad moest afleiden.

Andere interpretaties zijn zielen van zondaars, zielen die terugkeren omdat er nog een belofte vervuld moet worden of een vindplek van verborgen schatten.

Het mysterieuze licht nodigde uit tot allerlei wilde ideeën, zo zou het volgens volkslegenden raadzaam zijn na het zien van een dwaallicht zo snel mogelijk naar huis te gaan. Op de deur zal men dan naar verluidt als 'welkom thuis' een zwart gebrande plek zien.
 

Dwaallichten in diverse culturen.

Japan: Hitodama

Hitodama (人魂 betekent menselijke ziel en zijn in de Japanse folklore zielen van pas overledenen, die na het scheiden van het lichaam de vorm van een vlam of bol van vuur aannemen. Ze zijn alleen gedurende de nacht te zien. Aan de Hitodama worden allerlei Trickster streken toegedicht; zo zouden deze dwaallichten mensen misleiden, streken met hen uithalen en eenzame reizigers laten verdwalen. Deze Hitodama worden ook gezien bij mensen die stervende zijn.

Ze worden genoemd in antieke Japanse literatuur zoals de Man'yōshū.
 

'Als je alleen bent en je ontmoet de totale blauwheid van een hitodama, zul je er aan denken als aan verdriet tijdens een regenachtige nacht.' Man'yōshū Chapter 16.

India: Chir Batti

Chir Batti, Cheer batti of Chhir Batti is de Indiase benaming voor het licht van geesten. Chir betekent geest en Batti betekent licht. Het wordt beschreven als een onverklaarbaar licht wat op donkere avonden verschijnt in kleuren die variëren van blauw, rood en geel en lijkt op een bewegende bal van vuur. Er zijn rapporten die claimen dat dit licht alleen te zien is na 20.00 uur op donkere avonden. Getuigen hebben gemeld dat de lichten verschijnen, verstoppertje spelen of hen volgen.

De Chir Batti zweven altijd iets boven de grond en als je ze volgt in de nacht kun je verdwalen aldus de lokale folklore.
 

Australische binnenland: 'Min Min licht.

Min Min licht wordt gezien in Australië en is de benaming van een ongewoon lichtfenomeen. De naam 'Min Min' is afgeleid van de naam van een dorp tussen Boulia en Winton waar de lichten in 1918 ontdekt werden. Verhalen over deze lichten zijn ook terug te vinden in de vertellingen van Aboriginals. Volgens de folklore volgen ook deze schijnsels mensen, verdwijnen ze om later weer te verschijnen.

Er wordt gezegd dat als iemand Min Min licht achtervolgt en najaagt dat de Min Min je zal vangen en dat je het verhaal nooit na zult kunnen vertellen.
 

VS: Marfa licht

Marga licht staat lokaal ook bekend als 'Marfa ghost lights', ze wordt o.a. gezien bij de Route 67 in de Verenigde staten.


 

De Ghost lights van West Virginia

Vanaf het begin dat de eerste immigranten zich vestigden in wat nu West Virginia heet worden deze onverklaarbare lichten 'de Cohoke ghostlights' waargenomen. De pioniers van weleer zagen deze lichten als paranormale verschijnselen of magische entiteiten terwijl anderen van hen ze als slecht voorteken interpreteerden. Ook hier worden de lichten 's nachts gezien en zijn ze wit, blauw, oranje of geel.
 

Op meer plaatsen op dit continent wordt het onverklaarbare licht waargenomen zoals bijvoorbeeld het 'Sandstone Ghost Light' van Raleigh County en het 'Cole Mountain Ghost Light' van Hardy County. Sommigen beweren hier dat dit het licht is van de lantaarn van slaven die in het hiernamaals op zoek zijn naar hun eigenaar..
 

Noorwegen: het licht van Hessdalen

Het meest mooie en overweldigende voorbeeld van dwaallichten vinden we in Noorwegen in de Hessdalen vallei. Soms zijn ze zo groot als een auto en worden ze gezien tot en met Oslo.

De lichten worden gerapporteerd sinds 1940 of eerder. Van 1981 tot 1984 was er een hoge activiteit van de dwaallichten en werden ze in de zomer zo'n 15 tot 20 keer per week gezien. Sinds die tijd is de activiteit afgenomen en worden de lichten van Hessdalen nog zo'n 10 tot 20 keer per jaar waargenomen. Dit Noorse dwaallicht is meestal helder, wit of geel.


 

Engeland: "will-o'-the-wisp" of "jack-o'-lantern"

Will-o'-the-wisp, ignis fatuus (gek vuur) of Jack-o'-Lantern zijn benamingen voor de dwaallichten in Engeland. Ze worden gezien in de nacht door reizigers boven meertjes en moerassen. Will-o'-the-wisp wordt vergeleken met een flikkerende lamp en wordt ook wel 'ghost candle' genoemd. Er wordt gezegd dat bij nadering het licht langzaam verdwijnt, zodat reizigers van hun pad af dwalen.

De namen 'will-o'-the-wisp' en 'jack-o'-lantern' komen voor in volksverhalen in Ierland, Schotland, Engeland en Wales.
 

Latijns Amerika: Boi-tata

Boi Tata is de Latijns Amerikaanse equivalent van het dwaallicht. Regionaal staat het bekend onder verschillende namen: Boitatá, Baitatá, Batatá, Bitatá, Batatão, Biatatá, M'boiguaçu, Mboitatá en Mbaê-Tata. Boi Tata betekent vurig serpent. Zijn grote verblindende ogen zijn overdag praktisch blind, maar 's nachts kunnen zij alles zien. Volgens de legende overleefde Boi tata de zondvloed. Een "boiguaçu" (een anaconda die in grotten leeft) verliet na de grote vloed zijn schuilplaats en jaagde op dieren in de velden waarbij 'hij' zijn favoriete snack pleegde te nuttigen: 'de ogen.' Het licht wat het dier verzameld had uit de ogen gaven Boi tata zijn vurige blik.


 

Mexico: brujas; luces del dinero, luces del tesoro

In Mexico kent men twee equivalenten. De brujas zijn heksen die zich hebben getransformeerd in deze lichten. Brujas laat zich dan ook vertalen als heksen. Andere benaming voor dwaallicht in Mexico zijn luces del dinero en luces del tesoro, wat respectievelijk 'geldlichten' of 'schatlichten' betekent. De folklore verhaalt hier dat de lichten aangeven waar goud en verborgen schatten begraven liggen. Deze schatten zijn alleen maar te vinden door middel van de hulp van kinderen.
 

Argentinië en Uruguay: Luz mala

Dwaallichten in Argentinië en Uruguay heten luz mala wat zich laat vertalen als 'kwaad licht.'

Luz mala wordt gezien als één van de belangrijkste mythen in de folklore van deze twee Zuid-Amerikaanse landen. Het fenomeen wordt er gevreesd en wordt het meest waargenomen in landelijke gebieden. Dit dwaallicht verschijnt als een extreem schijnende bal van vuur die kort boven de grond zweeft.
 

Dwaallichten, het schijnend bewegende lied van Mama Gaia

Dwaallicht; er is geen aanwijsbare bron voor de lichten. Het zijn lichten die dwalen, mensen meelokken en laten verdwalen. Ogen als lichten, zielen van overledenen, wereldwijd wordt dwaallicht gezien en wordt er betekenis aan ontleend om het onverklaarbare te verklaren.

Toch zijn de lichten niet onverklaarbaar en blijken ze alle mooie legendes ten spijt wel te verklaren te zijn.
 

Dwaallicht is een natuurverschijnsel

Bioluminescentie
Dwaallicht is op te verklaren als natuurverschijnsel zoals bijvoorbeeld door bioluminescentie. Glimwormen worden vaak aangezien als dwaallichtjes. Deze diertjes vormen zelfstandig licht met hun achterlijf.
 

Kerkuilen als dwaallichten.
Het verenpak van kerkuilen heeft weerkaatsingsvermogen wat genoeg licht van andere bronnen zoals bijvoorbeeld de maan kan absorberen zodat ze op dwaallichten lijken.
 

Chemiluminescentie
Dwaallicht is te verklaren omdat moerasgas langzaam ontvlamt. In moerasgas zit methaan, een gas wat is ontstaan door vergisting van organisch materiaal. Hierdoor verschijnen blauwachtige vlammetjes, wat men chemiluminescentie noemt.

Twee Italiaanse scheikundigen Luigi Garlaschelli en Paolo Boschetti voerden experimenten uit en hebben de lichten weten na te bootsen door chemicaliën toe te voegen aan de gassen die gevormd werden door organisch materiaal. Een verslag van dit experiment is hier te vinden.
 

Volksverhalen, er zijn er oneindig veel. Of het nu het zondvloedverhaal is, over heksen gaat, of over dwaallichten, vaak zijn er in de legendes gemeenschappelijke delers te vinden. Eenheid in verscheidenheid lijkt te bestaan in de drang van het menselijk wezen alles te kunnen verklaren.

Men verbond en verbindt nog steeds magische krachten aan de lichten terwijl ze in feite niet meer zijn dan een natuurverschijnsel van onze moeder Aarde.
 

'En zo kan het gebeuren dat men in een zoektocht naar geestverschijningen en dolende zielen zomaar terecht komt in een scheikundeles die alles verklaard.. Het kan verkeren, zei Bredero..' Lucifall
 

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.

Reacties (25) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
op mijn reis richting Roswell filmde ik een langzaam bewegend lichtverschijnsel waarvan ik nog steeds niet weet wat het was.
filmpje staat op youtube (zie link)

https://www.youtube.com/watch?v=w3rESjcwUT0
Heel interessant en uitgebreid artikel. Blijft boeien, die verhalen achter de lichtjes.
wat bijzonder... ik heb er vaak over gehoord maar ik heb ze nooit gezien....bedankt voor weer een mooi artikel..
Prachtig artikel.
Op Bali komt in elk geval ook de Mexicaanse 'bruja' variant voor, die hier 'leyak' wordt genoemd. Het betreft hier dan langzaam, verticaal op en neer zwevende 'lichtjes' die een tussenstadium zijn tijdens de transformatie van een (zwarte) magier naar een andere 'verschijningsvorm'. Deze lichtjes zijn in het algemeen 'klein' en schijnen tijdens dit proces met een constante sterkte.
Het verdwalen van de lichtjes
zachtjes dovend in de nacht
Geruisloos tot ze verdwenen waren
als ware op het moment gewacht

Geen beweging in het stille
alleen het ruisen van de wind
Zachtjes dringend tot in het kille
opgaand in het eindeloze labyrint

Tot het moment was aangebroken
dat het duister haar kracht verloor
En de lichtjes uit het donker doken
terugkerend naar het vertrouwde spoor

Toen gaf de zon die kleine lichtjes
haar bron mee voor in de nacht
Zodat ze behielden hun mooie gezichtjes
en hun eigen schitterende kracht

En hoe gelukkig ze nu nog zijn
wordt verteld in oude verhalen
Want dan springen ze tevoorschijn
en dan zie je ze weer stralen
Het houdt de hele wereld kennelijk toch bezig en de magie ervan is zeker in alle talen verteld...Ik voel wel iets voor dwalende zielen, maar ach...die bestaan er ook gewoon op aarde in het echt, dus...
Prachtig artikel weer
Ik heb ze nog nooit gezien
Maar jouw artikel is PRACHTIG!!!