Een tweede koude oorlog tussen de VS en Rusland of een derde wereldoorlog is volstrekt onnodig

Door Victor Brenntice gepubliceerd op Tuesday 29 July 18:04

Terwijl de spanningen in Oekraïne alsmaar verder oplopen, begint de wereld zich af te vragen of er een nieuwe Koude Oorlog op komst is tussen Amerika en Rusland. Is het onvermijdelijk? Steven we misschien zelfs af op een alom gevreesde atoomoorlog? Of hoeft het helemaal niet zo ver te komen?

9e6762f688dea87b30b76411af41fa07_1406652

Waar ging de Koude Oorlog ook alweer om?
De Koude Oorlog begon aan het einde van de Tweede Wereldoorlog en duurde tot het begin van de jaren ’90. Het was een onvermijdelijke strijd tussen kapitalistische (westerse) landen die werden aangevoerd door Amerika enerzijds en communistische (oosterse) landen onder leiding van de toenmalige Sovjet-Unie anderzijds. Met wapens werd er niet gevochten, maar met woorden – in het bijzonder oorlogsretoriek – des te meer. Ironisch genoeg heeft de tijd uitgewezen dat beide economische systemen hebben gefaald. Aan de tijd van het communisme kwam een eind toen de Sovjet-Unie eind jaren ’80 uit elkaar begon te vallen en het met het uitbreken van de kredietcrisis in 2007 vond ook het kapitalisme een roemloze ondergang. Toegegeven, hier en daar wordt met man en macht geprobeerd om de systemen nieuw leven in te blazen dan wel in stand te houden, zonder dat men zich afvraagt wat de gevolgen daarvan zullen zijn. Vergelijk het maar met het reanimeren van een lijk dat reeds ettelijke jaren weg heeft liggen rotten onder de grond. Veel goeds kan er niet van komen mocht je erin slagen om het weer tot leven te wekken.

Tijden zijn veranderd
Nu zijn de tijden echter veranderd. Rusland is al een slordige 25 jaar niet meer communistisch. Sterker nog, in zekere zin is men – zeker onder leiding van Poetin – wat meer de kapitalistische weg gaan bewandelen. Amerika klampt zich welliswaar nog altijd angstvallig vast aan het kapitalisme, maar ook daar zien we dat het ‘gewone’ volk zo langzamerhand zijn buik vol begint te krijgen van het economische systeem dat het land van oudsher heeft gedomineerd. Ondertussen heeft een nieuwe vijand zich aangediend waar zowel de VS als de rest van het westen als Rusland de handen vol aan heeft: het moslimextremisme. De aanslagen van 9/11, de aanslag op de luchthaven Moskou Domodedovo en de aanslagen in de Londense metro vormen slechts een greep uit de lange lijst van aanslagen die door moslimextremisten zijn gepleegd.

Dwarsliggerisme
De tijden mogen dan wel zijn veranderd, maar dat weerhouden de VS en Rusland er niet van om hun haast traditionele vijandigheden op kleine schaal voort te zetten – alle dialogen en gezamenlijke projecten ten spijt. Stemt Amerika voor een bepaalde VN-resolutie, dan kun je er haast vergif op innemen dat Rusland tegen stemt en andersom. ‘Dwarsliggerisme’ noem ik dat. Opvallend, aangezien de Amerikanen en Russen gezamenlijke belangen hebben waaraan zodoende voorbij wordt gegaan. Normaalgesproken is er een natuurwet van toepassing op twee landen die elkaar vijandig gezind zijn: in het geval er zich een nieuwe vijand van beide landen aandient, worden de onderlinge tegenstellingen en vijandigheden aan de kant geschoven om vervolgens samen op te kunnen trekken tegen de nieuwe vijand. Áls er een geval is waarin het verdomd goed uit zou komen dat de voornoemde natuurwet opgaat, dan is het wel in het geval van de VS en Rusland. Helaas zijn beiden erin geslaagd om de wet met voeten te treden.

331a1d34c9e8477616e952ccd5ed4e0d_1406652

Oekraïne
Ondanks de speldenprikjes over en weer hebben Amerika en Rusland toch een manier gevonden om samen door één deur te kunnen – ook al gaat dat lang niet altijd van harte. Dat beide landen er vooralsnog een fors wederzijds wantrouwen op nahouden, bleek in 2010 toen duidelijk werd dat er een uitwisseling van spionnen plaats zou gaan vinden. En nu, vier jaar later, zal duidelijk gaan worden het het nou daadwerkelijk gesteld is met de Amerikaans-Russische verhoudingen en wel op basis van de politieke dan wel militaire manoeuvres ten aanzien van de crisis in Oekraïne, dat hoe langer hoe meer afstevent op totale chaos. Eerst was er de Krim die zichzelf onafhankelijk verklaarde en aansluiting zocht bij Rusland. Daarna volgden de onafhankelijkheidsverklaringen van de zelf uitgeroepen volksrepublieken Loehansk en Donetsk. Amerika en andere westerse landen beschuldigen Rusland van ‘landjepik’ en de Russen verdedigen zich door te stellen dat ze slechts opkomen voor de belangen van etnische Russen in Oekraïne. Tot nog toe is het over en weer gebleven bij (scherpe) veroordelingen en wijzende vingertjes. Maar voor hoe lang nog? Want laten we wel wezen: het feit dat vlucht MH17 van Malaysia Airlines boven Oekraïne werd neergehaald, toont aan dat escalaties in een volgend stadium zijn aanbeland.

Kleur bekennen
Dat zal afhangen van de koers die alle betrokken landen met betrekking tot de crisis in Oekraïne gaan bevaren. Beide kampen zullen kleur moeten gaan bekennen door zichzelf één simpele vraag te beantwoorden: is het conflict in Oekraïne een tweede koude oorlog dan wel een derde wereldoorlog waard? Tot aan het moment dat men deze vraag heeft beantwoord, is uiterste voorzichtigheid geboden. Van Gavrilo Princip hebben we immers kunnen leren dat de moord op één persoon al kan leiden tot een wereldoorlog.

Nee, een tweede koude oorlog of een derde wereldoorlog is niet nodig
Ik denk niet dat het tot een oorlog – in welke vorm dan ook – hoeft te komen. Althans, vooropgesteld dat alle partijen per direct een aanzienlijk minder confrontationele toon tegen elkaar aan gaan slaan en persoonlijke aanvallen achterwege laten. Dat zou een uitstekend begin zijn, zeker als dat wordt gevolgd door de wederzijdse erkenning van elkaars nationale belangen. Daarna zou het westen er goed aan doen om de crisis in Oekraïne te beschouwen als een onderling conflict tussen laatstgenoemde en Rusland – want dat is het uiteindelijk. Bovendien is Oekraïne (nog) geen EU-lid en evenmin lid van de NAVO. Wat mij betreft is er hier dus sprake van een burenruzie die de buren zelf uit dienen te vechten zonder interventie van buitenaf. Rusland zou er op zijn beurt goed aan doen om het westen in woord en daad ervan te overtuigen dat het niet uit is op de totale verovering van Oost-Europa en zich daadwerkelijk slechts op wil werpen voor etnische Russen in zijn buurlanden.

Positief is het gegeven dat noch de regering van de VS noch die van Rusland uit is op een nieuwe koude oorlog, laat staan een derde wereldoorlog. Dit gemeenschappelijke standpunt zou de basis kunnen leggen voor een vreedzame benadering van de crisis in Oekraïne.

7bf16eeb4d36bda75c90cd5fe78b3b1d_1406652

Onderling conflict? En vlucht MH17 dan?
Eerlijk gezegd wil ik hier geen van de strijdende partijen, maar Malaysian Airlines zelf ter verantwoording te roepen voor deze ramp. Men had kunnen weten dat er in het gebied waar het noodlot toesloeg werd gevochten. Door met die wetenschap in het achterhoofd dan vooralsnog te besluiten om over een dergelijk gevaarlijk terrein te vliegen, is de veiligheid van de passagiers op het spel gezet – en in dit geval niet zonder catastrofale gevolgen. Dit zou nooit zijn gebeurd als de luchtvaartmaatschappij in kwestie ofwel in overleg met betrokken luchtverkeersleiders de route zodanig aangepast zou hebben ofwel – indien er geen alternatieve routes beschikbaar waren – uit  veiligheidsoverwegingen de vlucht helemaal zou hebben geschrapt.

Media gooien olie op het vuur
Zoals zo vaak het geval is bij internationale conflicten, wordt er door de media van beide kampen een flinke hoeveelheid olie op het vuur gegooid. Zo doet het Russiche RT er alles aan om het westen als de bron van alle kwaad af te schilderen terwijl westerse media op hun beurt geen kans onbenut laten om Poetin als de grootste boeman van deze tijd weg te zetten. Het zou een goede zaak zijn als media over de gehele linie het nieuws omtrent het conflict op objectieve wijze zouden benaderen in plaats van de betrokken volkeren en regeringen verder tegen elkaar op te zwepen.

‘Gewone’ mensen geven hoop
We dienen niet te vergeten dat ‘gewone’ (lees: niet bij regeringen betrokken) mannen en vrouwen wereldwijd in veel gevallen totaal niet zitten te wachten op een tweede koude oorlog of een derde wereldoorlog. Zo hebben er in Moskou duizenden mensen gedemonstreerd voor vrede en zijn er bij de Nederlandse ambassade in de voornoemde stad een enorme hoeveelheid bloemen en warme steunbetuigingen neergelegd na het neerstorten van vlucht MH17 (zie afbeelding hieronder). Ondertussen zijn er ook in Amerika demonstraties georganiseerd tegen Amerikaanse (militaire) interventie in Oekraïne. Dergelijke demonstraties geven zonder meer hoop op deëscalatie van het conflict.

08e28f3ba20c7ebf33a6b52218ebd420_1406652

Slotwoord
Bij een tweede koude oorlog is niemand gebaat en bij een derde wereldoorlog – waarbij nucleaire wapens ongetwijfeld troef zouden zijn – al helemaal niet. Ik ben dan ook faliekant tegen iedere beweging, ongeacht van welke partij, die kan leiden tot verdere escalatie van het conflict in Oekraïne.

Bronnen
http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/08/AR2010070803476.html
http://peacecentral.wordpress.com/2014/05/11/peace-demonstration-opposing-u-s-intervention-in-ukraine-tue-may-13-4pm/
http://www.dw.de/tens-of-thousands-attend-moscow-peace-rally-as-russia-vetoes-un-resolution-on-crimea-referendum/a-17499145
http://www.theguardian.com/world/2014/mar/26/obama-no-cold-war-crimea
http://www.reuters.com/article/2014/05/24/us-russia-forum-putin-coldwar-idUSBREA4N08720140524
http://nl.wikipedia.org/wiki/Volksrepubliek_Donetsk
http://nl.wikipedia.org/wiki/Volksrepubliek_Loehansk
Afbeeldingen van Google

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.

Reacties (14) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
whaaaaaaaat
Een goed gedocumenteerd en helder opiniestuk. In grote lijnen ben ik het ermee eens, maar wat Thalmaray zegt lijkt mij op de cruciale punten méér hout te snijden.
Mijn persoonlijke mening is dat wij - sinds de Cuba-crisis in 1962 en de bIJna-atoomoorlog in 1982- niet weer zo dicht bij een wereldoorlog geweest zijn als nu.
Het is te hopen dat de aanwezigheid nu van een derde partij (het radicale Islamisme) de brallende grootmachten Rusland en de V.S. in toom houdt. Poetin is uit op prestige en macht, en Obama speelt, al dan niet bewust, met vuur - waarschijnlijk om zijn tanende populariteit in eigen land op te vijzelen. Het is tekenend dat hij vooral van de EU verwacht dat ze de kastanjes voor hem uit het vuur haalt - die moeten maar zien dat ze de Russen, economisch en desnoods met militaire middelen, in het gareel houden.
Het leek zo mooi allemaal, de bloeiende handelsbetrekkingen tussen Europa en Rusland, de Oost-West dialoog en de gemeenschappelijke strijd tegen het internationale terrorisme.
Maar vergeet ook niet dat de NAVO, tegen alle eerdere afspraken (o.a. met Gorbatsjov) in, de voormalige satellietstaten van de Sovjetunie binnengehaald heeft. Die hebben als eersten weer hun raketten op Moskou gericht. Je kon er op wachten dat het een keer zou escaleren.

Als die twee overjarige pubers, Obama en Poetin, nu eens een toontje lager zouden zingen in plaats van uit te testen wie de sterkste is - over de ruggen van anderen - zou deze crisis bezworen kunnen worden.
Ik denk dat niemand op een nieuwe oorlog zit te wachten, als je het mij vraagt is het extremisme dat zich als een olievlek aan het verspreiden is en onderschat wordt een groter gevaar. Wat Poetin aangaat, die doet uiteindelijk wat hij wil en likt bot gezegd zijn kont af aan wat anderen zeggen. En dat iedere keer weer terugvoeren op wat ooit geweest is enz. Het is een "machtsspelletje" net als mens erger je niet of zoals Calimero zei "jij bent groot en ik ben klein" dat over de ruggen van de gewone sterveling wordt uitgevochten. Wat die vluchtvaartmaatschappij betreft hebben ze inderdaad een inschattingsfout gemaakt die verkeerd heeft uitgepakt waar inderdaad een hele hoop over te zeggen is.
Droevig dat onderlinge wantrouwen en onbegrip. Terwijl ik ook denk dat het extreme jihadisme (taliban, isis, boko haram) een veel groter gevaar voor de wereldvrede zal zijn.
Buitengewoon actueel onderwerp. Het grote probleem is dat wij mensen niets leren van eerdere fouten. Zo lijkt het of de geschiedenis zich zal herhalen; andere poppetjes aan de macht, andere gebieden, maar dezelfde ambities als voorheen.
Een goed artikel, maar ik vraag mij af is dit artikel gebaseerd op wensdenken of is het een reële verwachting?

Ik wil mij absoluut niet profileren als een Rusland expert. Maar krijg de indruk dat Poetin toch zeer onberekenbaar is in ieder geval voor het westen en men in Rusland heel anders denkt dan wij gewoon zijn.

Want volgens mij is Rusland wel uit op macht en de ultieme droom van Poetin zou wel eens kunnen zijn het herstellen van het Warschau pact. Dat klinkt misschien ongelofelijk. Maar als wij kijken met welk gemak hij een deel van Georgië en de Krim heeft geannexeerd zijn wij nog niet van hem af.

Tel daarbij op het feit dat Europa machteloos is, spreekt niet met een stem en stelt militair amper nog wat voor.

Mitt Romney werd destijds eigenlijk voor gek verklaard toen hij Rusland een groter gevaar noemde dan Al Quida ik raak er steeds meer van overtuigd dat hij gelijk heeft.

Poetin heeft lak aan de hele wereld en is in Rusland heel populair. Dat laatste is het belangrijkste voor hem. Daarbij is het goed om in ogenschouw te nemen dat de gemiddelde Rus heel anders in het leven staat dan de gemiddelde West Europeaan. Veel Europeanen vonden de maatregelen die Poetin wat betreft homo's e.d. verschrikkelijk terwijl de Russen hier achter staan.
Dank voor het compliment en je uitgebreide reactie. Om je vraag te beantwoorden: ik heb mijn stuk zowel op wensdenken als op een reële verwachting gebaseerd.

Enerzijds denk ik namelijk niet dat er een derde wereldoorlog uit zal breken. Althans, niet nu, niet met de toestand in Oekraïne als oorzaak. Tenminste, vooropgesteld dat - zoals ik ook met zoveel woorden in mijn artikel schreef - beide kampen z.s.m. een begin maken met het tonen van goodwill. Gebeurt dat niet, dan komen we natuurlijk in een compleet ander scenario terecht. Ik wil geenszins voor Chamberlain spelen en doen alsof het allemaal wel los zal lopen. Waakzaamheid is zonder meer geboden.

Voor wat Poetin betreft: enerzijds doet hij simpelweg wat hij moet doen in het belang van Rusland en het Russische volk. Er valt in mijn optiek namelijk best iets te zeggen voor het gegeven dat hij opkomt voor de belangen van etnische Russen in buurlanden. Anderzijds kun je natuurlijk grote vraagtekens zetten achter het feit dat hij zomaar een stuk land van een ander land annexeert. Toch ben ik er alles bij elkaar opgeteld (nog) niet van overtuigd dat hij de grote boeman is zoals westerse media hem afschilderen. Maar wat niet is kan uiteraard nog komen. Ik wil slechts geen voorbarige conclusies trekken.
Met name de laatste alinea zette mij even aan het denken. Wij hebben inderdaad een gekleurd beeld van Poetin. Wanneer wij denken dat de media neutraal of objectief zijn is dat naïef.

Wij beoordelen Poetin zoals hij door de westerse media wordt neergezet en conform onze westerse denkbeelden.

De realiteit zou inderdaad wel eens anders kunnen zijn. Wellicht zit de gemiddelde Rus ook niet zo te wachten op een nieuwe oorlog en daar moet Poetin natuurlijk ook rekening mee houden.
Goed geschreven persoonlijke analyse. Sta mij toe enkele bedenkingen te formuleren. De doctrine van Poetin is gebaseerd op een eeuwenoude Russische frustratie. Men mag niet vergeten dat de geschiedenis van Rusland is geschreven met bloed en vooral armoede en honger. Het is een Russische traditie om zichzelf te profileren als de onfortuinlijke underdog. Dit zien we in hun literatuur, het geschiedschrijving en hun politiek. De veldslag van Stalingrad wordt bijvoorbeeld ieder jaar gebruikt om de nazi verschrikking te herinneren, terecht uiteraard maar de vermelding dat de communistische commissarissen honderdduizenden slecht bewapende Russen de dood hebben ingejaagd louter op een wanhoopsbevel van Stalin. Strategisch heeft Stalin in die veldslag alleen al 20X meer Russen gedood dan de nazi's. Poetin is in alle opzichten de nieuwe tsaar, de democratie is een schertsvertoning waarmee hij speelt, zichzelf opvolgend, of achter de schermen plaatsneemt zoals met zijn periode als premier (?). Het verlies van de USSR is nog steeds een bittere pil voor hem en de Rus in de straat. Net zoals Hitler tast hij zijn grenzen af, en net zoals Neville Chamberlain en konsoorten in de jaren dertig reageren de Europeanen negerend. Dit voor wat Rusland betreft.

Je analyse is misschien correct dat niemand zit te wachten op een derde wereldoorlog. Denk dat je vergeet dat het Westen eigenlijk al in oorlog is met de islam. Amerika kan zich nu geen nieuw front veroorloven na Irak, Afghanistan en mogelijks binnenkort Iran. Obama is al lang niet meer de man van de machtige slogan... het is nu eerder "Yes We can, if Congres allows me". De kans dat de volgende president een Republikein is, is statistisch enorm groot. De Tea Party is zelfs een mogelijk presidentsleverancier. Hoe cru het ook klinkt een oorlog is uitstekend voor de moraal, de economie en het oplossen van binnenlandse problemen, zowel voor Rusland als de VS. Dus zekerheid dat er geen oorlog komt, is er allesbehalve. Trouwens velen zijn nu al van mening dat er twee werelden zijn. Het zieke broertje Europa, die zit erbij en kijkt erna.

De kans dat er een hertekening komt, en bijgevolg een nieuwe wereldorde is nog nooit zo groot geweest. Waarschijnlijk zal de wereld hervallen tot vier invloedssferen: Het Amerikaans continent, Het neokoloniale Rusland, de islamlanden en de zogenaamde neutrale zone. Die laatste zone zal waarschijnlijk ook geografisch het decor worden van de slagvelden. Het negeren van Oekraïne is ergens vergelijkbaar met de bewering dat de geallieerden zich nooit hadden moeten mengen met de Poolse inval van de nazi's bij het begin van WO2. Volledig akkoord dat escalatie dient vermeden te worden, maar men kan zich de vraag stellen of de constante betutteling van de problemen een optie is.

Door een gebrek aan ruggengraatleiders is de wereld gewoon een zeer gevaarlijke plaats aan het worden. Vraag is of de mensheid überhaupt nog een valabele kans heeft voor de volgende generaties.
Dank voor je compliment en je uitvoerige reactie.

Natuurlijk ben ik me er ter dege van bewust dat de Russische geschiedenis letterlijk en figuurlijk bloedrood gekleurd is. En dat de Russen aan het einde van de Tweede Wereldoorlog dankzij het schrikbewind van Stalin niets anders dan een pyrrusoverwinning hebben geboekt, behoeft evenmin extra uitleg. Dat de democratie in Rusland aan alle kanten kraakt en piept klopt eveneens. Maar laten we wel wezen, kraakt en piept diezelfde democratie niet net zo hard in - zoals je het zelf zo mooi verwoordde - het zieke broertje Europa? De pot verwijt de ketel dat-ie zwart ziet...

Zoals ik ook tegen Misterjoop al heb gezegd, is het geenszins mijn bedoeling voor Chamberlain te spelen. Absolute waakzaamheid is geboden en als de Russen inderdaad veel grotere ambities blijken te hebben dan alleen het opkomen voor de belangen van etnische Russen in de buurlanden, dan dient er natuurlijk te worden ingegrepen. Maar om Poetin in dit stadium al met Hitler te gaan vergelijken, gaat me te ver, in ieder geval voor dit moment.

Overigens zou je moeten weten dat als er iemand op Plazilla is die het niet op 'betutteling van problemen' heeft begrepen, dat ik het wel ben ;-) Dat is logischerwijs wel het laatste dat we nodig hebben. Aan de kant staan en met het vingertje wijzen schiet immers niet op. Tot slot kun je veel over Poetin zeggen, maar dat hij - in tegenstelling tot de meeste wereldleiders - wél een ruggengraat heeft, ook al is dat slechts een ruggengraat in het belang van het Russische volk, is wat mij betreft ruimschoots bewezen.