De Nederlandse luchtvaart uit een economisch perspectief: een oligopolie of een monopolie?

Door H_justin gepubliceerd op Thursday 03 July 17:10

De Nederlandse economie wordt door vele industrieën waargemaakt. Onder andere de voedselverwerking, chemie, olieraffinaderijen en fabricage van elektrische apparaten zorgt ervoor dat de Nederlandse schatkist aardig wordt gevuld. Maar wat de meeste mensen vaak vergeten is dat de Nederlandse luchtvaart óók een groot aandeel heeft in de Nederlandse economie. En dit is al vele jaren het geval.

Geschiedenis van de luchtvaart

In de twintigste eeuw werd de Koninklijke Luchtvaartmaatschappij opgericht wat in Nederland voor een grote doorbraak zorgde. Voorheen was reizen alleen maar mogelijk per trein, fiets of auto. Door de komst van de KLM werd het mogelijk in Nederland om per vliegtuig naar de desbetreffende bestemming te gaan.  

Na de komst van de KLM werden er meerdere luchtvaartmaatschappijen opgericht. Er was een vraagoverschot  op de markt van de luchtvaart. Een oorzaak hiervan was dat de welvaart steeg vanwege de opkomende consumptiemaatschappij. Het besteedbaar inkomen van de Nederlandse gezinnen steeg, waardoor de vraag naar vliegreizen ook steeg. Hierdoor veranderde de marktpositie en verloor KLM haar positie van een monopolie. De markt was vanaf toen een oligopolie.

Wat is een oligopolie?

Een oligopolie is een marktvorm die te beschrijven is als een situatie waarin een paar aanbieders een economisch product of dienst aanbieden. Hierbij gaat het om hetzelfde product. Een oligopolie kun je verdelen in een heterogeen oligopolie en een homogeen oligopolie. Onder een heterogeen oligopolie verstaan we een oligopolie waarbij heterogene producten worden aangeboden, ook wel bekend als producten die van nature hetzelfde zijn, maar zich bewust onderscheiden van elkaar. Een homogeen oligopolie is daarentegen een oligopolie waarbij homogene producten worden aangeboden, dus producten die in de ogen van de consument niet van elkaar verschillen.

De luchtvaartmaatschappijen in Nederland kunnen omschreven worden als een heterogeen oligopolie. Er is maar een kleine groep aanbieders van luchtvaartmaatschappijen. Nederland kent ongeveer een stuk op 15 aanbieders, waarbij er maar 5 de grootste zijn. Ook gaat het om heterogene producten. Al zijn de diensten allemaal hetzelfde, de luchtvaartmaatschappijen onderscheiden zich steeds van elkaar. Hierbij spelen de toestellen natuurlijk ook een grote rol. Een vliegtuig van KLM presenteert zicht weer heel anders dan een vliegtuig van de Transavia, bijvoorbeeld met ander eten, kwaliteit in stoelen of ruimte. Het zijn kleine verschillen, maar terwijl het toch om dezelfde dienst gaat (het vervoeren van bestemming naar bestemming).

Oligopolie of toch een monopolie?

Maar, wanneer we Nederlandse luchtvaartmaatschappijen vergelijken met andere landen, kunnen we concluderen dat er geen sprake is van een oligopolie. Integendeel, het zou veel beter zijn om de luchtvaartmaatschappijen tot een monopolie te benoemen. Dit komt doordat we verschillende maatschappijen als één geheel kunnen zien, ook wel bekend als de Schiphol Group. In 2006 kwam de toenmalig minister Gerrit Zalm met het idee om te privatiseren en het overdragen van taken uit de publieke sector naar de particuliere sector in de luchtvaarteconomie. Onder andere Schiphol, Rotterdam The Hague Airport en Lelystad Airport gingen onder één dak samenwerken waardoor de Schiphol Group ontstond. Hieronder bezat de Schiphol Group maar liefst 51 procent van de Nederlandse luchtvaartmaatschappijen en vele samenwerkingsverbanden met de andere 49 procent. Hier kunnen we dus uit opmaken dat er toch eigenlijk sprake is van een monopolie, aangezien de Schiphol Group eigenlijk de grootste aanbieder is op het gebied van luchtvaart in Nederland en heel nauw samenwerkt met de andere kleinere en minder belangrijkere aanbieders.

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Mijn vorige hoofdstuk van aardrijkskunde ging over luchthavens, daarom is het zo interessant om er meer over te lezen.