Thuisonderwijs in Praktijk

Door Thuisinonderwijs gepubliceerd op Wednesday 28 May 12:27

Tijd om inzicht te geven over hoe thuisonderwijs voor ons werkt!

We hebben in onze zoektocht aan te sluiten bij de leerbehoeftes van onze zoon twee concepten omarmd. Ten eerste 'Unschooling'. En ten tweede 'Project Based Homeschooling'.

Intrinsieke motivatie vs Extrinsieke motivatie
Beide concepten hebben als uitgangspunt dat leren plaatsvindt wanneer het leeraanbod aansluit bij de intrinsieke motivatie om iets te leren. Bij de wil om iets te begrijpen, iets te doorgronden, iets te kunnen.
Het lijkt een open deur daarbij aan te sluiten, maar vreemd genoeg wordt dit gegeven binnen het regulier onderwijs nauwelijks benut en ingezet. Daar wordt er vooral geleerd vanuit extrinsieke motivatie. Naast het leeraanbod wordt een externe prikkel aangeboden om het leren uit te lokken. Het leren is daarmee dus een secundaire beloning (mooi meegenomen), primair zet een kind zich in voor de ernaast aangeboden prikkel. Een sticker, de goedkeuring van de juf of meester, een krul of een goed cijfer. Dit werkt niet bij onze zoon, die wil leren vanuit een hele diepe leerhonger, voor hem staat zijn eigen ontwikkelingsproces voorop. Het is wat hem betreft mooi meegenomen als dit dan ook de goedkeuring kan wegdragen van een derde (leerkracht of andere begeleider), maar zeker niet noodzakelijk.

Unschooling
De term 'unschooling' vindt ik zelf een beetje ongelukkig gekozen. Dit komt omdat veel mensen gevoelsmatig 'school' en 'leren' als synoniemen van elkaar zijn gaan beschouwen. Niet naar school gaan roept dan dus de gedachte op dat er ook niet geleerd zou worden, of dat dit puur aan het toeval overgelaten wordt. Niets is minder waar. De groep mensen, die net als wij, vanuit het unschooling concept werken is juist extreem gefocused op ontwikkeling bewerkstelligen. Ze kiezen hiervoor alleen andere wegen dan de platgetreden wegen van schoolse methodes. Het leren gebeurt zoveel mogelijk in samenhang, binnen een zinvolle, functionele context, die al dan niet bewust wordt gecreëerd of opgezocht. Daarmee direct ook tegemoetkomend aan die andere leerbehoefte van onze zoon, het 'top down leren' (vanuit het geheel naar de delen), in tegenstelling tot hetgeen op school gebeurt 'bottum up' (vanuit de delen naar het geheel). Leren van en door het leven. Of praktijkonderwijs in de meest zuivere vorm.

Project Based Homeschooling
Om richting te geven en focus te bieden werken we via de methodiek van Project Based Homeschooling. Je observeert het spel, noteert vragen, ideeën, gesprekken, filtert daaruit interessegebieden en middels het doen van provocaties (het stellen van verdiepingsvragen, het neerleggen van een relevant boek, een doe-opdracht klaarzetten die erop aansluit, etc.) biedt je het kind gelegenheid om het eigen spel verder te verdiepen en het onderwerp verder te verkennen op nieuwe, andere manieren. Je helpt het eigen leerdoelen vast te stellen en een planning te maken die doelen ook te realiseren. Laat het zelf ervaren wat er gebeurt als je die planning niet volgt, dat een planning soms bijgesteld moet worden, wat een realistische planning is en wat niet. Je begeleidt het proces en bemoeit je zo min mogelijk met de inhoud. Je leert het kind vooral vaardigheden om zelf tot leren te komen.

Leert het dan wel lezen, schrijven, rekenen?
Ja hoor, dat gaat bijna ongemerkt en vanzelf. Net zoals alle kinderen leren lopen en praten. Het zijn simpelweg zaken die je nodig hebt en die dus zinvol zijn om te leren. Het enige waarvoor ik zorg is dat er dus redenen zijn om het te gaan leren en gelegenheid om ermee te stoeien en oefenen. En door te observeren en verslagen te schrijven vang ik de leermomenten en heb ik steeds helder waar hij staat en wat hij kan, weet en leert.

In de praktijk
Tijdens onze kampeervakantie vond onze zoon twee verschillende vogelnestjes. Interessant en zeker iets om uit te diepen. Thuis heb ik de weegschaal neergezet, een meetlint en een lineaal klaargelegd, een groot vel papier in tweeën gedeeld en daarop samen met hem datgene genoteerd wat hij allemaal wilde onderzoeken. Met de vogelnestjes erbij uiteraard. Samen zijn we toen de vogelnestjes gaan bestuderen. Dat zag er ongeveer zo uit.

We hebben ontdekt dat het in ieder geval nestjes zijn van zangvogeltjes. Maar welke precies hebben we niet kunnen ontdekken. Dat is namelijk sterk afhankelijk van het gebied waar de vogels leven en wat daar aan materialen beschikbaar is. Ook lenen ze elkaars nestje weleens. De nestjes wegen bijna niks. Het was niet meetbaar op de keukenweegschaal. Het ene vogeltje gebruikte speeksel als een soort lijm en veel veertjes voor het nestje. Het andere vlocht vooral takjes en twijgjes en gebruikte heel veel mos en maar heel soms een veertje erdoorheen. Het nestje van mos was wel twee keer zo groot als dat van veren, maar die van veren leek toch iets zwaarder.

We hebben het over termen gehad als diameter, omtrek, gewicht, allerlei verschillende materialen gevoeld, bekeken, benoemd, goed gekeken hoe de materialen met elkaar verbonden waren etc. Over verschillen en overeenkomsten tussen de nestjes. Over verschillende types vogels en nog zoveel meer. En dat allemaal door aan te sluiten bij zijn interesses op dat moment. En dit is maar één voorbeeld van de afgelopen maand.

Nog een voorbeeld
We zijn onderweg naar Naturalis, daar komen we regelmatig. Daar is zoveel te ontdekken dat zijn interesse heeft. Maar... we fietsen langs de weg die ook naar Corpus gaat. Het museum over het menselijk lichaam. Hij vraagt of we in plaats van naar Naturalis ook naar Corpus kunnen. Ik geef aan dat we kunnen informeren of er een plekje vrij is voor de rondleiding (dat gaat daar immers op afspraak), maar dat ik niet kan beloven dat er plek is. Het lukt, er is plek, we sluiten aan bij een groep 65+ dames die een uitje hebben met elkaar. Na de rondleiding ontdekken we boven in het restaurant dat de universiteit van Leiden weer bezig is met archeologisch onderzoek op het terrein naast Corpus. Vorig jaar zijn we daar een middag op bezoek geweest, nadat hij zelf een 'vondst' had gedaan. We besluiten er langs te fietsen en te vragen of we nog eens mogen komen. Blijkt er een open middag gepland te staan voor een week later. Die plannen we uiteraard direct in de agenda!

Thuis ontdekken we op youtube de filmpjes van 'Er was eens... het leven'. Allemaal animaties en verhaaltjes over het menselijk lichaam. Totaal 26 afleveringen. Hij kan er geen genoeg van krijgen en kijkt wanneer het ook maar even lukken wil een filmpje op de Ipad. Ook bekijken we de atlas van het menselijk lichaam en lezen we (deels samen en hij ook deels zelfstandig) diverse andere informatieboeken over De Mens en het Lichaam die we hebben liggen.

Dan is de dag daar om naar de opgravingen te gaan. Onderstaand een korte foto-impressie van een hele leuke en leerzame middag, waar de geschiedenis tot leven kwam.

We hebben nog enkele kleurplaten meegenomen en een model van een schoen dat we nog willen namaken. Ook dit bezoek krijgt een vervolg. Vanaf nu wil ik dergelijke projecten en het leren dat ermee gepaard gaat zichtbaar maken en delen via mijn zilla Project Based Homeschooling. Ik hoop daarmee te laten zien dat thuisonderwijs verre van zielig en eenzaam is of sec thuis aan de keukentafel gebeurt. Kortom, ik wil graag vooroordelen wegpoetsen en begrip kweken.

 

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.