Esterwegen

Door Knertje gepubliceerd op Sunday 25 May 21:00

1a10bd77a00735047df9e7853787d873_1401046

De titel van mijn blog zal bij menig lezer vraagtekens oproepen. Esterwegen? Nooit van gehoord. Esterwegen is één van de 15 kampen van het Konzentrations Lager Emsland. Esterwegen ligt ongeveer zo'n 20 km van Papenburg. De Emslandlager zijn vooral bekend om het lied dat hier werd geschreven door Wolfgang Langhoff. Dit lied werd als protest gezongen, eerst in de Emslandlager, later toen mensen vanuit het Emsland naar andere kampen in Europa werden gedeporteerd, ook in de rest van de kampen van Europa. Ook in Auschwitz werd dit lied gezongen door de gevangenen.

proxy?url=http%3A%2F%2F2.bp.blogspot.com

https://www.youtube.com/watch?v=55IBPlQCLjQ

Eigenlijk wilde ik al een hele tijd dit vrijwel onbekende kamp gaan bezoeken, tenminste wat er nog van over is. Gisteren bezocht ik een pagina op facebook over de 2e wereldoorlog. Op die pagina zag ik foto's van jonge mannen die met een metaaldetector het bos in gaan en zo werkelijk de prachtigste dingen uit de grond halen. Bijvoorbeeld: een munitiekist, gespen, insignes, helmen, veldvlessen, onderscheidingstekens zoals het ijzeren kruis. Helaas bezit ik geen metaaldetector, maar ik zag al wel dat je ze ook kunt huren voor slechts 15 euro per dag, dus dat biedt enig perspectief. Wat ontzettend leuk moet het zijn als je met zo'n detector ergens diep in het bos gaat zoeken en je graaft van zulke schitterende voorwerpen op. Die jongens hadden in een bos gezocht in het oosten van Europa, Litouwen, Rusland enz. Aan het Oostfront dus. Daar zijn miljoenen soldaten gesneuveld en de kans dat je daar dus gaat zoeken en iets vindt, is werkelijk ontzettend groot. Na het zien van die foto's kwam ik op het idee dat er nabij Emden,  Papenburg ook nog heel veel in de grond moet zitten. Papenburg en Emden zijn in de oorlog door de geallieerden bijna van de kaart geveegd. Mensen die destijds in de grensstreek woonden konden de gevolgen van de bombardementen op genoemde steden zien. De horizon die in de nacht oranje was gekleurd. Het kan dus niet anders dat er in die streken ontzettend veel van die schatten in de bodem moeten zitten en ik wil hoe dan ook eens mijn geluk daar gaan beproeven. Zo kwam ik dus op het idee om eens wat voorwerk te verrichten en te zien  hoe het gebied er rond die plaatsen uitziet. Vandaag ben ik dus in de omgeving van Papenburg geweest en nabij het voormalig kamp Esterwegen bevindt zich een bos, een groot bos. En na speuren op het internet bleek dat mensen die probeerden te vluchten, meestal op hun vlucht werden doodgeschoten, zelfs als ze al vlakbij de Nederlandse grens waren.

Het kamp is in 1933 opgericht door de Nazi's. Bestemd voor ongeveer 2000 gevangenen.

Esterwegen was net als Dachau een "modelkamp" van de SS en bleef tot de bouw van zijn opvolger Sachsenhausen in 1936 een concentratiekamp. Daarna werd het gebruikt als strafkamp. In kamp Esterwegen zaten voornamelijk politieke gevangenen zoals: communisten, sociaaldemocraten, pacifisten, vakbondsleden, intellectuelen, Jehova's getuigen homoseksuelen en zogenoemde 'Arbeitsunwillige'.
De beroemdste gevangene van Esterwegen was Carl von Ossietzky, een pacifist die in 1935 de Nobelprijs voor de vrede kreeg. Hij mocht van de Duitse overheid de prijs niet zelf in ontvangst nemen. In 1938 werd Carl von Ossietzky ziek, hij leed aan terminale tuberculose en overleed korte tijd daarna.

 

proxy?url=http%3A%2F%2F3.bp.blogspot.com

De omstandig heden waren in dit kamp net als alle andere kampen van de nazi's mensonterend. Het werk was zeer zwaar, 9 uur per dag werken met een zo goed als lege maag, geen geschikte kledij (bijvoorbeeld geen waterdichte laarzen). Er is een periode geweest waarin de gevangenen in twee maanden geen droge kleding hadden. Daarnaast werden de gevangenen bij terugkeer uit het veen soms ook nog eens afgeranseld. De geestelijke mishandeling was orde van de dag. Halverwege het bezoek aan het kamp, viel mijn oog op een klooster die nu het kampterrein siert. Mijn nieuwsgierigheid was gewekt en ik besloot een kijkje te gaan nemen. Aan de rechterkant zag ik een gebouw, met veel ramen naast elkaar, versierd met bloemen en je kon ook zien dat er mensen woonden. Ik aarzelde, mocht ik hier wel komen? De toegansdeur stond wagenwijd open en behoedzaam trad ik binnen in het gebouwtje. Ik zag drie grote stenen blokken met daarop 3 waxinelichtjes. Het was maar een heel klein vertrekje, maar van hieruit stond er nog een deur open en ik wilde graag zien wat zich er achter die deur bevond. Op het moment dat ik mijn hoofd om de deur steek, sta ik oog in oog met een non. Ze begroette mij vriendelijk en ze vroeg me of ik het kampterrein had bezichtigd en wat ik er van vond. Ik vertelde haar dat ik op de helft was en mijn oog toen viel op het klooster. Ze vroeg me of ik nog wat uitleg wilde hebben over het leven en de omstandigheden in het kamp. Dat wilde ik natuurlijk heel erg graag. "U komt uit Nederland he? Verstaat u Duits?" Ja, dat versta ik wel, had ze ook kunnen weten want ik had al een aantal vragen van haar beantwoord.  :) De non begon te vertellen; over het lied Moorsoldaten, dat ik natuurlijk wel kende, zo suggereerde ze. Ik knikte bevestigend. Ja, het lied kende ik wel en ik vertelde haar dat het lied in diverse kampen in Europa destijds werd gezongen, ook in Auschwitz. Ze vroeg me of ik Auschwitz had bezocht. En in het kort vertelde ik over mijn ervaringen van vorig jaar in Auschwitz. "Het waren verschrikkelijke tijden". Ja, het kan verkeren dacht ik nog, want Hitler had een concordaat met Paus Pius getekend om samen tegen het Bolsjewisme te strijden.

e9ded8d1d9a1e667c3247c0e6e588d0d_1401045

Maar daar was deze mevrouw natuurlijk debet aan. En ze vertelde verder:  hoe vreselijk ze het wel niet vond en ze vertelde over de bewoners van het kamp. Bewoners zoals ik hierboven al eerder beschreef. "Wilt u misschien naar de 'stilte zaal?' Ja, dat wilde ik wel. In  deze ruimte kunnen mensen gaan zitten en denken aan al het leed en de mensen die in het kamp zijn geweest, gemarteld en omgebracht. Mocht ik die behoefte hebben, dan kon ik mijn gang gaan. Nee, die behoefte had ik niet. Ik herdenk het wel op mijn eigen manier. "Of meneer misschien ook nog even het kappelletje wilde zien?" Ik was er toch en wilde dan ook alles zien en ik zei haar dat ik dat ook wel zou willen zien. In dat kappelletje hing een kruis. En aan dat kruis zit een heel bijzonder verhaal.

43cda778fd142bcdacd7d8122795ef2e_1401045

Zoals je ziet is het een niet alledaagse kruis. Het zou ook een hamer kunnen afbeelden bijvoorbeeld. Het hout waarvan dit kruis is gemaakt, komt uit de bossen in de omgeving van Köln. De vlek bovenin het kruis is net als een bloeduitstorting bij ons mensen. Deze vlek is veroorzaakt door een granaatinslag. Je kunt de inslag als je er vlakbij staat heel erg goed zien. De maker van dit kruis wilde op deze manier symbolisch het lijden van deze mensen gedenken. De rechterkant van dit kruis is, het schone gedeelte, symboliseert de taak aan ons nabestaanden, namelijk: gedenken, herdenken opdat het nooit meer mag gebeuren. Helaas is dat ons tot op de dag  van vandaag niet gelukt.  Ik bedankte de non vriendelijk voor de informatie en met een handdruk en auf wieder sehen, verliet ik het klooster. De rest van het kamp lag nog op mij te wachten... 1602f9b0e0a0e38f59d022345491c478_1401046

De metalen wanden symboliseren de muren die rondom het kamp hebben gestaan. Er is van het kamp weinig tot niets over, toch is het reuze interessant om te bezichtigen. Ik loop over de ijzeren platen naar het volgende terrein op het kamp en ik kom op een keurig bestraatte gedeelte. Dit is onder toeziend en wakend oog van de SS door de gevangen gegraven en aangelegd.

fd3e329a66a2b6203de0af88fcc0d83e_1401046

8e4e3aec1401a4606c3119f5436b1dc3_1401046

En nadat ik de gedenkstenen heb bekeken ga ik rechtsomkeert, drink een glas cola in de cafeteria aldaar en loop terug naar mijn auto.2e6a939138d789bbcbcaf4949e87c4a1_1401046

Het was een leuke en interessante dag. Ik ga er binnenkort zeker nog eens naar toe. Maar mijn volgende uitstapje gaat richting Emden worden. Tot slot heb ik nog een heerlijk pilsje gedronken, want bier brouwen kunnen ze toch het best  bij onze Oosterburen, niet waar?

b160bf85e634a68deef679f85b4ffeb9_1401046

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Dit kamp kende ik niet.