Column. Begrijpen wij elkaar goed?

Door Mijler gepubliceerd op Sunday 11 May 20:31

Column. Begrijpen wij elkaar goed?

Hoewel ik niet durf te zeggen dat ik de Nederlandse taal goed beheers, meen ik wel redelijk oog te hebben voor het goede woord op de juiste plaats. Dit is vooral nuttig om de juiste gevoeligheid in een zin te leggen. Spitsvondigheid, beeldspraak en dubbelzinnigheid zijn in het taalgebruik vaardigheden die op zich een verhaal extra mooi en leesbaar kunnen maken. Tegenstrijdigheden bereiken het tegenovergestelde. Als iemand zegt of schrijft dat hij iets vreselijk mooi vindt, knarst het bij mij al een beetje. Laat staan als de dichter een vlinder laat dartelen!

Soms overkomt het zelfs goede schrijvers, dat ze onbewust iets dubbelzinnigs schrijven. Iets wat je anders kunt lezen dan het eigenlijk bedoeld is. Daarbij twijfel ik zelfs wel eens of het niet toch dubbelzinnig bedoeld is. Zeg maar als een soort verdekte humoristische kwinkslag. En dan nog is de vraag of ik het wel goed lees of begrijp, want elkaar juist  begrijpen is nogal eens een struikelblok in onze communicatie.

Laat ik dit misverstaan nu eens verduidelijken met een bekend grapje:

Een man haalt zijn zakdoek tevoorschijn en vraagt aan 3 collegae, waar zij aan moeten denken bij het zien van die zakdoek.

De eerste zegt: “Aan verkoudheid, niezen, neus snuiten!”

De tweede zegt: “Aan verdriet, huilen, tranen wegvegen!”

De derde man zegt: “Aan naakte vrouwen!”

“Wat heeft een zakdoek met naakte vrouwen van doen?” zegt de vragensteller.

“Niets, maar daar denk ik altijd aan!” antwoordt hij.

Flauw grapje, maar het geeft wel aan dat elke ontvanger een andere gedachte of associatie kan hebben bij het waarnemen.

Enkele voorbeelden van mogelijk onbedoelde dubbelzinnigheid:

Een vriend van mij trainde jaren terug een dames voetbalteam toen deze sport voor dames in opgang kwam. Om de zaak wat te promoten schreef hij een enthousiast artikel in een sportblad. Een zin die mij tot nadenken stemde luidde: De dames laten soms leuke dingen zien!

In het boek: “Het geheim van de schrijver,” van Renate Dorrestein, schrijft ze over haar gestorven vader. Hij zag het schrijven als beroep niet zo zitten voor zijn dochter. Dit leidde tot een zekere spanning tussen vader en dochter. Ze sprak toch met veel respect over hem nu na zijn dood. Ongetwijfeld onbewust schreef ze de volgende regel: Hij is in de grond heel aardig mijn vader!

Ook bij het lezen van enkele verhalen hier op de site stuitte ik op enkele aardige en waarschijnlijk niet zo bedoelde dubbelzinnigheid, maar je weet nooit hoe deze schrijvers zich, met een verklarende reactie, uit deze netelige positie gaan vrijspreken.

In het verhaal van Kai Maduro: ”Stop met afzeiken,” las ik de volgende zin: De stilte die daarop in de zaal volgde was oorverdovend! (eigenlijk een mooie figuurlijke dubbelzinnigheid).

Karazmin schrijft in haar column: “Waarom leest niemand me? Dat haar vader een bepaalde charme bezat en dat werd haar verteld door een specialist op dit gebied. Dit blijkt uit de volgende zin: Je vader had iets vertelde de dierenarts mij een keer!

Zo kan lezen toch extra mooie momenten opleveren als je er maar oog voor hebt!

Reacties (9) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Niet alleen schrijven ook opmerkingen kunnen vaak dubbelzinnig (ondubbelzinnig) zijn. Heb er zelf gisterenavond een gemaakt zonder er bij na te denken ik flapte het eruit. Zelfs mijn man was het opgevallen.
prachtig ik moest toch echt lachen
Schrijven is veelal de interpretatie van de schrijver, zoals lezen dat voor de lezer is.
Een oorverdovende stilte kan mij ook bekoren, in meerdere opzichten overigens.

Fijne column weer.
voor iemand met oorsuizen kan stilte ook nog letterlijk oorverdovend zijn :) ,
En zo neuzen we weer in het gehoor en daarmee wederom in de dubbelzinnigheid
Hahaha, ik vind oorverdovende stilte juist mooi, beeldend, maar dat je vader in de grond zo leuk is kan me zeer zeker aan het lachen maken
De mijne is verstrooid, maar dat was toen hij dood was geen enkel probleem.
Heerlijk om te lezen. Overigens ik ben dol op dubbelzinnigheden. Zo kan ik jouw artikel vreselijk goed vinden. Tja, zit in de genen van mijn vader!
Onbedoeld, zeker weten ... Letterlijk zo gezegd door dierenarts Magda
Prachtige woordspelingen. Ik zelf maak nooit geen van deze fouten;-)