Nationale Molendag - Persoonlijk verslag van de bezichtiging van een standerdmolen.

Door Appelpit gepubliceerd op Saturday 10 May 21:26

De molen staat op een heuveltje, met een gesloten hek er omheen. Van de kleine winkel ernaast staat de deur wijd open, want het is Nationale Molendag*. Binnen zitten twee vrijwilligers, die me verwelkomen als ik binnen stap. Ik krijg een stukje cake aangeboden; er staan borden met stukjes van verschillende smaken. De molenaar is nog met een rondleiding bezig, dus ik blijf even in het winkeltje rondhangen.  Op schappen aan de wand staan zakjes met allerlei soorten meel. Er hangen foto’s van molens en voor de kinderen zijn er kleurplaten en ‘doeboekjes’. In de molen mogen ze pas als ze acht jaar of ouder zijn, anders is het te gevaarlijk.

4e1286c520e23e44c1afbe47992fd0eb_1399752

Een vader die met zijn ukje een leuk uitje dacht te hebben, krijgt dat uitvoerig uitgelegd. “Stel je voor dat er iets gebeurt”, zegt de brede vrijwilliger met de bril. “Dan moeten alle molens in Nederland dicht…” Het beteuterde kind mag een kleurplaat uitzoeken en dan gaat het tweetal weer naar huis. Een oma met kleinkind krijgt hetzelfde verhaal te horen. “U mag zelf wél de molen in hoor”, zegt de vrijwilliger. “Als u tenminste de trap op komt..”  Ze kijkt hem beledigd aan. “Waarom zou ik die trap niet op komen?”

Hij wijst naar de steile molentrap “Nou, het is geen luie trap”, zegt hij onbekommerd. En hij bedenkt hardop dat hij foto’s zou kunnen ophangen, waarop de kleintjes tóch het binnenste van de molen kunnen zien.

0fa58b1894ddd7aac4fd3c00ee69c133_1399752

Als oma en kleinkind zijn afgedropen, richt hij zich tot mij: “Je wilt de molen bekijken? Die kan ik je ook wel laten zien. Kom maar mee.” Ik loop achter hem aan en bedenk dat ik er kennelijk kwiek genoeg uitzie om die trap te beklimmen. Hij is inderdaad erg steil en als we bijna boven zijn, voel ik hem ook bewegen. Dat klopt, zegt mijn rondleider. Als ie niet mee zou bewegen, zou de boel al gauw kapot zijn. Boven begrijp ik waarom. Het hele bovenhuis van de molen kan, inclusief trap, met de wind mee draaien.

3b9096da60dc94b25af86ba7c87f65e2_1399752

Het is een standerdmolen. De standerd is een enorme houten spil waar het bovenhuis van de molen eigenlijk omheen hangt. Zo kan de molen altijd in de goede stand gezet worden voor de windrichting. Een hulp bij het bepalen van die richting zijn de ronde fluitgaten in twee zijwanden. “Nu hoor je de wind niet fluiten, en dat is goed. Maar als de wind draait, en hij gaat door die gaten fluiten, moet de molen ook gedraaid worden”, is de uitleg.

ae3a045b052d293807bebeddf73f60fb_1399752

Het is rustig in de molen. Ik had geknars, gekraak en gebonk van molenstenen verwacht, maar hoewel de wieken draaien, maalt de molen niet. Een molenaar kan twee diploma’s halen, leer ik. De eerste om de wieken te laten draaien, maar wil je het hele mechanisme in werking zetten, dan heb je nog een tweede diploma nodig. Het is secuur en gevaarlijk werk. Mijn gids wijst op een zware, eiken balk aan de wand. “Dat is de rem waarmee je de wieken stil kunt zetten. Je ziet dat ie aan een ijzeren haak hangt. Die haak is wel eens afgebroken, waarna de balk halverwege vast kwam te zitten. De rem werkte toen niet. Dan is er wel paniek in de molen!”

c96077a3a30bcababc191f2597723ee2_1399752

Het is jammer dat de molenstenen stil liggen, maar zo kan ik er wel met m’n neus bovenop kijken hoe het in elkaar zit. In de grote, houten bak boven de molenstenen gaat het graan. Die bak schudt dan heen en weer, waardoor het graan door een gat onderin wegloopt en tussen de twee enorme, ronde stenen komt. Met een schaalmodel van de molenstenen laat mijn gids zien hoe het meel door de geulen in de steen naar buiten geduwd wordt. Die geulen moesten regelmatig met een bilhamer dieper gemaakt worden omdat de steen sleet. “Daar was een molenaar dan al gauw de hele nacht mee bezig.”  Ruwe borstels leiden het meel dan weer van rondom de molenstenen naar een goot waar het wordt opgevangen in zakken. 

807104729c27c29c1a5d56f3bcc88bea_1399752

Intussen is de molenaar met zijn groep naar beneden gegaan en als ik door het open raam naar buiten kijk, zie ik hem met een volgend groepje aankomen. Een oudere man en drie kinderen die beslist jonger zijn dan 8 jaar. Mijn gids kijkt zwijgend hoe ze de trap op klimmen. Als ik na een laatste foto achter hem aan naar buiten ga, zegt hij peinzend: “Dat klopt toch eigenlijk niet… heb ik net die kinderen weggestuurd omdat ze te jong zijn…” Dan vraagt hij of ik mijn foto’s misschien op wil sturen. Kunnen ze die in het winkeltje hangen. Ik beloof het. Dan fiets ik door de aanhoudende regen naar huis. Heel wat wijzer over molens en met het vaste voornemen om binnenkort de molen te gaan bekijken van het naburige dorp. Een exemplaar dat niet alleen draait, maar ook echt in werking is. 

 

* Sinds 1974 is het ieder jaar op de tweede zaterdag van mei Nationale Molendag, een dag waarop zoveel mogelijk molens draaien en activiteiten worden georganiseerd om de molen onder de aandacht van het publiek te brengen. 

Reacties (7) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
dat heb je prachtig verteld en met heel mooie foto's getoond!
Molens ... dat is voor mij (Belg) een echt typisch stukje Nederland .. heerlijk!

Dank voor de rondleiding
dat was een leuke rondleiding
Onder de acht... Geweldig toch!
Zonder acht is de veiligheid in acht.
Wat een geweldig leuk verslag van dit molenbezoek. Heb kunnen proeven aan je plakje cake. Hoorde het fluiten van de wind, voelde de natte spatten van de regendruppels. Keek ook in de ogen van de gebrilde -en dat vind ik nog het allerleukst: BREDE- vrijwilliger.
Het was cappuchino cake. Verandert dat nog wat aan je mee-beleving? :)
Maakt de smaak nóg voller!
Leuk verhaal met mooie interessante plaatjes. Ik hou erg van molens. helaas verdwijnen er steeds meer uit ons landelijk beeld door brand, vernieling of verwaarlozing.
Interessant verteld!