Eerwraak: een rechtvaardige daad volgens de islam?

Door Plume gepubliceerd op Monday 28 April 21:46

Landen waar eerwraak wordt gepleegd zijn: Bangladesh, Pakistan, Cambodja, India en noem maar op. Dit zijn landen waar je je als vrouw je leven niet zeker bent als je een mening hebt. Vrouwen die durven op te komen voor zichzelf door bijvoorbeeld hun eigen huwelijkspartner te kiezen of te willen scheiden van hun gewelddadige man, lopen het grote risico om gewroken te worden. Eerwraak kent geen grenzen, want het komt bijna in alle landen van de wereld voor. In nieuwsberichten over eerwraak wordt er vaak een verband gelegd met de islam. Is dit verband terecht en is eerwraak een daad die vanuit de islam gerechtvaardigd kan worden?

 

Eerwraak. Waar? In veel islamitische landen is het een gebruik. Waarom? Het is een daad om de familie-eer te herstellen. Wie? Vrouwen, maar ook mannen kunnen het slachtoffer ervan zijn. Maar de mannen zijn sterk in de minderheid. Hoezo? De eer van de familie is heilig in veel islamitische landen en moet kosten wat het kost in tact blijven.  Zodra een familielid de eer van de familie schendt, wordt hij of zij flink aangepakt; hard bewijs is er niet voor nodig, roddels zijn genoeg. Op die manier herstellen zij de familie-eer. De meest extreme vormen van het herstellen van de familie-eer is het in brand steken van de persoon, die de familie-eer beschadigd heeft. Of die persoon met zoutzuur overgieten. Maar de meest extreme vorm is moord… De Verenigde Naties berekende dat er wereldwijd jaarlijks 5.000 eerwraakmoorden worden gepleegd. De Britse krant The Independent deed op eigen houtje onderzoek naar de eerwraakmoorden en kwam tot een schrikbarende conclusie. Jaarlijks worden er 20.000 eerwraakmoorden gepleegd. Daarnaast is het ook zo, dat veel eremoorden niet worden gemeld, dus het werkelijke aantal slachtoffers ligt nog hoger volgens mensenrechtenorganisatie Amnesty International. Is het de schuld van de islam?

 

Eerwraak & islam: twee handen op een buik?

De media besteden veel aandacht aan eerwraak. In nieuwsberichten in de kranten, websites en op televisie wordt er vaak een link gelegd tussen eerwraak en de islam. Is het te bewijzen dat dit verband bestaat? Volgens onderzoekers uit Cambridge komt eerwraak vooral voor in islamitische kringen, maar het verschijnsel zou niet gerelateerd zijn aan godsdienstige opvattingen. Zij denken namelijk  dat de hoofdoorzaak traditionele visies zijn, die men in islamitische kringen heeft op de vrouw. Geweld wordt toegestaan tegen vrouwen die niet voldoen aan het ideaalbeeld. De islamitische lobbygroepen CAIR (Noord-Amerika) en CIC (Canada) denken dat er helemaal geen verband bestaat tussen eerwraak en de islam.

Ook Kasim Akdemir deelt dezelfde mening als de islamitische lobbygroepen. Hij is voorzitter van de Turks Islamitische Culturele Federatie en vertelde in ‘Een Vandaag’ dat eerwraak niets met de islam te maken heeft. ‘Integendeel, islam verbiedt om mensen te doden, Islam is gebaseerd op de liefde voor de medemens.’ Er mag dan geen direct verband zijn met de islam volgens Kasim Akdemir, eerwraak wordt niet altijd tegengesproken. Dat bewees professor Phyllis Chesler, emeritus hoogleraar psychologie in New York. Zij deed uitvoerig onderzoek naar wereldwijde trends bij eerwraak, de zogenaamde Honour Killings. Zij beaamde, dat eerwraak de culturele waarden weerspiegelt over gewenst vrouwelijk gedrag. Maar zij kwam tegelijkertijd tot de constatering dat geestelijke leiders, politieke leiders in verschillende moslimlanden zich niet sterk maken om deze opvatting te bestrijden. Zelden komt het voor dat deze opvatting wordt veroordeeld. De weigering van de geestelijke leiders en politieke leiders om deze opvatting te bestrijden, vertaalt zich ook in het aantal slachtoffers volgens Chesler. 'Het aantal gevallen van eerwraak wordt doorgaans onderschat', aldus Chesler, ‘want lang niet alle moorden worden als eerwraak geclassificeerd’. Als laatste wijst Chesler er ook op, dat in Europa 96 procent van de plegers van eerwraak een moslim is. Slechts vier procent is dus géén moslim. Er is volgens haar geen direct verband met de islam, maar ze benadrukt dat maar liefst 96 procent van de plegers van eerwraak moslims zijn. Een tegenstrijdigheid die moeilijk te begrijpen is. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International heeft hier zo haar eigen kijk op. Ze zegt dat vooral in islamtische gemeenschappen nog eerwraken voorkomen. Indien er eerwraak wordt gepleegd, doet de wreker een beroep op het wetboek van de islam, de sharia. De sharia rechtvaardigt eerwraak. Daarnaast is ook de mensenrechtenorganisatie van mening dat eerwraak zich niet alleen beperkt tot de islam. ‘Er bestaan sterke tradities van eerwraak in 'machoculturen' op bijv. Sicilië, Corsica en in Latijns-Amerikaanse landen’.

 

Eerwraak: mag dat van de Koran?

Volgens sommigen is eerwraak dus gekoppeld aan de islam, maar volgens sommigen ook niet. Wat schrijft het boek van de moslims, de Koran, hierover? Clementine van Eck is cultureel antropoloog en turkoloog, en treedt bij rechtszaken rond eerwraak geregeld op als getuige-deskundige. Daarnaast promoveerde zij in 2000 op een proefschrift over eerwraak bij Turken. Van Eck zegt dat eerwraak vooral een cultuurprobleem is. Maar op bepaalde strenge voorwaarden van de islam mag er wel eerwraak gepleegd worden. Ze zegt hierover het volgende: ‘Het is een cultuurprobleem. Eerwraak komt ook voor in niet-islamitische landen zoals Italië en Griekenland. Mensen die eerwraak plegen doen wel vaak een beroep op hun geloof. In de Koran worden er strenge voorwaarden aan gesteld. Eerwraak mag alleen als vier mannelijke getuigen het overspel hebben gezien, het slachtoffer bekent en na een vonnis van een islamitische rechtbank. Het mag dus niet op eigen houtje.’

 

Waarom wordt de eer gewroken?

Voor sommige families is eer heel belangrijk. Familieleden geven niet alleen om hun eigen eer, maar ook om de eer van hun familie. De familie smelt als het ware samen tot een persoon en met een eer: de familie-eer. Deze families zijn doorgaans heel hecht, dat heeft voordelen en nadelen. Familieleden zijn afhankelijk van elkaar in het hebben van eer. Als één familielid de familie-eer schaadt, betekent dat ook álle andere familieleden hun eer verliezen. Je familie-eer is in tact als je familie volwaardig wordt geaccepteerd door de gemeenschap waarin de familie leeft. De familie leeft volgens de geschreven en ongeschreven regels van de gemeenschap. De familie valt niet op en kan rustig leven zolang de eer in tact blijft. Hier kan echter verandering in komen en abrupt een einde aan komen, als een of meerdere regels van de gemeenschap zijn overtreden door één of meerdere familieleden. De eer van de familie is dan beschadigd in de ogen van de gemeenschap. De gemeenschap reageert hierop door de familie geen respect meer te tonen. Er is maar een manier om dit respect van de gemeenschap terug te winnen. Dat is wanneer de man in de familie de familie-eer zuivert door het plegen van eerwraak.

 

Eerwraak: Zoutzuuraanvallen

Eerwraak kan op verschillende manieren worden gepleegd. Een van de veelgebruikte stoffen om eerwraak te plegen is zoutzuur. Bij de Acid Survivors Trust International worden vrouwen geholpen aan hun verwondingen, die zijn veroorzaakt door zoutzuur. Jaarlijks zijn er zo’n 1500 slachtoffers van zoutzuuraanvallen. Vaak wordt er geen aangifte gedaan, dus het werkelijke aantal slachtoffers ligt hoger. Deze aanvallen vinden overal ter wereld plaats, maar concentreert zich vooral in Aziatische landen zoals Bangladesh, Pakistan, Cambodja en India. Het is belangrijk om in acht te nemen dat niet al deze zoutzuuraanvallen vallen onder eerwraak. In deze landen wordt zoutzuur mede ingezet voor relatieconflicten, maar ook voor zakenconflicten.

 

 

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.