De Nederlandse Literatuur Gids Kwartaal nummer 1, 2014 deel: taalkunde en linguistiek

Door San-Daniel gepubliceerd op Saturday 26 April 23:37

San Daniel is jaren lastig gevallen met Linguistiek, sociolinguistiek, fonetiek, Letterkunde en taalbeheersing , eer hij zijn afstudeerrichting, Historische Letteren mocht kiezen. Hij kijkt met genoegen terug op een tijd die veel informatie aanbood, informatie die hij nu na zo vele jaren heeft verwerkt. 

 

Taal als abstractum

Taalkunde en linguistiek » Taal als abstractum
 
 

In Andalucia onder zijn favoriete olijfboom, zit San Daniel met een Engelse vriend, een historicus, te mijmeren over taal in het algemeen. De verschillen zijn niet zo groot als ze lijken.

Spreken is namen noemen

Spreken is niet alleen namen noemen, het is ook beelden vangen en overdragen.

5df4348e28f893850ceeaa7d67ac8513NjAwcHgt

 

Het mogelijke ontstaan.

Toen het strottehoofd voldoende gevormd was om klanken voort te brengen, was de tijd rijp voor taal ontwikkeling.  Een bekende theorie hierover is de 'Bow wow' theorie. de imitatie van klanken. De koekoek heet niets voor niets 'koekoek' , het is ongeveer het geluid dat hij als vogel produceert. Het woord 'vuur', maar ook het Engelse 'fire'  begint met een fricatief als eerste letter. Een fricatief klank vindt plaats door een klank te uiten,  met de lippen vrijwel tegen elkaar. Dat levert wrijving of te wel frictie op. fff  of v v v.

Zo hebben we ook klanken die plosieven zijn. Zo´n klank wordt geproduceert door de lippen te tuiten en de lucht met een kleine explosie te laten ontsnappen. Denk maar aan de letter 'p' bijvoorbeeld. Als sluitstuk hebben we ook nog nasale klanken, waar de lucht gelijktijdig de neus en de mond holte verlaat bij het produceren van   bijvoorbeeld de 'n"'of de 'm' of 'ng' zoals in het woord "ding" Je kunt makkelijk testen of een klank nasaal is, door je neus dicht te knijpen.  De 'm' kan dan bijvoorbeeld niet goed gevormd worden. daarom klinken mensen nasaal als zij verkouden zijn.

9dd30287dc5ffcfb4efb1e0521c3c8f8dm9pZXMt

Dit betekent dat buiten het strottehoofd, met zijn stembanden, die we kunnen laten trillen in samenhang met frictieve dan wel andere klanken, de neus holte en de mondholte als klankkast functioneren voor het vormen van talige uitingen. Best een gecompliceerd proces. We gaan het niet hebben over stemhebbende of stemloze klanken, want dat staat los van de bow wow theorie.

Bow wow theorie

Stel het volgende voor: twee oermannen wonen in grotten bij elkaar in de buurt. Als oerman één gaat jagen wordt zijn weg versperd door een dikke boomstam. Hij probeert van alles maar krijgt hem net niet verplaatst. Aapachtig slingerend, lopend komt hij terug bij het grotten complex. Daar zit oerman twee in de zon. Hij probeert  hem mee te krijgen en springt opgewonden op en neer en wijst achter zich. Hij heeft de 'gestalte of het beeld' van de boom voor zijn geestesoog maar kan het niet overdragen. Oerman twee is de kwaadste niet en ziet dat zijn oerman écht iets wil duidelijk maken. Hij volgt hem als hij gewenkt wordt.

Men gaat er dan ook van uit dat nonverbaal taalgebruik door de oermens gebruiker eerst werd ontwikkeld.

Bij de boom aangekomen snapt hij wat er hand is. Oerman één kan er niet langs. Hij begint aan de boom te rukken zonder resultaat. Zij zullen samen moeten werken aan het probleem. Na een tijdje staan ze om ste beurt om het hardst te sjorren aan de boom. Oerman één gromt er van. Zo een beetje van "grbwam", oerman één die het meest buiten adem is sjort ritmisch aan de boom onder het grommen en slaken van "grbwam" geluiden. Oerman twee raakt verlicht, hij begint mee te grommen en nu synchroon per sjor en ruk wordt er gegromd. Samen, gelijktijdig grommend en kracht zettend verplaatsen ze de boom.

61dede89ddccbec715c89d7f409658d6b2VybWFu

 

De volgende dag als oerman twee zijn wandeling maakt op zoek naar voedse,l wordt ook zijn weg versperd door een omgevallen boom. Hij snelt terug naar de grotten, komt zijn buur oerman tegen, oerman één, en gromt Grbwam.

Oerman één heeft meteen de 'gestalt' van een omgevallen boom in zijn hoofd en gaat met hem mee en samend verplaatsen zij het obstakel. Zij hebben een woord bedacht voor een omgevallen boom.. Na een tijdje slijt de gr van "grbwam" af en de Bwam verandert in 'boom' onder invloed van progressieve assimilatie, wat wil zeggen dat een mens voor makkelijke klanken kiest in plaats van moeilijke klanken.  Iedereen  zegt we rijen naar huis en niet we rijden, naar huis. Zo zeg je ook tegen je geliefde ik hou van jou in plaats van ik houd van jou. We spreken ook van poszegels en niet postzegels. Als we dat wel doen dan zijn we hyper correct bezig en zo is taal niet. Taal ontwikkelt zich op natuurlijke wijze en niet gekunsteld.

aabc3012bc828d9b6855535f836f146aaGFhcmQl

Het vuur doet zijn intrede

De naverwanten van de twee oermensen hebben reuze schik in het namen bedenken voor objecten en na een paar generaties zijn er hele woorden schatten ontstaan. Op een dag loopt een oerboy door de steppen en de bliksem slaat in, vlak bij hem, in een bosje . Het begint te branden. Hij schrikt zoiets heeft hij nog nooit gezien.  Het vuur maakt een geluid dat sist en fluit, zo een beetje van 'vuuu' Hij ziet de vlammen dansen met purperen kleuren op de takken en loopt dichterbij. Het is aangenaam warm. HIj ziet dat de tak verdwijnt, hij wordt als het ware weggegeten en hij ziet dat het zwart zand wordt, as.

Hij raakt het aan en brandt zich. Hij rent terug naar het grottencomplex. Hij heeft iets nieuws gezien, iets vreselijks, hij wil zijn oer vrienden waarschuwen. Hij trilt en beeft. 'Ga zitten,' zeggen zijn mede holbewoners, 'wat is er aan de hand?' 'Ik heb iets vreselijks gezien', zegt hun vriend. 'Wat dan,' willen ze weten?

95e00030b8bd03e7c44548a60263ee6dOWUwMTgz

'Jahh, ik heb vuu gezien.' Wat is dat willen ze weten. Maar hij kent het begrip niet, hij moet het omschrijven. Het is purper en danst op takken en dan eet het de takken op en dan wordt het zwart zand en als je het aanraakt, bijt het je en hij laat zijn hand zien en het roept vuu! Ze denken dat hun makker te veel gejaagd heeft en niemand begrijpt hem. Na een tijdje geven ze het op. In die streek bliksemt het steeds meer en vaker en vaker slaat de bliksem in de bomen of het struikgewas en zijn mede holbewoners begrijpen nu wat de eerste aanschouwer van dit alles gezien heeft.

e273b4b4631a6f6e22eb40b1df2339e9bHluLmpw

Ze komen terug met hun buit en er wordt aan hen  gevraagd ; 'nog iets bijzonders gezien?' ' Oh ja, een paar keer vuu' Een rondtrekkende holbewoner die zijn stam is kwijt geraakt, en die even uitrust, vraagt;' wat is vuu?' Iedereen  moet weer terugvallen op beschrijvingen. Want zo werkt taal, abstracte begrippen zijn moeilijk te verklaren. Alleen met veel omschrijvingen. 

Beelden en taal zijn aan elkaar verwant

Als ik ziekenhuis zeg, is dat een complex cluster van allerlei zaken die met gezondheid te maken hebben. Wij noemen die niet allemaal in ons hoofd op. We hebben ze gevangen in een begrip; namelijk ' ziekenhuis'. Het beeld is er één van bedrijvigheid, bedden en rennende mensen in witte jassen.

Daar komen we nog eens op terug zei San Daniel en hij schonk zijn vriend nog wat bij van de 'gestalte' die wij als wijn kennen. We moeten elkaar ook weer niet 'gek' maken, wat een beeld is van allerlei doorgedraaide mensen met problemen, daar is het 'leven' te kort voor. Leven als een complex cluster van alles wat wij meemaken.

'proost' wat een ....

San Daniel 2014

 

Het volgende artikel gaat over spelling in allerlei variëteiten, spelling maakt altijd veel meningen los. In dit geval echter brengt Piet van der Vlist op speelse wijze een ander zienswijze over het voetlicht, een zienswijze die creatief bezig zijn  met taal motiveert.

San Daniel voor de Nederlandse Lietratuur Gids. 

 

De Nederlandse Literatuurgids 22-2-2014

Wanneer schrijf je een d, t of dt? Gewoon weglaten die laatste letter!

Er is hier al heel veel geschreven over taal-, stijl- en typfouten. Ook ik heb me daaraan schuldig gemaakt, omdat het mij nu eenmaal irriteert. Ik heb eindelijk de ultieme oplossing gevonden: niet het kofschip gebruiken, maar gewoon de laatste letter van ieder woord weglaten.

549ddaf468a73d55b3b41c4b4202e0ab.jpg

Dankzij het meesterwerk van Hugo Brandt Corstius, de Opperlandse taal- en letterkunde, kunnen we de discussie over de d, t en dt nu voor eens en voor altijd sluiten.

 

weglaten die laatste letter!

Zo ziet het er dan uit:

Waaro zoude w nie d laatst lette va el woor weglate? Zoal u zie geef dez besparin gee noemenswaardig moeilijkhede b he leze. D grafisch onderafdelin va d FN geef i haa jaarversla d volgend cijfer: Jaarlijk worde i Nederlan ee miljar eur gespendeer aa papie, ink e zetkoste. D gemiddeld lengt va ee Nederland woor i vij letter. D weglatin va d laatst lette geef du allee i Nederlan ee besparin va tweehonder miljoe eur pe jaa. Eénletterwoorde moete natuurlij gespaar blijve, ander zo ee zi, bijvoorbeel va ee kappe to ee studen me reducti: ‘O, u à f 1?’ i ee typografisc vacuü verdwijne.

Goed idee toch? Niemand kan meer een d of t verkeerd gebruiken, alle ergernissen zijn voorbij.

 

wie is Hugo Brandt Corstius?

Hugo Brandt Corstius (Eindhoven, 29 augustus 1935) is een Nederlands schrijver en wetenschapper die zowel in de alfa- als in de beta-wetenschappen zijn sporen verdiend heeft . Hij is bekend geworden met behulp van meer dan 60 pseudoniemen, o.a. Battus, Piet Grijs, Stoker, Raoul Chapkis, Jan Eter, Dolf Cohen, Victor Baarn, Drs. G. van Buren en Maaike Helder.

6ba74bdcc978b952bc017475bb974eb8.jpg

Brandt Corstius is een zoon van de leraar Nederlands Jan Brandt Corstius. In 1970 promoveerde hij op het proefschrift 'Excersises in Computional Linguistics'. Daarna werkte hij bij het Mathematisch Centrum in Amsterdam en aan het Instituut voor Neerlandistiek, waarna hij in 1974 lector Automatische Informatieverwerking werd aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

Bij het grote publiek is Hugo Brandt Corstius vooral bekend vanwege zijn letterkundige kant, als columnist voor met name Vrij Nederland en de Volkskrant en als taalkundige/literatuurcriticus voor Vrij Nederland, de Volkskrant en NRC Handelsblad. Van 1957 tot 1959 was hij als redacteur aan het roemruchte studentenblad 'Propria Cures' ('Bemoei je met je eigen zaken') verbonden.

Deze schrijver staat bekend om zijn felle kritiek en eigenzinnige standpunten. Nuances weet hij soms met verve uit de weg te gaan. In  1999 werd Brandt Corstius benoemd tot lid van de Commissie Letteren van de Raad voor Cultuur. Hem zijn meerdere literaire prijzen toegekend, zoals de Multatuli-prijs (1982), de Busken-Huetprijs (1985) en de P.C. Hooft-prijs (2 maal).

b0522520b6f3c2ac419b8deb7ecb6104.jpg

Hij woont zowel in Amsterdam als in Parijs, waar hij tot 2005 Neerlandistiek aan de Sorbonne universiteit onderwees.

 

de Opperlandse taal- en letterkunde

In dit meesterwerk uit 1981 omschrijft Brandt Corstius zijn taal als volgt (schuine letters in dit artikel zijn teksten uit zijn boek).

Opperlands is Nederlands met vakantie. Opperlands is Nederlands zonder het akelige nut dat aan die taal nu eenmaal kleeft. Opperlandse woorden en Opperlandse zinnen zien er op het eerste gezicht net zo uit als Nederlandse woorden en Nederlandse zinnen. Maar Opperlands is dan ook bedoeld voor het tweede gezicht.
De Opperlander bekijkt de Nederlandse woorden en zinnen niet om er wijzer van te worden, maar om ervan te genieten. De Nederlander wordt bij het horen of zien van een woord orenfluisterlijk en ogenblikkelijk afgeleid door de betekenis daarvan. De Opperlander heeft van die betekenis geen last. Voor hem is het woord als een kastanjeboom, de zin als muziek.
Opperlands ligt in tussen sport en kunst.

Opperlandse taalkunde is een droom-taalkunde: als iets leuk is, dan is het goed. En wat leuk is, mag iedereen zelf weten.
De Opperlandse grondwet luidt: wat kan dat mag, en wat niet kan dat mag helemaal.
Opperlandse taalkunde is een droom-taalkunde: als iets leuk is, dan is het goed. En wat leuk is, mag iedereen zelf weten.
De Opperlandse grondwet luidt: wat kan dat mag, en wat niet kan dat mag helemaal.

 


en wat is geen Opperlands?

Wat niet op een schrijfmachine getikt kan worden, dat is géén Opperlands. Een rebus van een getekende ree die een getekende bus voorttrekt is geen Opperlands. De rebus KzK pk (Grote kaasomzet voor de kleine kanapé) is dat wel. Een tekst die het moet hebben van tien centimeter grote of kromgetrokken letters is geen Opperlands. Het vel papier mag niet verdraaid worden onder het tikken!

De Opperlandse taal- en letterkunde staat vol met verrassende, verfrissende en humoristische taalideeën. Voor de liefhebbers van taal een absolute must om te lezen.

3057874bb84ff14498ec094d81ef053c.jpg

Ik geef hierna een paar voorbeelden van wat er in het boek allemaal voorkomt in de hoop dat daarmee ieders interesse gewekt is.

en wat is geen Opperlands?

Wat niet op een schrijfmachine getikt kan worden, dat is géén Opperlands. Een rebus van een getekende ree die een getekende bus voorttrekt is geen Opperlands. De rebus KzK pk (Grote kaasomzet voor de kleine kanapé) is dat wel. Een tekst die het moet hebben van tien centimeter grote of kromgetrokken letters is geen Opperlands. Het vel papier mag niet verdraaid worden onder het tikken!

De Opperlandse taal- en letterkunde staat vol met verrassende, verfrissende en humoristische taalideeën. Voor de liefhebbers van taal een absolute must om te lezen.

3057874bb84ff14498ec094d81ef053c.jpg

Ik geef hierna een paar voorbeelden van wat er in het boek allemaal voorkomt in de hoop dat daarmee ieders interesse gewekt is.


met verkrachte eenden

Hugo Brandt Corstius geeft ook enkele voorbeelden van het bewust omdraaien van woorden:

als een Waal boven pater
billetjes op uw schort
bidden in het mos
de keutel in het kekentje
de pier van Stotter
doden in de zijk leggen
een afgesproken gebrek
een botje preken
een paard kakken
een pad in een vreemd kakhuis

0a920f5df1ab79c5d534b127ed6b8138.jpg

een rokje blond
een scheet opkluiven
een veel gevrijde gewaagde pater
er stop noch kaart aan vinden
gauw je hoed!
iemands tonen vijlen
in de huiskamer je achterwerk afkrabbelen
ik heb een pauw te kakken
kont aan de hetting
met de baard tussen de stenen
met je kloten buiten
met verkrachte eenden
mijn jeus neukt
mijn tuig bedanken
ruik amme reet
tiet op navel!
tussen dicht en lonker

 

klinkerlipo’s

Het is een bekend verschijnsel dat elk woord, mits honderd maal in snel tempo herhaald, van zijn betekenis kan losraken. Dat ontdek je het best door de klinkerlipo's hardop te lezen. Er zijn er al veel van bedacht (bijvoorbeeld: de kat krabt de krullen van de trap), maar in dit boek vind je originelere exemplaren, zoals deze:

Raamgracht, maandag 12 maart, half acht: Barbara staat aan 't raam, staart... staat daar...? haalt dan ras Abraham: ‘Dáár staat pappa, dáár, na 'n jaar! Dag pappa!’ Abraham lacht, Balthazar staart Barbara van 'n afstand aan, laat haast 'n traan, draaft dan naar dat paar. Daarna was 't àl 'n waar Walhalla: Barbara (dra daarna Barbara van Albada-Kraakman), Balthazar (als haar man - dankbaar), Abraham Caspar!
Barbara maakt alvast 'n gastmaal klaar van garnaal, sla, taart, vla, ananas. - Daarna naar 't altaar, alwaar Abt Albaan 't ‘ja’ van 't paar wacht.

 

wel het is slechts iets, maar iets slechts is het wel

Lullig zijn lui die zeggen: ‘Die lui zijn lullig’.
Kauwen paarden als kraaien, dat is waar; niet waar is dat kraaien als paarden kauwen.
Gieren kunnen vliegen, dat is normaal; minder normaal is dat vliegen kunnen gieren.

48ceb908df9305f09465b86e7e755f1a.jpg

Graven zonden haar naar u; wilt u naar haar zonden graven?
Lokken wilde haar die wilde man; wilde die haar wilde lokken?
Gaat het goed zo? Wel, zij liep toch, toch liep zij wel, zo goed het gaat.
Laat het, was al wat zij riep... toch, tóch riep zij wat, al was het laat.
Voor hem was ik een nummer, geen minnaar als hij; bleek, tóch maar mooi haar held die overwon. Zo overwon die held haar mooi; maar toch bleek hij als minnaar géén nummer één: ik was hem voor...
Lappen leren op Letten passen, maar passen Letten op leren lappen?
Wel, ik rook naar was; dat was naar, rook ik wel.
Is zin zonder slot als regel beter regel, als slot zonder zin is?

 

anagrammen

Je vindt in de Opperlandse taal- en letterkunde een bijzondere serie anagrammen (twee verschillende woorden met dezelfde letters):

dorpsgemeente - rem op de geest
filmoperateur - tafelopruimer
kaperkapitein - piratenpakkie
legerformatie - grof materieel
strandbericht – brandstichter

 4b78a8998d03615246bcfc8539d86359.jpg

doelverdediger - de redder viel goed
laatstgeborene - een trotse blaag
mosterdfabriek - bromfietskader
protectionisme - motorinspectie
sportprestatie - topstripteaser
straatmadelief - de term is fataal
wapenindustrie - stad eer in puin


Kees Stip

In de Opperlandse taal- en letterkunde is ook een serie prachtige gedichten van taalkunstenaar Kees Stip te vinden. Ik haal er een paar uit.

Een muis, op zoek naar kruimels kaas,
kroop in de baard van sinterklaas.
‘Wel eerder,’ sprak de sint bedaard
‘werd door een berg een muis gebaard.
Maar dit is wonderlijk, bij Zeus:
Hier bergt zowaar een baard een muis.’

2dcece2f0c7ce2700b392fca6d90d936.jpg

Een kinderjuffrouw, ene Truitje,
zat met een jakhals in een schuitje.
Het mens sprak niet van trots ontbloot:
‘Ik heb een jakhals in mijn boot.’
Waarop genoemde jakhals sprak:
‘U hebt een boothals in uw jak.’

Een paling met zijn zoontje Sjaak
stond voor een visconservenzaak.
‘Zie je die pot?’ zo sprak het beest.
‘Dat is je ome Piet geweest.
Hij eindigde abrupt en vrij droef
zijn carrière als geleiboef.’

 

 

Hopelijk hebben jullie net zo van Hugo Brandt Corstius genoten als ik. Ik zou nog tientallen pagina’s kunnen vullen met citaten en voorbeelden, maar dat gaat te ver.

Ik hoop dat jullie hiermee de weg gevonden hebben naar het meesterwerk de Opperlandse taal- en letterkunde, met het lezen waarvan je met plezier veel uren bezig zult zijn!

De Nederlandse Literatuurgids
© P1eter van der Vlist

 

Bijdrage aan de Nederlandse Literatuur Gids, van San Daniel: Het Nederlandse Amerika

Taalkunde en linguistiek » Bijdrage aan de Nederlandse Literatuur Gids, van San Daniel
 

Het Nederlandse Amerika

door San-Daniel op 27-02-2014

Wat heel weinig Amerikanen weten is dat New York eigenlijk nieuw Amsterdam heette en als een Nederlandse nederzetting in Amerika begon. San Daniel in Andalucia weet dat echter wel en wil deze kennis niet verloren laten gaan

De 17 eeuwse Nederlanders stichtten 'New York'

In 1609 werd Henry Hudson ingehuurd om met zijn schip "de haeve Maen" onder Nederlandse vlag, in dienst van de Nederlandse republiek en de Oost Indische Compagnie, om een Noordwestelijke route te vinden naar de Indies. Daar is hij niet aangekomen, wel meerde hij af in wat nu New York Bay heet. Hij verkende het omliggende gebied en als afgevaardigde van Stadhouder Maurits, doopte hij de rivier die nu Hudson River heet, Mauritius rivier.  Hij legde sumiere contacten met de indianen en besefte dat er heel wat handelsmogelijkheden waren in de bever vellen die zij verhandelden.

Toen hij, thuis gekomen, dit rapporteerde, was meteen de Nederlandse handelsgeest paraat om het nieuwe avontuur te beginnen  Beverpelsen waren zeer kostbaar om dat ze waterdicht waren en om een afscheiding uit de anale klieren waar medicamenten van gemaakt werden. De vier,met prive gelden gefinancieërde, expedities van Adriaen Block en Hendrick Cristiansz, in de jaren 1611  tot en met 1614, hadden maar 1 doel, het gebied in kaart brengen en claimen als een "trading ground". Zij hadden een 4 jaar durend monopolie verkregen  voor alle handel, van De Staten Generaal in ruil voor hun inzet.

Beverwijk was een fort

Zij noemden het in kaart gebrachte gebied "Nieuw Nederland" en bouwden een fort dat zij de naam: Fort Nassau" gaven. Later werd een dorp gesticht naast het fort met de naam "Beverwijck". Het ging natuurlijk ook om de beverhandel. De handel ging beter dan men had durven hopen. De indianen jaagden en ruilden hun bever vellen in de nederlandse nederzetting om voor Europese goederen en "Wampum". Wampum was een Nederlands fabrikaat van mooie schelpen aaneen geregen in kettingen. Het oude verhaal van handel drijven met kraaltjes gaat hier niet op, omdat Wampum een goed en kostbaar betaalmiddel was in de Amerika´s.  Het huidige Coney island .was ons jachtgebied, konijnen eiland.

Het was een geaccepteerd ruilmiddel en vervulde als zodanig ook die functie. Zaken gaan goed zolang ze goed gaan. Met afgunstige ogen hadden andere Europese landen de interessante ontwikkelingen gevolgd. Uiteindelijk werd het gebied  "Novo Belgico", of "Nieuw Nederland" aangevallen door de Britse Marine. Het aanvallen van de Britse Marine in vredes tijd ten tijde van gesloten verdragen was de oorzaak voor het begin van 2de Engelse- Nederlandse oorlog. In 1664 wordt Nieuw Amsterdam 'ge-incorporeerd' onder Engels wet en om de Hertog van York te eren, de latere koning, wordt het omgedoopt tot New York city

Het einde van Nederlands Amerika

Het verdrag van Breda in 1667 eindigde dit conflict en Engeland moest Molukken afstaan aan Nederland en de voorlopige Engelse kolonie Suriname..

Een derde Engelse-Nederlandse oorlog breekt uit en Nederland "ruilt" lees moet afstaan, nu definitief New York voor Suriname en de Molukken. Dit vast gelegd in een verdrag van Westminster in 1674.

We hebben echter heel wat erfsporen achter gelaten. Voor de stichtings datum in het zegel en wapen van New York staat het jaartal 1625 en niet het Engelse 1674.  Daarnaast worden Noordelingen, New Yorkers, Yankees genoemd wat de samenvoeging was van de Nederlandse namen "Jan " en "Kees". Zo van,' oh ', in het Noorden wonen de Jankeesen.,"Yankees". 

De dollar, komt van de Nederlandse munt, de daalder.

Wall street is een verengelsing van de wallen. Amsterdam werd namelijk nagebouwd en net als in Amsterdam eindigde Nieuw Amsterdam, bij de wallen. Nu zoveel honderden jaren later is dat het centrum geworden van New York .

Het bekende sigarettenmerk "Peter Stuyvesant" herinnert ons aan de eerste Nederlandse gouveneur van Nieuw Amsterdam Soms is iets O.K. Wat weer een afkorting was van een Nederlandse buurt in New York, namelijk "old kinderhoek, kinderhook, of te wel O.K. De rechterhand van Henry Ford, kwam uit die wijk qua roots. Als hij iets parafreerde waar hij het mee eens was, dan zette hij OK, neer, hij had de  bijnaam Old Kinderhook gekregen.

Brooklyn was Breukelen en ja Harlem was natuurlijk Haarlem. Zo waart en blijft de Nederlandse geest nog actief bewaard in verre oorden.

San Daniel 2014

 

Argumentatie leer... en taaldaden..

Taalkunde en linguistiek » Argumetatie leer en taaldaden
door San Daniel op 2014
 
Argumentatie leer..
Poezie en literatuur » Argumentatie leer..

Het is belangrijk om'achter' de woorden te luisteren van een spreker. Wat wil de spreker bereiken en waarom? Wat is zijn taaldoel, wil hij informatief zijn,of wil de spreker ons vermaken? Is het meer een politiek doel zodat je overgehaald wordt naar een zienswijze of moet er een product gesleten worden. Of is de spreker er gewoon op uit om eens flink te kwetsen en gebruikt hij de situatie, oneigenlijk? San Daniel is in zijn vroeger leven veel geplaagd met blokken 'Argumentatieleer'. Daar is hij nu na zovele jaren nog dankbaar voor, want daardoor kan hij nu mensen"lezen"

Taal ons machtige medium

Wij bedienen ons van taal als wij iets willen uitleggen:dan zijn wij informatief bezig, of als wij ons willen laten vermaken door taal, denk hierbij aan stand up comedians bijvoorbeeld, of als wij zelf een mop tappen: dan zijn wij divertief bezig, wij kunnen ook gebombardeerd worden door reclameboodschappen zij die dat doen zijn dan:persuasief bezig, taal als middel om je over te halen en zijn wij meer geinteresseerd in politieke bijeenkomsten dan wordt gebruik gemaakt van een evocatief doel, anders dan bij reclame dat hier dicht tegen aanligt, gaat het hier om het oproepen van gevoelens. denk hier bij aan vakbondleiders en stakingen of de politiek in het algemeen. We hebben dan meteen de 4 mogelijke taaldoelen te pakken. 

865f80fd90df8ae20070b11be171c499aW1hZ2Vz

Taal als ondersteuning van de taaldoelen

Taal behoeft altijd een zender en een ontvanger.  Als taal niet"aankomt" dan dient het geen nut. Een tv die het nieuws uitbraakt in een lege kamer heeft geen ontvanger en er is daar dus geen sprake van communicatie. Taal kan receptief of productief zijn. Bij receptief taalgebruik moet je denken aan lezen en luisteren en bij productief taalgebruik aan schrijven of spreken. Mimiek en nonverbaaltaal gebruik zoals bijvoorbeeld het ophalen van de schouders of diep zuchten tijdens het luisteren ondersteunt of breekt de boodschap af.

722caafb4825ef5d8670710fa29087cfaW1hZ2Vz

Argumentatieleer

Een argument door intimidatie gewonnen heeft geen bewijskracht. Ik neem een mes ik zet het op je keel en zeg terwijl ik een beetje druk uitoefen op het mes:'ik zeg je de lucht is donkerpaars'. De luisteraar voelt hoe de scherpe punt nog net niet het vel van zijn keel binnendringt en antwoordt: 'ja, verdomd helemaal donkerpaars' , terwijl hij een stralend blauwe lucht aanschouwt. Als ik het mes verwijder en uit het zicht verdwijn, dan zal de luisteraar meteen zeggen:'die San Daniel is knettergek', hij zal medestandertjes of toeschouwers vragen om te getuigen als hij aangifte gaat doen. Daarom hebben 'Bullies' op school geen gelijk en verloren de fascisten de oorlog. Je haalt de dreiging weg en het argument verandert. Een goed recentelijk voorbeeld is Korea heden ten dage. Als de 'grote' leider overlijdt staan mensen rijendik te huilen en als zij niet genoeg verdriet betonen "verdwijnen zij. Dat maakt het verdriet niet echt. Hoogstens is er veel angst voor represailles.

93bb49ede783ed9c09b650c9234be21aaW1hZ2Vz

Taaldaden

Weet je hoe laat het is? Jazeker! Wil je me vertellen hoe laat het is? Ja wel! Hoe laat is het! Het is vier uur. Dank je wel!! In de taal functioneren 2 structuren, een oppervlakte structuur en een diepte structuur. In de vraag wil de spreker weten hoe laat het is. De luisteraar is flauw en gaat alleen op de oppervlakte structuur in en niet op de onderliggende dieptestructuur. De spreker wordt niet serieus genomen en de luisteraar pleegt een taaldaad, gewoon uit narrigheid. Bij oude stellen zie je dit soort gedrag vaak, gewoon uit verveling. De argumentatie leer leert ons dat je een taaldaad alleen met een taaldaad kunt keren als je de confrontatie zoekt. Dus na het antwoord:'Jazeker',had de spreker kunnen zeggen:'wat jammer dat je mij niet begrijpt'. dat zadelt de luisteraar op met een frustratie want hij wordt ingeschat als iemand die eenvoudige vragen niet begrijpt. Hij staat in de talige pikorde nu een treetje lager. Als hij zegt:'ik had je wel begrepen,'moet hij toegeven dat hij flauw bezig was en niet wilde antwoorden.

09853c7fb1d3f8ee67a61b6bf4a7f8e6aW1hZ2Vz

pochen als taaldaad

De moeder van Kareltje komt de moeder van Pietje tegen op de markt, over een kopje koffie begint ze Kareltje weer eens op te hemelen. Kareltje is zo brillant, begint zij, ik was op een ouderavond op het Gymnasium waar Kareltje met allemaal tienen is toegelaten en al zijn docenten zijn helemaal weg van hem. De moeder van Pietje kan niet veel zeggen over Pietjes prestaties want Pietje gaat naar een beroepsopleiding waar hij het helemaal niet goed doet en op een ouderavond is er al gezegd dat hij uitermate lui is. Toevallig heeft de moeder van Pietje op Plazilla een stuk gelezen over taaldaden van ene San Daniel en weet dus nu dat zij geen vergelijking moet maken tussen de twee spruiten maar een taaldaad moet plegen. Want wat de moeder van Kareltje deed was haar rechtstreeks zieken.

247d87b085efdb305fa6583ccf1a9f54aW1hZ2Vz

 

Wat eng zo´n brilliant jongetje, zegt de moeder van Pietje troostvol, alleen maar studeren,och och och en ze sipt begripvol van haar koffie. Dit was niet wat de moeder van Kareltje beoogd had, dus ze haast zich om te zeggen dat Kareltje helemaal niet eng is. Sterker nog hij voetbalt en golf, speelt hockey en tennis gaat naar elke disco avond en komt laat thuis en toch behaalt hij goede resultaten! Wat aardig niet, door de actie van de moeder van Pietje is moeder Kareltje helemaal in de verdediging gedrongen en moet ze al uit gaan leggen dat het beeld dat zij opgeroepen heeft van haar apegatje  iets anders is en dat hij niet eng is Zo´n actief manneke..toch. Nu hoef moeder Pietjes alleen nog maar te zeggen:'het is er dus zo eentje' en wat zo eentje dan ook in mag houden het klinkt niet erg positief.

e2a82ec1a9fe99d3ac20fc4d4e8f1c55NDAwNDEy

Versluiering als taaldaad

Toen er vele jaren geleden in de munitiefabriek in Muiden een brand uitbrak werd de directeur van het  bedrijf meteen belaagd over vragen aangaande de veiligheid. Hij antwoordde dat zijn fabriek 'slechts' kleine metalen balletjes produceerde. Ja zo zou je granaten  en kogels kunnen omschrijven. Het is eigenlijk een goed voorbeeld van versluiering. Wetenschappers, maken zich hier nog al schuldig aan met name in de 'Klimaat veranderings' discussie. Groep 1 roept dat de aarde opwarmt en Groep 2 roept dat de mensheid daar niets mee te maken heeft en dat het een natuurlijk verschijnsel is. Tjah, dan moet een van de 2 groepen toch écht gegevens versluieren, dat kan niet anders.

aangeef woorden in discussies

Het is goed je bewust te zijn dat argumenten vaak voorafgegaan worden door aangeefwoorden, wees daar beducht op. Een zin die met'al'" begint gevolgd door een  'dan' constructie luidt een conditie   in. Als dit gebeurt dan.. Het is maar de vraag of je het met die conditie eens bent. Meestal maken dit soort zinnen discussies 'onzuiver'. 

Zo luidt het aangeefwoord'maar' altijd een tegenstelling in. Piet is aardig maar... wat er ook volgt zal niet positief zijn.

Het aangeefwoord 'dus'kondigt een conclusie aan. Ben je het daar wel mee eens? 

Het beroepen op een 'authoriteit'..Darwin zei al een eeuw geleden.. .." Ken je de authoriteit die aangehaald wordt? Past 'hetgeen' hij zei in deze discussie met andere woorden, zijn de argumenten eigenlijk of oneigenlijk.  In de Telegraaf stond.... Vind je dat een kwaliteits bron? Wordt het aangehaalde correct aangehaald.. Met ander woorden wordt de informatie niet gemanipuleerd naar de spreker toe. In welke hoek zit de spreker? Politiek gezien llinks of rechts is hij autochtoon of allochtoon'.  Kun je de spreker plaatsen? Allemaal vragen voor de kritische taalgebruiker.

edc5079c6620b30b11120e9953774ae1dW50aXRs

nu nog twee voorbeelden nondiscussie

In een dispuut van vele jaren gelden ging het over ´T journal of de gedenkwaerdige reize van 'de Bontekoe in de 17de eeuw' Allerlei rampen overvielen de schipper. Mijn medestander dispuutgenoot zei, ingaande op een vraag: 'ook al was dat zo, dan was er in die tijd geen man overboord' er klonk meteen "Sexisme" van uit de dames hoek. Waarop Jan Hendrik mee eens aankeek en verduidelijkte: al heb je een schip vol vrouwen en gooi je die overboord, dan is nog geen man overboord. Wat de zaal tot een woest gebler deed komen. We hebben nog net kunnen zeggen dat wij niet verantwoordelijk waren voor Nederlandse zegswijzen voor de microfoon ontplugt werd en het dispuut als beëindigd werd beschouwd. Wij weigerden op de diepte structuur 'Sexisme' in te gaan omdat wij met een andere oppervlakte structuur bezig waren.

5d9e4a04afb9f3608ccc76c1ffa7573eaW1hZ2Vz

 

Toen de staatsman Winston Churchill, waarvan bekend was dat hij een cognac niet schuwde, een speech hield in Engelse lagerhuis, zei een vrouwelijk lid van de oppositie partij en een minister in de Britse regering:" Sir you are drunk": Mijnheer U bent dronken! Waarop Winston antwoordde: " and you madam, are ugly" en U bent lelijk Mevrouw. :"but I´ll be sober tomorrow,: maar morgen ben ik weer nuchter.

 Doventaal de gemiste kans

Een nichtje van mij is op jeugdige leeftijd doof geworden als gevolg van meningitis. In ons gezin gingen wij gebarentaal lessen volgen. Tot mijn onsteltenis leerde ik dat er diverse 'doven gebaren talen' zijn op grond van welk instituut of associatie dat ontwikkeld heeft. Er is niet gekozen voor een gemeenschappelijke doventaal. Wat een gemiste kans! Een doven gebaren taak in Duitsland verschilt van die in Amerika of van de Hollandse.

 

Wat zou het fraai zijn geweest als een ieder in de hele  wereld een 

gemeenschappelijke gebarentaal zou leren op school. Je zou met een ieder kunnen communiceren. Jammer jammer maar helaas! 

San Daniel voor de Nederlandse Literatuur Gids 2014   

 

 

Reacties (4) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Heel mooie voorbeelden en Hugo heeft gelijk!
Hugo is een kanjer.. dank je wijze vriend voor je commentaar
mooie selectie!
Prachtige selectie!