Bipolariteit: op de grens van een psychische stoornis en genialiteit

Door Thalmaray gepubliceerd op Thursday 27 February 19:11

Symptomatologie

Bipolariteit is een psychische stoornis gekenmerkt door sterk wisselende stemmingen, dan weer manisch of hypomaan en dan weer depressief. In de oudere literatuur stond het vooral bekend als manisch-depressiviteit. Volgens een zeer voorzichtige schatting zou 2 à 5% van de wereldbevolking deze aandoening hebben. De manische periode staat lijnrecht tegen de depressie, waardoor het de naam bipolair kreeg.

De stemmingswisselingen zijn nogal opmerkelijk te noemen en kunnen variëren van sporadisch tot enorm wisselend in snelheid waar men dan spreekt over rapid cycling. Gemengde episodes kunnen zich voordoen, alsook normale periodes.

De term bipolair is relatief jong en werd geïntroduceerd door Karl Kleist en deze term benadrukt de tweezijdigheid van deze ziekte.

Vele mensen denken dat dergelijke mensen in de schaduw van de maatschappij leven ofwel verstopt in psychiatrische centra ofwel in de huiselijke kring hun duivels moeten temmen. Niets is minder waar er zijn trouwens heel wat beroemde historische figuren die onderhevig waren/zijn aan deze aandoening. Mensen waarvan je nooit zou verwachten dat er iets mentaal mee mis is, sterker nog personen die gevierd en geroemd worden voor uitzonderlijke artistieke, intellectuele of humane verdiensten. Door deze voorbeelden aan te halen is het een poging om de ziekte onder aandacht te brengen en vooral de symptomen herkenbaar te maken.

De genaamde personen in dit artikel zijn in geen geval beperkend.

Napoleon Bonaparte

De grootste Fransman aller tijden blonk uit door zijn charisma en door zijn bijzondere intelligentie. Hij werd bewonderd door zijn leermeesters door zijn fabelachtig inzicht in wiskunde, geschiedenis en aardrijkskunde. Eens volwassen adapteerde hij feilloos zijn intelligentie in het leger waardoor hij een briljante strateeg werd.

Hoe fascinerend deze man ook was, hij werd tevens gekenmerkt door een zeer heftige agressie en slecht karakter. Vele historici zijn ervan overtuigd dat hij bipolair was, hoewel het strikt wetenschappelijk nooit is bewezen. Zijn intelligentie zou eveneens een bewijs zijn van zijn bipolaire aanleg.

Ted Turner

Deze Amerikaanse mediamagnaat is een zelf verklaarde bipolair. Hij kampt sinds zijn jeugd met enorme depressies. Ondanks zijn neerslachtigheid is zijn leven gekenmerkt door periodes van hyperactiviteit met geniale periodes waarin hij een gigantische zakelijk inzicht had en grootse dingen heeft gerealiseerd. Hij is gezegend met een bijzonder zakeninstinct en een hoge intelligentie die ontegensprekelijk zijn redding is geweest. Hijzelf benoemd verschillende katalysators van de ziekte zoals een slechte verhouding met zijn vader en het falen van zijn huwelijk.

Hij zou zelf de diagnose hebben afgeleid en hulp hebben gezocht. Momenteel kan hij zijn depressies controleren met een Lithium behandeling en is hij in staat om een normaal leven te hebben.

Vincent Van Gogh

Deze Nederlandse grootmeester behoeft geen introductie en is eigenlijk een ideale testcase voor de symptomatologie van bipolaire stoornissen. Zijn hyperactiviteit is bewezen door zijn werk van maar liefst 900 schilderijen en meer dan 1.100 tekeningen. Zijn leven was een aaneenschakeling van episodes van psychisch en emotioneel lijden.

Door zijn bipolaire aanvallen kon Vincent uiterst agressief uit de hoek komen. Op andere momenten kon hij uren aan een stuk doorwerken of schrijven, de 800 brieven naar zijn broer reflecteren zijn innerlijke tweestrijd. Het is ontegensprekelijk dat zijn bipolaire toestand mede verantwoordelijk was voor de genialiteit die hij kon leggen in zijn werk.

Wat velen niet weten is dat Van Gogh geboren was met hersenbeschadiging. Toestand die hijzelf verergerde door op latere leeftijd drugs te gebruiken die hem in staat stelde om een betere kleurwaarneming te hebben. Dit experimenteel druggebruik was dan op zijn beurt weer verantwoordelijk voor epileptische aanvallen. Door zijn getormenteerde toestand begon hij teveel te drinken en stierf ten gevolge van een schotwonde die hij zichzelf toediende. Het is duidelijk dat hij de dualiteit in zijn hoofd niet kon aanvaarden en uit het leven wou stappen. Een infectie van de schotwonde zou ervoor zorgen dat zijn wens uitkwam.

De Amerikaanse komiek Jim Carrey

Jim Carrey is een typevoorbeeld van acteurs die geconsumeerd worden door hun aandoening wat dikwijls resulteert in een vorm van overacting die bijzonder grappig overkomt. Heel wat beroemde komieken hebben/hadden deze symptomen, denk maar aan het Franse genie Louis de Funes en de Amerikaan Jerry Lewis, wat op zich geen vaststaand bewijs is dat deze mensen deze aandoening ook hebben/hadden.

De jeugd van Jim Carrey ging gepaard met depressies met een hoog zelfverachtingsgehalte. Carrey was een gevaar voor zichzelf en hield ervan om te pijnigen. Een typisch beeld van een schizoïde toestand en de moeilijkheid van aanvaarding ervan. Op het hoogtepunt van zijn carrière kon hij mentaal overleven dankzij Prozac. Gelukkig heeft hij zichzelf onafhankelijk kunnen maken van de drug en heeft hij nu zijn mentale toestand onder controle dankzij zijn geloof.

Ludwig von Beethoven

Niet alleen was dit muzikaal genie doof, hij was eveneens bipolair. Bepaalde artsen wijten zelfs zijn doofheid aan zijn bipolaire toestand. Zijn hele leven zou hij kampen met heftige migraine en onverklaarbare koortsaanvallen.

Naar mate de jaren verstreken kreeg de ziekte meer en meer vat op hem. Hij flirtte dikwijls met de gedachte van zelfmoord, wat eveneens een bekend bipolair symptoom is. Zijn depressies zijn ook af te lezen uit zijn composities, sommige werken werden er zelfs compleet inferieur door. Hij beleefde een graduele achteruitgang in zijn sociale omgangsvormen en in zijn uiterlijk vertoon. Relaties in al zijn vormen was voor hem problematisch, slechts weinig mensen konden leven met zijn woede uitbarstingen en zelfs op een bepaald ogenblik hallucinaties.

Andere bekende bipolaire personen:

  • Dick Cavett, Amerikaanse tv-personaliteit.
  • Kurt Cobain, popmuzikant.
  • Jean Claude Van Damme, Vlaamse Hollywoodacteur.
  • Richard Dreyfuss, Hollywoodacteur.
  • Charles Dickens, auteur.
  • Larry Flynt, stichter van Penthouse.
  • Mel Gibson, acteur en regisseur.
  • Graham Greene, auteur.
  • Ernest Hemingway, auteur.
  • Jesse Jackson jr, politici en mensenrechten activist.
  • John Keats, dichter.
  • Vivein Leigh, actrice in o.a. ?Gone with the Wind?.
  • Jack London, auteur.
  • Marilyn Monroe, actrice.
  • Isaac newton, wetenschapper.
  • Friederich Nietzsche, filosoof en auteur.
  • Florence Nightingale, verpleegster en historisch figuur.
  • Edgar Allen Poe, auteur.
  • Jackson Pollock, kunstenaar.
  • Axel Rose, popartiest en zanger Guns ?n Roses.
  • Robert Schuman, componist.
  • Nina Simone, jazz zangeres.
  • Frank Sinatra, acteur en crooner.
  • Gene Tierney, Hollywoodactrice.
  • Amy Whinehouse, popartieste.
  • Virginia Wolf, auteur.
  • Catherina Zeta-Jones, actrice.

Vaststelling

Het is vreemd vast te stellen dat deze aandoening de symbiose niet in de weg staat met genialiteit. Al deze mensen waren/zijn in één of andere vorm geniaal of uniek in hun expertise vak.

Tweede vaststelling is dat er een zeer hoog percentage is van artistieke en creatieve mensen. Men zou kunnen concluderen dat de wereld van entertainment, muziek en literatuur een aantrekkingspool is voor mensen met bipolaire stoornissen.

Volgende spijtige vaststelling is dat in de lijst er een hoog gehalte is van mensen die zijn omgekomen in dramatische omstandigheden waaronder zelfmoord of andere destructieve neigingen.

Bedenking

Mijn onmiddellijke vraag is dan ook of de genialiteit zou aanwezig geweest zijn zonder de ziekte? Hebben we een groot deel van ons cultureel erfgoed te danken aan deze verschrikkelijke aandoening of toch niet?

In een wetenschappelijke reflex vraag ik mij af of bipolaire mensen een grotere moeite hebben om met hun dualiteit te kampen, dan bijvoorbeeld schizofrene mensen waar de complexe schizoïde relatie gewoon deel uitmaakt van de persoon?

De nadruk op beroemdheden kan misschien extravagant lijken maar is bewust gekozen om herkenbaarheid te geven aan deze aandoening. Vergist u niet dit is geen VIP ziekte maar wel een sluipende aandoening die honderdduizenden levens vernietigd want het affecteert niet alleen de patiënten maar ook de families en vrienden van deze slachtoffers.

Het is uitermate belangrijk dat deze ziekte correct wordt gediagnosticeerd en behandeld. Chemische behandeling is doeltreffend en kan groter onheil voorkomen.

Hoe dan ook op de grens van een stoornis en de genialiteit is een fascinerend onderwerp. Is het de prijs die een genie moet betalen voor een helder inzicht in de wereld? De vraagstelling wat is genialiteit en wat is ?storend? is waarschijnlijk in heel deze problematiek de belangrijkste. Deze aandoening heeft in geen geval afbreuk gedaan aan de belangrijke en mooie prestaties van deze mensen. Heb altijd geloofd dat genialiteit voor de helft bestaat uit een gevoel van intellectuele verlichting en de andere helft bestaat uit de vloek van het menselijk falen.

Literatuur over bipolariteit kan je vinden bij Bol.com.

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.