De Nederlandse Literatuur Gids

Door De Nederlandse Literatuur Gids gepubliceerd op Friday 21 February 14:30

fe6dee1eee3e7d771ebbb0b887986aea_1392985

Hoe het begon:

Op uitnodiging van San Daniel en Karina, twee schrijvers van de Plazilla site, zijn een met zorg uitgeselecteerde groep schrijvers, een aantal malen bijeen geweest, in de Beurs van Berlage te Amsterdam.  Wat hebben de leden van deze groep gemeen? Een liefde voor het schrijven, een gedrevenheid om literatuur en poëzie als onderdeel daarvan, in een professioneel kader te beschrijven.  Een handvat bieden aan studenten Neerlandistiek, door het weer in leven roepen van een Gids die als leidraad of naslagwerk behulpzaam kan zijn. Dit ter formulering van taaldoelen, linguïstische doelen, en het ontrafelen van definities betreffende kunst.  Buiten het wezen of de essentie van poëzie of literatuur, ligt onze focus ook op een maatschappelijk bewustzijn als kader, een omlijsting, voor die kunstvormen. Zo  zullen uit boeken die op het punt staan gepubliceerd te worden, door de schrijversgroep kleine proef fragmenten gepubliceerd worden. De Nederlandse Literatuur Gids, zal elk kwartaal een selectie maken uit voorgaande publicaties. Het ligt in de lijn der verwachtingen dat eens in het jaar een papieren uitgave uitgegeven zal gaan worden, met weer een selectie uit voorgaande kwartalen, als een verzamel dan wel een naslag exemplaar.

San Daniel, namens de Berlage  schrijver´s groep 21-02-2014 

Het wezen van de Poézie:

De mens is een muzikaal wezen en leeft met een innerlijk maat gevoel, tevens is zijn denken abstract, hij kan beelden oproepen uit herinneringen en die haarscherp ontleden.Poëzie biedt de mogelijkheid om te spiegelen aan de werkelijkheid en de herinnering. We hebben het hier niet over carnavals krakers of feest rijmelarij, in de geest van ..lopen...kopen ..schenken ..denken.. maar over het wezen van de poëzie. De versvorm die meerdere raakvlakken heeft met de werkelijkheid en waar aan je kunt spiegelen, herken ik dit, begrijp ik de boodschap? Of dat als een kaars werkt dat een licht werpt en inspireert tot navolging.

Dat geldt eigenlijk voor vele vormen van kunst, je kopiëert of je schept en inspireert. Het verven van een wand, is schilderen en de materialen die gebruikt zijn, kunnen gelijk zijn, maar het maken van een schilderij  met de zelfde materialen is andere koek.  De wand wordt mooier en knapt op  en het schilderij is toegevoegd aan de werkelijkheid als spiegel van of ter inspiratie van die werkelijkheid. Zo ook met rijm en poëzie. 

Magische beelden vangen

de hand te traag om toe te slaan en

Keihard, keihard ontvlucht de zin, de lei van de griffier

wanneer hij haar tracht te binden

en al wat ons resteert is slechts een kreupel klinkend lied.

 

Ideeën ontvluchten de pen  maar met vertraging.. en gaan daarom deels verloren of worden deels aangevuld door het rationele, hetgeen vaak afbreuk doet aan het poëtische element in ons onderbewustzijn.

Dit is voor mij het wezen van de poëzie. Magische beelden vangen. Dingen ontdoen van hun functie.. zoals de potjes van Mirandi, een schilder die vele, echt vele schilderijen maakte van potjes op een rij. De potjes waren van hun functie ontdaan.. Ze werden niet gebruikt, op elk dekseltje zie je grijze stof geschilderd. Ruimte en tijd gaan altijd in de letteren altijd hand in hand, omdat het tijd neemt om ruimte te overbruggen. De Morandi potjes staan in een ruimte maar zijn tijdloos gefixeerd. .ze hebben geen functie. ze staan er en de toeschouwer beseft dat de tijd bevroren is... de stof blijft gewoon op die potjes. Je moet dichter bij de dingen gaan staan als dichter, en het gaat om het spel als je de juiste vragen stelt, leer je veel. Beelden moet je zien en poëzie moet je proeven.

 Dus waar gaat het eigenljk om of over

Poëzie is een spel van woorden en het metrum geeft vaart aan het vers of remt het af. Je kunt effecten versterken  door stijlfiguren toe te passen, zoals een beeldspraak bijvoorbeeld of je kunt het vehikel van de herhaling toepassen om meer nadruk of kracht te geven aan het vers. Een korte zinsbouw versnelt het metrum. Klinkerrijm lijkt het metrum te versterken, maar is slechts een steuntje om de ' tijd' goed toe te passen op het vers. Het is een misvatting dat gedichten moeten rijmen. De troubadours hadden duizenden regels op rijm omdat het een memorie zaak was. Ze konden hele veldenslagen op rijm uit hun hoofd opzeggen. Soms was het rijm erg gekunsteld omdat het echt nergens op sloeg en alleen maar diende om de kernen over te dragen in gesproken of gezongen vorm. Bijvoorbeeld:

'Willem die Madiecke maeckte , waar hij dickewijl om waeckte'. of te wel Willlem die ook Madieke schreef wat gepaard ging met slapeloze nachten...waarom niet.. Willem die ook Madieke schreef wat een moeizaam werk was ..heeft ook .. (van den vos Reynaerde)

Omdat de 'opzegger' een geheugensteuntje nodig had.  

Wat is het spel en wie bepaalt dat?

Het spel is de vondst herkennen.  Wie bepaalt of iets kunst is. Wij!. Wij zijn het filter en horen zoveel dat ruis is, dat het echte ogenblikkelijk 'klikt'. Dat is het fraaie met muziek of we nu spreken over Carmina Burama, Tosca, the song of India of de parelvissers, de muziek vormt het metrum en de zang is de poëtische uiting om het geheel te completeren.

De unieke samenhang tussen tektst en muziek maakt iets tijdloos en goed... het is prettig als er iets vernieuwends is dat een groep gebruikt waardoor de aandacht vast gehouden wordt. Als je een kenmerk van 'the Police' zou moeten noemen, dan is het meest opvallende dat de drummer altijd op welk nummer dan ook uit de maat slaat.  Bij de Red hot chili peppers is de zang overheersend en completeert.

Under the bridge (Red hot chilli peppers)

"sometimes I feel that my only friend, is the city I live in, the city of angels .. lonely as I am ..together we cry

"the city she loves me..etc etc"

Mooi perfecte samenhangen van poëtische teksten vol verwijzingen, beeldspraken, gemoedstoestand. Het roept een pathos op die iedereen herkent. De city of Angels is natuurlijk Los Angeles en de zanger maakt er iets levends van. Dat nog eens ondersteunt door een clip, voedt alle zintuigen en geeft haast een overload aan impulsen en  bevredigt onze  aangeboren hang naar lyriek.

Een andere groep die een stijl van zang had die sterk poëtische geladen was en alleen maar ondersteund werd  door de muziek die het geheel omlijstte waren Jimmy Morrison en 'de Doors'. Weinigen weten dat zij eigenlijk de 'Doors to inner perception' waren maar de platenbonzen vonden dat een te lange naam. In zijn korte leven,ving Morrison 'beelden' die hij een plaats gaf door zijn hypnotische wijze van overdracht in perfecte samenhang van teksten en muziek.

08171d23cde47db39235f65b3e9fdfc8YW5pbWFs

En sociaal bewogen album,zeer Marxistisch getint , haast een liturgie. Pigs on the Wing  van Pink Floyd, komt overigens voort uit een gedichtregel van de Walrus  in 'Alice in wonderland'..  and wether seas are boiling hot and wether pig have wings" Goed voorbeeld van hoe een dichtregel van eeuwen geleden een groep inspireert tot "magische"  beelden vangen. Kunst inspireert ..ergo kunst vernieuwt de mens. De mens heeft een aangeboren maatgevoel en als men een gedicht zachtjes voor zich uit leest dan hoort men of het loopt of niet. net als militairen die de pas foutloos aanvoelen. links links links recht links rechts, de cadans stuurt de stappen. Luister naar je innerlijke maat gevoel en je herkent het metrum van welk gedicht dan ook.

In Andalucia waar ik woon, als een groep mannen bijeen zitten, met wat koffie of een wijntje is er altijd wel eentje bij  die begint te klappen. We noemen dat 'palmas' met de handpalmen met sterk gestrekte vingers klappen.  Hetgeen een droog klappend geluid voortbrengt. Nummer 1 begint te klappen en nummer 2 klapt antiritme´s, zeg maar tussen maten, wat een bijzonder asymetrisch effect oplevert, net als met 'de police' die zo perfect buiten de maat sloeg dat het weer muzikaal werd. De rest klapt mee en vult ritmes in. Ik kon het eerst echt niet maar ik klap nu vrolijk mee van uit mijn hart, want je moet luisteren   en invullen

Ik kan het niet anders omschrijven maar als het moment er is ... en iedereen voelt dat feilloos aan, begint iemand te zingen de teksten worden ter plekke gemaakt . het kan van alles zijn, vaak met long vernietigende ademstoten en uithalen. In tussen pauzes die je allemaal feilloos aanvoelt omdat je klapmachine geworden bent roepje "Ole" ter aanmoediging. Het zingen is gebaseerd op een Arabische traditie soms in kwart noten en vergt echt veel lichamelijke inspanning. Als de eerste zanger klaar is neemt de 2de over en zo voort tot je een ronde gehad hebt. De zigeuners in Spanje hebben deze vorm overgenomen en geperfecioneerd: Die zangvorm wordt 'Sevillana´s' genoemd naar de hoofdstad van Andalucia,"Sevilla". Wij vinden dat niet echt omdat de improvisatie is verdwenen.

Ik zit graag met mijn vrienden. .voor een handvol vers vul ik gaarne mijn oor.

San Daniel 2014

Lees ook: de analyse van 'Jouw woorden' van Ingrid Aanen   ktitische beschouwingen.

lees ook :Opperlands taalgebruik, in taalkunde en linguistiek van P1eter

 

Reacties (57) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Ik onderschrijf al het voorgaande en waardeer uw moeite om het zo goed en terdege onder woorden te brengen.. Kunst bestaat en bestaat niet, vandaar dat we een definitie hebben gehanteerd in onze intro en die verduidelijkt hebben met het voorbeeld van 'de potjes van Morandi'. We hadden ook een lijn kunnen trekken naar de 100 gelijke schilderijen van Cezanne en de berg van Avignone.
Als uitgangspunt hebben we de geschreven tekst genomen omdat die bevroren is van aard. Literatuur is een veld vol veranderingen, de mens stelt zich met zijn innerlijk in verbinding met het werk van anderen en spiegelt daaraan en of herkent en identificeert zich daar dus mee.. Niemand van ons heeft gezegd dat ons iniatitief een makkelijke zou zijn en ik verheug me ook op constructieve kritiek, zoals het voorgaande, het zal onze weg alleen maar na toetsing meer richting geven...
Wanneer je op zoek gaat naar wat nu literatuur precies is, dan vind je nergens het exacte antwoord.
Veelal wordt literatuur als de elitaire tegenhanger van lectuur gezien, maar welke regels nu bepalen wat lectuur of wat literatuur is blijft onduidelijk of het moet al het volgende zijn:
"Met literatuur wordt in het algemeen bedoeld: het geheel van teksten waarvan geoordeeld wordt dat ze universele waarde hebben".
Universele waarde; dat is nogal wat, is het niet?
Er luiden ook andere definitie's. De ene nog vager dan de andere en eigenlijk kun je tot het oordeel komen en dat er geen eensluidende definitie te geven is.
Wikipedia zegt het volgende: 'Literatuur zou daardoor ook als volgt gedefinieerd kunnen worden: een verzameling teksten die door de smaakmakende gemeenschap als waardevol wordt beschouwd en volgens die gemeenschap bijzondere kenmerken heeft. Het blijft natuurlijk de vraag wie die "smaakmakende gemeenschap" precies is - veelal is dit een diffuus geheel van personen die samen het literaire veld uitmaken. Het betreft dus literatuurwetenschappers, recensenten, critici, schrijvers, opiniemakers, uitgevers, journalisten, mediafiguren, studenten, samenstellers van schoolboeken, leden van literaire jury's, enzovoort. Dit literaire veld is uiteraard steeds in beweging (het verandert voortdurend) en onderling verdeeld. Zo verandert de literaire canon die door de werkzaamheden van het veld tot stand komt gaandeweg".
Conclusie? Wij, het plebs, laten ons iets als literatuur door onze strot drukken omdat een handjevol zichzelf benoemde kenners, aangeduid als smaakmakende gemeenschap, vinden dat iets literair is.
Is het kritiek op dit initiatief? Nee. Kritisch wellicht, maar geen kritiek. Wellicht een poging u te laten inzien voor welk een schier moeilijke opgave u staat, zoals ook in andere reactie's al werd gesuggereerd.
Het toewensen van succes is op z'n plaats evenals het toejuichen van de poging.
Dan nodigen we je uit met een goed glas wijn..
En eigenlijk hebben we onze doelen eerder laag dan hoog gesteld...
Mooie start. benieuwd wat volgt
Dit eerste stuk is alvast intrigerend.
Wat een prachtige introductie San Daniel!
Oude dingen nieuw leven inblazen..
Het negatieve voorbij durven gaan..
De lessen van Carmina Burana,...
The law of karma.. Fortuna o Fortuna
â??O Fortuna, velut luna statu variabilis, semper crescis aut decrescis; vita detestabilis nunc obdurat et tunc curat
ludo mentis aciem, egestatem, potestatem dissolvit ut glaciem. Sors immanis et inanis, rota tu volubilis, status malus,
vana salus semper dissolubilis, obumbrata et velata michi quoque niteris; nunc per ludum dorsum nudum fero tui sceleris.
Sors salutis et virtutis michi nunc contraria, est affectus et defectus semper in angaria.
Hac in hora sine mora corde pulsum tangite; quod per sortem sternit fortem, mecum omnes plangite!â?
'Oh Fortuna,als maan in veranderlijke gestalten, neem jij altijd toe of af?
Een vervloekt leven, nu eens is het hard en dan weer is het zorgzaam.
Door het spel smelt de helderheid van geest, armoede en vermogen weg als ijs.
Vreselijk en ijdel lot, jij rondwentelend rad, ongunstige toestand, vergeefse redder, altijd oplosbaar, beschaduwd en besluierd tracht je vaste voet op mij te krijgen; door het spel van jouw gedraai loop ik nu met een blote rug
Het lot van welzijn en deugd, voor mij nu ongunstig, bestaat uit stemming en moedeloosheid altijd in drukkend zware dienst. Hier op dit uur onverwijld beroert de snaren met het hart; omdat het lot de sterke doet instorten, jammert allen luid met mij!'
Van Middeleeuwse liederencyclus tot house of techno..
Carmina Burana: Een middeleeuwse liederencyclus wordt door Carl Orff in 1935 bewerkt. Hij schrijft er zijn eigen muziek en lichtprogramma bij. De ondertitel was: 'Profane liederen gezongen door solisten en koor, begeleid door instrumenten en magische beelden.'
http://www.youtube.com/watch?v=QEllLECo4OM
In 1983 volgde er een revival middels het gelijknamige soloalbum van Ray Manzarek (The Doors) waarin je de Carmina Burana hoort in overduidelijke Doors-klanken...
http://www.youtube.com/watch?v=LkeQcAU4IlU&list=RD94P8Y_etFN4
De Middeleeuwse liederencyclus blijft populair. DJ Tiesto maakt er ook een eigen versie van.
http://www.youtube.com/watch?v=e_FCQbhZiwU
Carmina Burana.. Ook deze zomer weer te horen in Woodstock69 te Bloemendaal. Vrije zielen wisten er de meest trendy strandtent neer te zetten. Bij zonsondergang dankt men er de zon onder de tonen van de muziek van de Carmina Burana...
Het lied der eeuwigheid zullen we immer terugvinden in het schrift. Tijd voor revival..
De toon bepaalt de muziek..
Ik vraag me af.. Hoe zouden Karel ende Elegast het in het nu doen?
Dank je lief mens..oh fortuna oh fortuna.. de Elegast zou waarschijnlijk smeergeld aannemen
Mooi initiatief, hulde aan de schrijversgroep. Ik zal deze zilla zeker zo nu en dan volgen. Echter, zelf ben ik te individualistisch, graag zo vrij als een vogel, om me in een dergelijk georganiseerd verband thuis te voelen.