Romeinse Cijfers: Waarde en Uitleg

Door Tom(aat) gepubliceerd op Thursday 20 February 15:50

Hoeveel is het Romeinse getal M? Hoeveel is het Romeinse getal X? En alle andere Romeinse cijfers. Romeinse Cijfers zijn nog vaak terug te zien op oude gebouwen en worden meestal gebruikt om jaartallen aan te duiden. De Romeinen hebben deze methode ingevoerd om getallen weer te geven met lettersymbolen. Hoe schrijf je 1 miljoen of duizend in Romeinse cijfers? Waarom wordt er soms IIII in plaats van IV gebruikt om 4 aan te duiden?

Waarde Romeinse Cijfers

M = 1000
D = 500
C = 100
L = 50
X = 10
V = 5
I = 1

Hoe maak je van Romeinse Cijfers een jaartal?

Het grootste cijfer moet vooraan dus wanneer je bijvoorbeeld 1501 wil maken moet er eerst een M dan een D en daarna een I. Dus 1501 is MDI. Wanneer je bijvoorbeeld 9 wil maken moet je een X schrijven met daarvoor een I, dat is dus eigenlijk 10 - 1. IX = 9. Optellen werkt andersom dus XII = 12.

1 I   6 VI   20 XX   200 CC
2 II   7 VII   30 XXX   500 D
3 III   8 VIII   40 XL   1000 M
4 IV   9 IX   50 L   2000 MM
5 V   10 X   100 C   4000 MMMM

Er zijn een aantal basisregels voor de notatie volgorde van Romeinse Cijfers. Zorg dat je de grote getallen uit elkaar haalt dat maakt het makkelijker:
11 = 10 + 1 = XI
200 = 100 + 100 = CC
1500 = 1000 + 500 = MD
2000 = 1000 + 1000 = MM
Het jaartal 2013 in Romeinse Cijfers is 2000 + 10 + 3 = MMXIII
Het jaartal 2014 in Romeinse Cijfers is 2000 + 10 + 4 = MMXIV
Het jaartal 2015 in Romeinse Cijfers is 2000 + 10 + 5 = MMXV
Alleen de C, X en I mogen afgetrokken worden. CM = 500 - 100 = 400. XC = 100 - 10 = 90. Je mag ze ook maar 1 keer aftrekken. Dus 8 is geen IIX maar VIII. Ook mag je ze alleen aftrekken van de twee waarden die er direct boven liggen. Dus 990 is niet XM maar 990 is DCDXC = 500 + 400 + 90. Je mag ook niet meer dan 3 dezelfde getallen achter elkaar schrijven. 

Waarom gebruikt men soms IIII in plaats van IV?

Vroeger werd door de klassieke Romeinen 4 als IIII geschreven en niet als IV. Waarschijnlijk omdat IV de beginletters van de Romeinse Oppergod IVPITER zijn. 

Hoe schrijf je grote getallen tot een miljoen in Romeinse Cijfers? Wat betekent een streepje boven een Romeins Cijfer?

Voor getallen groter dan 5000 gebruikte de Romeinen een horizontale streep boven de letters. Dit wordt ook wel Vinculum of Titulus genoemd. Een streepje boven een Romeinse letter betekent vermenigvuldigen met 1000.

5000 _
V
6000 _
VM
9000   _
VX
10.000 _
X
50.000 _
L
100.000 _
C
200.000 __
CC
200.100 __
CCC
500.000 _
D
1000.000 _
M

 

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Ook fan van de Romeinen? Kijk eens bij mijn Romeinse zilla! ;-)
Mooi en leerzaam overzicht.