Wat is: Goed kunnen schrijven?

Door Utopia gepubliceerd op Sunday 05 January 21:19

"Hij of zij kan goed schrijven", hoor je mensen zeggen. Het is misschien een vreemde eend in de bijt, misschien wel half gestoord of zelfs helemaal, maar schrijven doet hij of zij goed! Hmmmm vreemd....

Schrijven is natuurlijk niet iets wat alleen vanaf de schouder uit de vingertoppen vloeit, nee, het komt allemaal echt uit je hoofd, dus gaan we een sprongetje maken en zeggen we nu voor het gemak even "denken". Hij of zij kan goed, leuk of interessant denken. Wie goed 'schrijft' is dus gewoon een interessant figuur die wat te melden heeft. Ik geef toe dat er een stukje is wat gevoelens moet omzetten in zo'n tekst, dat wie deze leest, er eenzelfde gevoel bij kan ervaren. Tekst is dus ook vaak een truck. Een kunstje.

In dit opzicht kunnen we wel spreken van goed schrijven, en daarbij bedoelen we het vertaalslagje goed eigen te hebben gemaakt.

Wie schrijft puur vanuit zijn verstand, als een slaaf die tikt wat er in zijn gedachten opkomt, schrijft vaak in holle frasen. De tekst doet dan koud aan. Gedachten over concrete dingen, werkelijke tastbare dingen, zijn voor vele ogen vermoeiend, en het heeft dan ook snel het karakter van een gebruiksaanwijzing. 

Nee, tekst moet een recept zijn, een stukje vaag, een stukje beschrijvend, en een stukje uitgediept. Het gewone tot iets bijzonders maken is de kunst.
De lezer en de tekst, gaan samen een soort relatie aan. Dit moet je als schrijver voorzien, en hierop anticipeer je, op deze doelstelling. Je ziet jezelf als het ware naïef. Tijdens het typen, kun je evenzogoed die lezer spelen, en jezelf een voorstelling maken hoe dit op anderen overkomt. Mensen die dit absoluut niet doen zijn filosofen. Nietzsche bij uitstek. Hij bekommerde zich totaal niet om de lezer, en als je hem niet volgt, heb je pech. Dat spreekt uit alles, en het leest dan ook als een vastgelopen genie, die rondjes cirkelt in zijn eigen voorstellingsvermogen, met af en toe een diepe duik. Die diepe duik is voor de lezer fascinerend, want het lezen, is dan meegaan in zijn gedachten. Wij lenen zijn denken. Op dat moment word je dat specifieke stukje van Nietzsche 's gedachten. Je weet dan hoe het voelt om Nietzsche te zijn. 

Je ziet, duidelijkheid in tekst geven is dus lang niet altijd een voordeel. Gelijk met die duidelijkheid neem je meer afstand tot je lezers. Duidelijkheid maakt van het unieke iets algemeens. Voor iedereen herkenbaar betekent niets meer dan de dood van de fantasie. Er valt niets meer van te maken dan wat er reeds staat. Maar pas op!, te onduidelijk is ook niet goed, want dan raak je de mensen kwijt. Het is goed om in je eigen gedachten-gevoel te duiken en de lezer mee te nemen, want wie je wil blijven volgen zal zich meer naar je toe moeten bewegen. Dichterbij komen is een voorwaarde om te begrijpen. Inleven. Zo ontstaat die relatie. Bovendien, wie veel van zijn gedachten deelt, geeft die ruimte voor intimiteit. 

Ik houd absoluut niet van het lezen of schrijven van fantasieverhalen. Ik zou dan eerder geneigd zijn dit in te speken, of aan kleine kinderen te vertellen als een welterusten verhaaltje, die elke dag een vervolg krijgt. (zo ben ik grootgebracht) Tekky en de dominee. Mijn vader kwam bij mijn bed zitten en ging verhalen vertellen, zo uit zijn gedachten/ fantasie. Het was reuze spannend, en ik kon er allemaal beelden bij verzinnen. 

Maar om er boeken mee te vullen... Boeken hebben deze tijd totaal geen waarde meer. Alles wordt gedrukt. Vroeger was dat een hels karwei. Alles met de hand geschreven. Monnikenwerk. Ik vind daarom eigenlijk dat nog steeds die meerwaarde aan boeken kleeft, en er dus ook hierom geen flauwekul in zou mogen staan. (Wetende dat het drukken van boeken supersnel gaat en moeiteloos.)
Tekst is iets heiligs. Taal is een kunst, die moet je niet goedkoop maken, want zo verliest het zijn waarde en impact. En alhoewel alle (Nederlandse) tekst er hetzelfde uitziet, zijn de verschillen zo groot als de onderlinge karakters van mensen. Velen hoor je zeggen: "Ik houd niet van boeken/ lezen" Daarmee zeg je in feite dat tekst gewoon tekst is. -het ziet er allemaal hetzelfde uit-  Als je van praten houdt, houd je van lezen. Praten met een ander is luisteren naar diens gedachten. Dit keer gesproken, dan weer geschreven. Verschil is, de ene boodschap komt door de ogen, de andere door de oren, allebei naar hetzelfde brein. Dus zeggen dat je niet van lezen houdt, klopt niet. Maar ik begrijp het heel goed. Ik las pas echt toen ik 23 was. Mijn ervaring met boeken, was alleen het zien lezen van anderen daarin, wat voor mij al een signaal gaf van; Wegwezen! Die mensen leven niet, en teren op de fantasie van een ander. In dit geval de schrijvers van die boeken. Maar neem het mijzelf niet kwalijk, de literatuur op de basisschool is knudde. Kinderen en boeken vind ik sowieso ongezond. Kinderen hebben geen raakvlak voor goede teksten, dus laat ze dan liever helemaal niet lezen, voordat zij er een antipathie tegen kweken. 

Ik vind het heel jammer dat het vaak zo gaat met mensen. Het boek is voor hun een vloek. Terwijl het je zoveel kan geven. Zo ongelooflijk veel. Het is als praten met mensen uit alle tijden. Het is je gedachten vergelijken met die van hen die jou aanspreken. Het is leren, toegeven en vooral ook veel voelen. Het is luisteren naar de stemmen van jouw favoriete leermeesters. 

 

****************************************************************************
         einde                         einde                         einde
****************************************************************************

 

 

 

 

Reacties (4) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Gelezen, geen commentaar.
Gelezen, geen commentaar.
[Verwijderd]
[Verwijderd]