Doppelgänger: de ultieme confrontatie

Door Thalmaray gepubliceerd op Wednesday 20 November 09:11

Voorwoord

Doppelgänger is het verzamelwoord voor vreemde fenomenen die men vooral kan terugvinden in literaire werken van fictie en folklore en die zich door de eeuwen heen een geheimzinnige plaats heeft veroverd in de wereld van mysticisme en paranormale zaken.

Het is ook de naam gegeven wanneer men een perifere visie heeft van zichzelf zonder dat dit een reflectie kan zijn.

In de wetenschap wordt vaak de term bilocatie genoemd: het fysisch aanwezig zijn op twee of meerdere plaatsen terzelfder tijd. Een bizarre vorm van astrale projectie of uittreding, die dikwijls wordt beschreven bij bijna dood ervaringen.

De meeste mythes en legendes beschrijven deze ervaringen als een boodschapper van slecht nieuws voor de persoon.  Sommige verhalen zien er een toekomstvoorspelling in of zelfs een aankondiging van Magere Hein.

Uiteraard zou de wetenschap zichzelf niet zijn indien er niet werd getracht om dit fenomeen artificieel na te bootsen in de hersenen. Met elektrische stimulatie op de temporopariëntale verbinding in de hersenen kan men ongeveer dezelfde gewaarwording stimuleren of opwekken.

In meer recentere culture beschrijvingen wordt het woord doppelgänger gebruikt voor personen die een bijzondere gelijkenis hebben met een andere persoon, in vele gevallen spreekt men zelfs van identieke fysische eigenschappen zoals bij een eeneiige tweeling. Deze laatste beschrijving hoeft daarom niet in verband te worden gebracht met paranormaal geloof, hoewel de ervaring meestal wordt omschreven als zeer confronterend en luguber.

Dient opgemerkt dat de manifestaties van deze dubbelgangers kunnen worden gezien op heel wat manieren. Je kunt hen zien in een uiterste ooghoek, je kan ze ontmoeten op een afgelegen weg, of men kan deze achter je zien staan in de reflectie van een spiegel. Soms is de dubbelganger onzichtbaar voor de persoon in kwestie maar wordt deze gezien door talrijke andere personen, soms op duizenden kilometers afstand. Er zijn verhalen bekend van dubbelgangers die de personen helpen in hun taken of hen buitenmenselijke kracht geven, hier en daar is er een verhaal van een dubbelganger die het leven redden van de originele persoon, of na zijn dood simpelweg zijn plaats inneemt.

Oorsprong van het woord

De Duitse oorsprong van het woord zal waarschijnlijk voor iedereen overduidelijk zijn.  Het woord bestaat eigenlijk uit Doppel (dubbel) en “Gänger” (wandelaar). Enkelvoud en meervoud zijn hetzelfde in het Duits, in het Engels wordt een “s” toegevoegd om het meervoud te onderscheiden. Hoewel er al sinds de eerste schriftelijke verhalen sprak eis van het fenomeen, is het algemeen aangenomen dat de term verscheen in de roman “Siebenkäs” geschreven in 1796 door de auteur Jean Paul.

Waarom het Duitse woord niet wordt vertaald en een leenwoord wordt in andere talen zoals het Engels en het Nederlands is niet bekend.

Het is opmerkelijk dat het enige tijd duurde vooraleer het woord opdook in de Engelse literatuur. De eerste vermelding kan men vinden in beschrijvingen over folk legendes, religieuze onderwerpen en tradities die gepubliceerd werden in 1851.

Nochtans gaat de oorsprong veel verder dan de Duitse of Engelse literatuur. In de oude Egyptische mythologie is er al sprake van “Ka” of de “dubbel geest”. Deze entiteit zou dezelfde fysiek hebben gehad als andere personen en zelfs dezelfde emoties. In een oud Egyptisch werk kan men bijvoorbeeld lezen dat Helena van Troje, vervangen werd door haar “ka” en aldus een dominante rol kreeg in de oorlog van Troje.

In Scandinavië spreekt men van oudsher over “vardöger” een geestachtige dubbelganger die de mens voorafgaat in de toekomst. In Finland valt in de literatuur het woord “etiäinen” op, wat kan worden vertaald als “de eerst gekomene”.

In Bretoense legendes is de döppelganger synoniem voor Ankou of “de dood”.

 

Poging tot verklaring

Het zal niemand verbazen dat er veel verklaringen de ronde doen over dit fenomeen. Mystici doorheen de eeuwen zweren bij paranormale fenomenen. De wetenschap zoekt antwoorden in de studie van het brein. Regelmatig valt de term schizofrenie. Er is slechts één ding zeker: het fenomeen gaat dikwijls gepaard met slecht nieuws en wat vreemd is veel beroemde figuren beweren ervaringen te hebben met het verschijnsel.

 

Historisch gedocumenteerde ervaringen

 

  • Catherina de Grote de keizerin van Rusland was een machtig en gevaarlijk personage en niet bepaald een angsthaas. Ze had regelmatig visioenen van een dubbelgangster die haar troon zou overnemen. Op een nacht werd ze gewekt door hysterische bediende die beweerden haar net te hebben gezien in de troonzaal. Ze begaf zich naar deze majestueuze zaal en zag haar dubbelgangster kalm zitten op de troon. Op haar bevel openden haar lijfwachten het vuur naar haar dubbele verschijning.  Wat er daarna gebeurde is onduidelijk, feit is wel dat de Keizerin kort daarna stierf.

 

  • Koningin Elisabeth I van Engeland was een charismatische persoonlijkheid, de laatste Tudor die ooit op de Engelse troon zou zitten. Ze stond bekend voor haar nuchterheid en was niet echt een persoon die zou toegeven aan paranormaal bijgeloof. Toen ze haar raadgevers verkondigde dat ze haar dubbelgangster had zien liggen op een bed, alsof ze dood was, viel er een ijzige stilte. Haar arts benoemde het als stress. Spookachtig werd het wel toen ze eventjes later overleed.

 

  • Abraham Lincoln stond niet afkering tegenover het paranormale doch verkondigde deze enkel in besloten kringen. Hij vertelde dat hij eens in een spiegel keek na zijn eerste verkiezingsoverwinning en zichzelf zag met…2 gezichten. Eén gezicht was lijkbleek. Hij strompelde terug tot aan zijn bed, keek terug naar de spiegel en zag identiek hetzelfde voor de tweede maal. Zijn echtgenote was getuige van het voorval en zag hetzelfde en werd hysterisch. Ze was later inde overtuiging dat het een teken was dat hij voor de tweede maal president zou worden en het niet overleven.

  • Guy de Maupassant de beroemde Franse schrijver beweerde dat hij regelmatig communiceerde met zijn eigen dubbelganger. Zijn kopie ging niet alleen in conversatie met hem maar dicteerde hem zelfs korte verhalen. Wat meteen een nieuwe dimensie geeft aan de term “ghostwriter”. De geest vertoonde zich regelmatig en de laatste maal kwam hij naar de schrijver toe met een droevige uitdrukking, en plaatste zijn handen op zijn gezicht als een gebaar van wanhoop. Na dit voorval werd de Maupassant knettergek en stierf in een psychiatrische inrichting één jaar later.

 

  • Johann Wolfgang von Goethe was een beroemde Duitse schrijver, dichter en politicus. Op een dag was hij aan het paardrijden en zag een vreemde ruiter naar hem toekomen. De tweede ruiter was Goethe zelf, doch had andere kledij aan. De figuur verdween sprakeloos en een vreemde geruststellende kalmte viel over Goethe. Acht jaar later reed hij op hetzelfde pad maar nu in tegenovergestelde richting, hij kwam plotseling tot het besef dat zijn kledij identiek was als de klederdracht van zijn doppelgänger 8 jaar voordien. Op een andere dag zag hij een vriend op straat. Hij kwam thuis en diezelfde vriend was hem aan het opwachten. Hij zag aldus eveneens een dubbelganger van iemand anders.

 

  • Percy Byssche Shelley was een briljante dichter maar was eigenlijk beter bekend als de echtgenoot van Mary Shelley ( auteur van Frankenstein). Men zou denken dat zijn vrouw Mary een uitverkorene zou zijn geweest van het paranormale doch Percy bekende kort voor zijn dood aan zijn vrouw dat hij verschillende malen zijn doppelgänger had gezien. Hij beschreef de ontmoetingen als angstaanjagend. Een goede vriendin zag eveneens zijn dubbel die wandelde in een doodlopende steeg zonder er ooit uit te komen, eventjes later zag ze de echte Percy kilometers verder. Percy stierf onder verdachte omstandigheden tijdens een zeilongeluk, hij verdronk.

 

  • Maria de Jesus de Agreda is het hoofdpersonage in wellicht de meest intrigerende geschiedenis van dubbelgangers. In de zeventiende eeuw waren missionarissen en ontdekkingsreizigers verbaasd dat verschillende inheemse stammen in New Mexico al bekeerd waren tot het katholicisme. Bij navraag vertelden de indianen dat ze werden bekeerd door een mysterieuze vrouw in blauw. Zij had hen geleerd en zelfs religieuze voorwerpen gegeven. Na minutieus onderzoek door het Vaticaan werd ze geïdentificeerd als een Spaanse non, die beweerde door bilocatie de indianen te hebben bekeerd over de oceaan heen. Ze had nooit haar klooster verlaten, ze beschreef de nieuwe wereld als “het woeste land”.  De inquisitie was gealarmeerd door het verhaal, maar ze beschuldigden haar niet van hekserij, wel integendeel ze gaven haar de gave van goddelijke interventie. Waarschijnlijk omdat dit voor hen een gedroomd public relations verhaal was.

 

Doppelgänger in de literatuur

 

  • William Wilson                                                  Edgar Allen Poe
  • A Tale of Two Cities                                           Charles Dickens
  • The Double                                                       Fyodor Dostoevsky
  • Despair                                                            Vladimir Nabokov
  • Frankenstein                                                     Mary Shelley
  • Siebenkas                                                        Jean Paul
  • The Private Life                                                  Henry James
  • Bleak House                                                     Charles Dickens

 

Dit zijn slechts enkele voorbeelden van verwijzingen in de literatuur. Uiteraard werd het thema gretig overgenomen in Hollywood met talrijke films waar men dankbaar gebruik maakt van dit plot.

 

De mathematische mogelijkheid

Het onderwerp dient eigenlijk totaal niet altijd te worden benaderd in een sfeer van het paranormale. Het gebeurt regelmatig dat mensen zogenaamde dubbelgangers ontdekken, zij het dan in een niet lugubere vorm. Meestal gaat het hier om mensen die niet alleen sterke fysische overeenkomsten hebben, maar ook mensen die een enorme affiniteit blijken te hebben door bijvoorbeeld karakteriële eigenschappen.

Er zijn ook mensen die tot hun eigen verbazing schilderijen of foto’s uit een ver verleden ontdekken waarop men zichzelf meent te herkennen. Deze anekdotes zijn niet alleen leuk, ze zijn genetisch fascinerend. Uit eigen ervaring heb ik kunnen beleven dat mensen je soms aanspreken in de vaste overtuiging dat je iemand anders bent. De vragen die hierbij kunnen worden gesteld zijn niet minder interessant. Oude stadslegendes beweren dat er ergens op deze aardbol iemand rondloopt die een exacte kopie is van jezelf. Het woord “exact” is hier doorslaggevend en het is dan ook dit woord die men een vrachtwagen of twee zout moet worden genomen, het blijft desondanks een vreemde en verbazende vaststelling.

Bedenking

Het fenomeen Doppelgänger is fascinerend, niet alleen als men zich de vraag wil stellen of het überhaupt mogelijk is, maar vooral omdat het lijkt als een ultiem symbool van de dupliciteit van de mens. Het feit van een dubbelganger al dan niet te hebben laat mogelijkheden open om het overbekend Dr. Jeckyl and Mr. Hyde verder te ontdekken. Indien men de mogelijkheid ernstig neemt dat er ergens een duplicaat van zichzelf zou kunnen bestaan, stelt men de deur open voor ontelbare speculaties en theorieën. Is het een bewijs dat er meerdere dimensies zijn? Is het een Ying Yang verhaal tussen goed en kwaad? Zijn wij in feite astrale wezens gevangen in een koolstof-water omhulsel?

Het is intrigerend te lezen hoeveel grote denkers en auteurs hebben nagedacht over het fenomeen.

Is onze Doppelgänger niets anders dan wat wij meestal “ons geweten” noemen? Of een oerinstinct dat slapende is in onze geest? Hebben wij soms vat op het begrip tijd?  De vragen zijn ontelbaar, de antwoorden verstopt in een sluier van mysterie?

Het fenomeen onmiddellijk afdoen als nonsens is gemakkelijk. Is het mogelijk dat we hier op een scharniermoment zijn van ons begrip over leven, tijd, ruimte en dood?  Is het begrip Doppelgänger het symbool van onze eeuwige conflicten met onszelf?

Rationeel gezien, indien we voor de vooruitgang van de discussie aanvaarden dat er dubbelgangers zijn, is er geen enkele reden om angst te hebben voor onze dubbels. Indien ze inderdaad een exacte kopie of een deel van ons vertegenwoordigen, is angst irrationeel omdat het dan angst is voor zichzelf. Indien het inderdaad een waarschuwing is van ons onderbewustzijn of sterker nog van de toekomst, is diezelfde angst contraproductief gezien er geen bewijzen zijn dat men de toekomst door voorkennis kan veranderen. De benadering van het fenomeen met angst is dan ook niet alleen overbodig maar vreemd.

 

De vraag zou pas interessant worden hoe we zouden reageren bij het zien en eventueel spreken van onze dubbelgangers. Deze hypothetische ontmoeting lijkt mij eerder fascinerend. Vreemd genoeg lijkt de mens te kicken op het creëren van angsten.

Beetje met tegenzin moet ik toegeven dat er een grote kans bestaat dat dit fenomeen is ontsproten uit een plaats waar alles fantasieën en alle verhalen worden geboren, namelijk het menselijk brein. De kans dat het hier gaat om een pathologische aandoening kan niet worden tegengesproken. Zelfs wanneer het zou gaan om een medische conditie, is de genialiteit van de gedachte niet te negeren. Kan best zijn dat in bepaalde psychés doppelgängers niet minder zijn dan spiegels die ons ego zelf heeft opgehangen.

Over dit onderwerp is heel wat te vinden bij Bol.com.

 

 

 

Reacties (20) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Ik bedoel natuurlijk de Gamma Quadrant! Oef, wat een fout!
Ik bedoel natuurlijk de Gamma Quadrant! Oef, wat een fout!
Prachtig hoe jij dit boeiende fenomeen van verschillende kanten belicht. Je bedenking - zoals zo vaak - is de kers op de taart. Nou, ok, een hele handvol kersen.
Zelf zoek ik de 'oplossing' vooral in pareidolie, onze aangeboren wil om patronen te herkennen en ze te willen duiden. De andere mogelijkheden hou ik open, ter inspiratie en vooral vermaak.
Zo ben ik in mijn leven (toen ik nog een bos krullen op de kop had) regelmatig vergeleken met Starsky, Frank Kramer, Eros Ramazzotti en Elliot Gould. Mijn zus heeft vaak de naam "Barbara Streisand" toegeworpen gekregen. Mijn broer, toen hij ietsje jonger was, was de spitting image van Johnny Depp.
Wat mijn fantasie echt tot werken aanzet is de mogelijkheid dat dubbelgangers aspecten van jezelf zijn. Of andere entiteiten die het doel hebben jou te vervangen. Misschien zijn de Changelings van The Dominion uit de Delta Quadrant al lang op Aarde. :-)
Ik heb hier wel een keer of twee een nachtmerrie over gehad: Ik werd op de vlieghaven van New York door Homeland Security ingerekend, omdat ze dachten dat ik een of andere Jemenitische terrorist was. Probeer dan maar te bewijzen dat je gewoon een bloody tourist bent...
Prachtig hoe jij dit boeiende fenomeen van verschillende kanten belicht. Je bedenking - zoals zo vaak - is de kers op de taart. Nou, ok, een hele handvol kersen.
Zelf zoek ik de 'oplossing' vooral in pareidolie, onze aangeboren wil om patronen te herkennen en ze te willen duiden. De andere mogelijkheden hou ik open, ter inspiratie en vooral vermaak.
Zo ben ik in mijn leven (toen ik nog een bos krullen op de kop had) regelmatig vergeleken met Starsky, Frank Kramer, Eros Ramazzotti en Elliot Gould. Mijn zus heeft vaak de naam "Barbara Streisand" toegeworpen gekregen. Mijn broer, toen hij ietsje jonger was, was de spitting image van Johnny Depp.
Wat mijn fantasie echt tot werken aanzet is de mogelijkheid dat dubbelgangers aspecten van jezelf zijn. Of andere entiteiten die het doel hebben jou te vervangen. Misschien zijn de Changelings van The Dominion uit de Delta Quadrant al lang op Aarde. :-)
Ik heb hier wel een keer of twee een nachtmerrie over gehad: Ik werd op de vlieghaven van New York door Homeland Security ingerekend, omdat ze dachten dat ik een of andere Jemenitische terrorist was. Probeer dan maar te bewijzen dat je gewoon een bloody tourist bent...
Fascinerend zeg, die foto's zetten aan tot nadenken.
Zou de mijne wel eens willen zien, lijkt me creepy om mezelf te zien door mijn eigen ogen.
Fascinerend zeg, die foto's zetten aan tot nadenken.
Zou de mijne wel eens willen zien, lijkt me creepy om mezelf te zien door mijn eigen ogen.
Zou een hele ervaring zijn als ik mijn dubbelganger ontmoette maar s'avonds op straat loopt mijn schaduw vooruit misschien mijn dubbelganger?