Gnostiek de bakermat van onze huidige geloven

Door Chayenna2 gepubliceerd op Friday 28 September 12:10

Wat is Gnosis?

http://plzcdn.com/ZillaIMG/b6e7cb25e3e8cedfbbb156e20d25e6b7.jpg

Gnosis is het Griekse woord voor kennis, inzicht. Daarmee wordt niet de uiterste (cognitieve) kennis bedoeld, de kennis die wij aanleren, maar de innerlijke  kennis, het intuïtieve weten. Omdat het intuïtieve weten vanaf het begin der tijden deel uitgemaakt heeft van de mens is gnosis volstrekt universeel en van alle tijden en van alle culturen. In sommige tijden en in bepaalde culturen is de mens zich echter meer bewust geweest van de gave van innerlijke kennis, gnosis, dan in andere. Gnosis komen we bijvoorbeeld tegen in het hindoeïsme, in de leringen van de Chinese wijsgeer Lao Tse, in de Helleense wijsbegeerte, in de joodse mystiek en ook binnen het christendom.

Het is juist binnen het christendom dat de gnosis het meest bekend is geworden, en wel om een negatieve reden. De vroegchristelijke kerkvaders zagen gnosis als ketterij en wijdden omvangrijke geschriften aan de bestrijding daarvan. Het opkomende Bijbelonderzoek in de vorige eeuw en het historisch onderzoek naar het vroege christendom vormden een belangrijke aanzet dit verschijnsel nauwkeuriger te gaan bestuderen. Daarbij gebruikte men een beperkte definitie voor het begrip gnosis.(ook wel gnosticisme genoemd):

1. De schepper van de (aardse) wereld, de demiurg, is niet identiek aan de Goede God. (vaak onbekende God genoemd)
2.Ieder mens heeft een goddelijk lichtdeeltje (lichtvonk) in zich, die de verbinding vormt met het rijk van deze onbekende God.

 

De Nag Hammadi geschriften.

Zoals ik al beschreef is de gnosis binnen de christelijke cultuur voornamelijk bekend geworden door de bestrijdingsgeschriften van de kerkvaders. Tot voor kortwas dat ook vrijwel de enige bron. Het was dan ook voor vele zeer verheugend dat er in 1945 een kruik gevonden werd met een vijftigtal gnostisch getinte geschriften uit de eerste eeuwen van onze jaartelling. Uit bestudering van deze geschriften blijkt namelijk steeds meer dat de wortels van onze christelijke cultuur vele malen diverser zijn dan de traditie ons had overgeleverd. De geschiedenis wordt altijd geschreven door de overwinnaars. De overwinnaars waren de kerkvaders met hun theologische uit-eenzettingen. De verliezers waren de gnostici, zij die gnosis hadden. Mensen die het niet moesten hebben van leergezag maar van de eigen innerlijke ervaring. Het verhaal van de vondst en wat er daarna gebeurde, vertoont wel enige overeenkomsten met de ontdekking twee jaar later van de Dode-Zee rollen. Deze werden bij toeval gevonden door een bedoeïenherder die een schaap kwijt was; de kruik bij Nag Hammadi werd gevonden door een Arabische boet die teelaarde aan het zoeken was.

Hij vertelde over de vondst;
Rond zes uur ‘s-morgens, toen ik aan het werk ging, vond ik plotseling deze kruik. En nadat ik hem gevonden had, kreeg ik het gevoel dat er wat in zat. Dus bewaarde ik de pot, en omdat het die ochtend koud was.. besloot ik hem achter te laten en later weer op te halen om te lijken wat erin zat. In feite ben ik dezelfde dag nog teruggegaan, en ik sloeg de kruik kapot. Maar eerst was ik een beetje bang, omdat er wel eens wat in zou kunnen zitten. Een jinn, een boze geest. Ik was alleen toen ik de kruik kapotsloeg. Ik wilde wel dat mijn vrienden erbij zouden zijn. Nadat ik hem kapotgeslagen had, ontdekte ik dat er een boek met verhalen in zat. Ik besloot mijn vrienden op te halen om hun het verhaal te vertellen. Wij waren met zijn zevenen en we beseften meteen dat dit iets te maken had met de christenen. En wij zeiden dat we er eigenlijk totaal niets aan hadden – voor ons was het gewoon waardeloos. Dus heb ik het hier naar een geestelijke leider gebracht en deze zei dat wij er werkelijk niets mee konden. Voor ons was het gewoon rommel. Dus heb ik het mee naar huis genomen. Sommige zijn verbrand en ik hen geprobeerd er enkele te verkopen.

http://plzcdn.com/ZillaIMG/03a55d584d005014667deca7a82feeb3.jpg

Uit de kruiken kwamen 13 codices (lederen banden) met daarin 52 geschriften tevoorschijn. Door verschillende omstandigheden heeft het daarna nog een aantal jaren geduurd voordat het nieuws over deze spectaculaire vondst naar buiten kwam. In het zwarte circuit werden door antiquairs goede zakenmee gedaan. Pas in1950 verscheen er een uitgebreide beschrijving van de vondst door de Franse geleerde Hendri-Charles Puech. Toch bleef de belangstelling uiterst gering. In 1952 viel het Egyptische koningshuis, en dat was er de oorzaak van dat een deel van de teksten die nog in Egypte waren, tot de herfst van 1956 in een kluis verdwenen.
Een ander deel, met onder andere het beroemde Evangelie van Thomas dat door de Egyptische regering teruggevorderd was van een Cypriotische antiquair, zat jarenlang in een koffer die rondslingerde op het kantoor van de directeur van het Koptisch museum in Egypte. Pas in de jaren 1972 tot 1977 konden, door onder andere de inzet van de Amerikaanse geleerde James M. Robinson en door bemiddeling van de Unesco, alle nog niet verloren gegane geschriften gefotografeerd worden ten behoeve van een facsimile – uitgave die geleerden over de hele wereld in staat zou stellen de teksten te onderzoeken en te vertalen.

Een integrale vertaling in het Engels kwam in 1978 tot stand onder supervisie van Robinson: The Nag Hammidi Library in Englisch. Nu konden ook andere geïnteresseerde kennis nemen van de rijke inhoud van de teksten. In dezelfde tijd werden ook vier geschriften gepubliceerd die eind van de vorige eeuw in Berlijn opdoken en daarom de verzamelnaam Berlijnse Codex hebben meegekregen. Opvallend hierbij was dat twee van de vier teksten ook uit de kruik van Nag Hammadi tevoorschijn waren gekomen. Opmerkelijk is ook dat er van verschillend teksten meerdere exemplaren in de kruik van Nag Hammadi zijn gevonden. Zo zijn er bijvoorbeeld drie exemplaren van het geheime boek van Johannes. Bij de vraag naar de herkomst van deze geschriften speelt dit een belangrijke rol. Uit onderzoek bleek al snel dat praktisch alle teksten oorspronkelijk in het Grieks geschreven zijn in de eerste 2 eeuwen van onze jaartelling. (zeker bij het Evangelie van Thomas is het mogelijk dat dit eerst vanuit het Aramees vertaald is in het Grieks). In een latere fase zijn ze vertaald in het Koptisch ( de landtaal van Egypte in die tijd), zeker voor het jaar 350, en in deze vorm werden ze in 1945 bij Nag Hammadi gevonden.

http://plzcdn.com/ZillaIMG/b6e7cb25e3e8cedfbbb156e20d25e6b7.jpg

De meest gevolgde hypothese is dat monniken van een vrij nabij gelegen Pachomiusklooster ze daar begraven hebben. In het jaar 367 had namelijk aartsbisschop Athanasius van Alexandrië een Paasbrief doen uitgaan, waarin hij een opsommin gaf van die geschriften ‘die tot de Canon behoren, die ons overgeleverd zijn en waarvan wij geloven dat ze goddelijk zijn. Alleen in deze boeken wordt de leer der goddelijkheid verkondigd.’ Deze lijst stemt nauwkeurig overeen met ons Nieuwe testament. In dezelfde brief waarschuwt Athanaius voor de zogenaamde apocriefe boeken, evangeliën op naam van een apostel, die door ketters geschreven zouden zijn om zo ‘eenvoudige van geest op een dwaalspoor te brengen. Een dergelijk Paasbrief, in dit geval de 39e, was een soort herderlijk schrijven dat met Pasen van alle kansels in kerken en kloosters van het betreffende diocees voorgelezen diende te worden. In de oude christelijke traditieschreef Athanasius deze in het Grieks. Te behoeve van de voornamelijk Koptisch sprekende monniken vertaalde een zekere Theodorus, abt van het Pachomiusklooster te Tabannisi, de 39e Paasbrief in het Koptisch, en hij zorgde voor verspreiding ervan. Het blijkt dus dat in 367 na Christus het nodig bleek om een opsomming van geschriften te geven die gelezen mochten worden en te waarschuwen voor apocriefe boeken. Voor die tijd was de keuze niet zo dwingend. Er circuleerde wel verschillende lijsten, doch deze kwamen niet met elkaar overeen. In diversen gemeente koesterende men bepaalde geschriften die in andere gemeenten onbekend waren, of als ketters werden gezien. Zo zou ook een aantalmonniken zich beraden kunnen hebben toen bleek dat ze op hun pad naar heiligheid innerlijke steun vonden in geschriften die niet in de Paasbrief werden vermeld.  Daarbij valt te denken aan evangeliën van Tomas, Filippus en de waarheid, ‘geheime boeken’ van Johannes en Jacobus, openbaringen van Adam, Jacobus en Paulus,en nog veel meer. Nu de repressie groter werd en men in de bibliotheek werken kon vinden die niet op de lijst van Athanasius voorkwamen, was het gevaar voor excommunicatie en daarmee verwijdering uit het klooster groot geworden. Zo zouden de geschriften, zorgvuldig verstopt in een kruik, het klooster uitgesmokkeld kunnen zijn. De kruik werd begraven aan de voet van een bergmassief, niet ver van het klooster. Waarna het bijna 1600 jaar zou duren voordat ze weer werd opgegraven.

Bron. De Nag Hammidi geschriften deel 1 en 2


Copyright Nederland@Gerda Verstraeten
Voorbij de regenboogbrug
Mijn pagina
Verhalen en gedichten

Reacties (11) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Dank je Rose. Ik ga de komende weken meer artikelen erover schrijven. Om eerlijk te zijn bevalt het liggend schrijven me uitstekend, ik wordt niet lastig gevallen met huishoudelijke taken of andere dingen:)

Wat maak je me nou Taco :)Taco zoals de gnosis aangeeft zit al de kennis in onszelf. De kerk heeft altijd de mens tegengewerkt uit angst de macht over het volk te verliezen. En wat is er gemakkelijker om een volk onder de duim te houden dan met allerlei angst scenario's
Sorry ik heb even op de verkeerde duim gedrukt.
Dear Chayenne, Goed dat je de Nga Hammidi papyrusrollen en de Dode zee rollen weer opgraaft...ook het evangelie van Thomas en meerdere andere grschriften die de gnosis de wijsheid verkondigen zouden bekendervmoeten worden,maar de officiele kerk houdt heel veel kennis tegen...Ik vind het een heel goed verhelderend artikel.Inderadaad wanneer deze Gnosis wijsheid bekend zou worden zou dat de mens weer naar de kerk kunnen brengen..[Lucifall] Deze geschrften zijn van groot belang.
Tabula rasa betekent onbeschreven blad..

Echt een heel interessant artikel.. heb het op mn gemak doorgelezen, wat een informatie! Had er wel wat van gehoord, maar niet zoveel. Knap dat je nu al zó een artikel schrijft!
En dat betekent Danen?
Tabula rasa?
ja lucifall, de evangeliën van de Nag Hammidi raken je precies in je ware kern. Als de kerk deze hadden opgepakt zou er een totaal andere wereld zijn ontstaan.
Ik doe rustig aan hoor, typ alles liggend. Het duurt dan wel wat langer voor een artikel klaar is,maar ik heb daar nu toch heel de dag de tijd voor