Bezoek aan Birkenau

Door Knertje gepubliceerd op Monday 03 February 11:47

Birkenau

Het bezoek aan Auschwitz I zit er op. Diep onder de indruk van alles wat ik heb gezien en gehoord loop ik de poort weer uit en kijk ik nog één keer achterom, vastbesloten om nog ééns te gaan en dan zonder gids. De gids vraagt ons buiten het kamp te wachten op de bus die ons naar Auschwitz-Birkenau zal gaan brengen. Ik koop voordat we naar Birkenau vertrekken nog wat te drinken. De bus komt voorrijden en onze groep wordt gevraagd de bus in te gaan. We rijden de parkeerplaats af en gaan links en dan gelijk weer rechtsaf. Aan de linker kant van mij loopt een spoorlijn. Ik zie een grote hoop steenkolen. Ja, dat is waar ook, Auschwitz staat ook bekend om zijn kolen. Ongeveer een kilometer verder slaat de bus links af. Ik kijk wat verbaasd in het rond. De bus rijdt een laan over met links en rechts mooie huizen, zo ver kan Birkenau toch niet meer zijn?!  We laten de huizen achter ons en voor mij zie ik de grote stenen poort van Auschwitz/Birkenau verschijnen. Mijn hart begint sneller te slaan. Het is precies net als in de boeken en in de films; de grote rode bakstenen poort, ik zie de spoorlijn die van buiten het kamp, het kamp binnen komt. De bus stopt, ik pak mijn foto,- en filmcamera en stap de bus uit.

Pfff wat is het heet hier. Birkenau is een grote open vlakte, ongeveer 2 bij 2,5 kilometer, er is nauwelijks ergens een schaduwplekje te vinden. Ik steek de weg over en loop door de stenen poort het kamp binnen. Ik kijk verbaasd in het rond. Het is zo waanzinnig groot. Aan de rechterkant zie ik een stuk of wat houten barakken en zo ver als het oog reikt, ruïnes van barakken waar alleen de schoorstenen nog van overeind staan, daar gaan we niet naar toe. De gids leidt ons recht door. Ik kan de groep nauwelijks bijhouden. Ik blijf foto's maken en filmpjes maken. Wat een ervaring is dit. Ik loop in een drafje achter de groep aan, want ik wil eigenlijk ook niks missen van wat de gids allemaal te vertellen heeft. 'We gaan nu naar de plek die "the Ramp" wordt genoemd' zo vermeldt de gids ons. Ik wist wel wat ze bedoelde. Het is de plek waar de trein met joden halt hield en waar de eerste selectie plaats vond. Op deze plek staat een treinwagon, een veewagen waarin de joden werden vervoerd. Op de treeplank ligt een steen, neergelegd ter ere en ter nagedachtenis aan de mensen die in deze veewagen zijn vervoerd. De gids legt uit: "Op deze plek werden de mannen van de vrouwen en kinderen gescheiden. De zieken, bejaarden, moeders met kinderen en babies, moesten hier blijven wachten tot ook de 2e en laatste selectie had plaatsgevonden". We lopen verder, we gaan linksaf en lopen naar een hek met een klein gebouwtje er bij. De gids vertelt ons dat hier de definitieve selectie plaats vond. Hier op deze plek selecteerde Josef Mengele met een simpel handgebaar links of rechts. Links betekende de gaskamer, rechts betekende "leven", zware arbeid, ontberingen en de hel op aarde.          

De gids wijst ons op de weg achter ons en vertelt: "na de selectie worden de mensen die geselecteerd zijn voor de gaskamer over deze weg geleid. Deze weg loopt rechtstreeks naar gaskamer en crematorium 2. De gids vraagt ons haar te volgen. Ik loop nu dus over de weg waar miljoenen mensen hebben gelopen. Ik laat een paar namen aan mij voorbij gaan waarvan ik weet dat die hier ook hebben gelopen: dr. Josef Weiss, Bertha Palitz Weiss, Karl Weiss, die als Sonderkammondo in het crematorium heeft gewerkt, Mijnheer Lowy, Hermann van Pels, zo maar een paar namen.... Later werden de spoorlijnen verlengd tot aan de gaskamers, selecteren gebeurde toen nauwelijk meer, de mensen werden dan gelijk na aankomst de gaskamers ingestuurd.

  Samen met de rest van de groep vervolg ik mijn weg over de beruchte "Weg des Doods". Het is nog een flink eind lopen naar het achterste gedeelte van het kamp waar de restanten van de gaskamers en crematoria zich bevinden. Hier krijgen we de tijd om alles goed in ogenschouw te nemen. Op deze plek wordt ieder jaar op 30 januari de bevrijding van Auschwitz herdacht. Ik loop naar de verschillende gedenkplaatsen, en bekijk iedere plaquette, ik blijf staan bij de Nederlandse plaquette.Samen met de groep loop ik naar een door de Duitsers opgeblazen gebouw. "Dit hier zijn de restanten van gaskamer en crematorium II" legt de gids uit. De gids wijst naar een grote ruimte en vertelt dat de joden zich hier uit moesten kleden en vervolgens de gaskamer werden in gejaagd.

Hoe ging zo'n vergassing in zijn werk?

"Na aankomst in Birkenau ging het als volgt: ‘De aankomst in Auschwitz-Birkenau was een grote verschrikking. Het was laat in de avond. We hoorden het ontsluiten van de grendels, de deuren werden opengeschoven. We hadden weer lucht. Maar meteen klonk geschreeuw, bevelen. Op de Rampe, het perron, stonden SS-ers met herdershonden. Er kwam een speciaal commando om de doden uit de wagons te halen. We waren bang, echt bang."(Jenny Hertzberger-Gold).
Vervolgens vond de eerste selectie plaats; vrouwen, kinderen, zieken, bejaarden en kreupelen werden direct apart gezet, waar even later zich een grote groep mensen bijvoegden. Ongeveer 20% van een transport werd aan het werk gezet om vervolgens nog hooguit een paar maand te leven voor ze stierven door uitputting, ziekte en slechte hygiënische omstandigheden. Onder bewaking van een Kapo en SS-soldaten werd de tocht voortgezet naar het achterste gedeelte van het kamp.
Bij aankomst werden de slachtoffers naar een grote kleedruimte geleid alwaar hun werd opgedragen zich uit te kleden, de kleren aan de hangertjes te hangen, het nummer van de hanger goed te onthouden, de veters van de schoenen aan elkaar te knopen zodat ze na het douchen hun kleren en schoenen weer terug zouden kunnen vinden. En om de schijn helemaal hoog te houden, kreeg een ieder ook nog een blokje zeep in de handen gestopt. Met de mededeling dat ze werden ontluisd en gewassen, werden ze de gaskamer binnen geleid. Naarmate de oorlog vorderde, hadden veel mensen geruchten gehoord over vergassingen en massamoorden in het Oosten, zo gebeurde het dus steeds vaker dat iemand van de slachtoffers vlak voor een vergassing in paniek raakte en de bewakers smeekte om genade. Deze mensen werden uit de groep gehaald, naar buiten gesleept en daar doodgeschoten.


De deur van de gaskamer gaat open; de mensen lopen naar binnen en zien tot hun geruststelling douchekoppen. Maar deze douchekoppen zitten er voor de schijn, hier komt helemaal geen water uit, ook geen gas zoals vaak ten onrechte wordt gesteld. De deur slaat dicht en wordt vergrendeld. Door een kijkgaatje in de deur kan naar de vergassing gekeken worden. Op het dak klinkt gerucht... voetstappen. Een luikje wordt geopend, een blikje met kristallen wordt naar binnen leeg gegooid, door contact met zuurstof verdampen de kristallen waardoor het giftige blauwzuur vrijkomt. Binnen in de gaskamer raakt paniek uit, er wordt geschreeuwd, gehuild, er wordt op deur gebonsd, mensen smeken om genade, in doodsangst vliegen ze bij de muren omhoog, moeders beschermen hun kinderen door ze dicht tegen hun borst te drukken. Na ongeveer 10 minuten wordt het rustiger, na een kwartier is het stil. Ondertussen halen Sonderkommando's de kleren van de kapstokjes, worden de zakken leeggehaald. Na, 20 à 30 minuten is de vergassing ten eind en worden door dezelfde Sonderkommando's de lijken uit de gaskamer gehaald. Wie nog leeft, wordt ter plekke doodgeschoten of nog levend in de brandende oven gestopt. Bovenstaande gebeurde vanaf juni 1943 dagelijks en vanaf 1944 gebeurde dit 24 uur per dag.De crematoria waren niet toereikend om zo'n groot aantal lijken te verwerken. Ook hier werd een oplossing voor gevonden: verbranding in de openlucht. Enorme brandstapels van stoffelijke overschotten, ook gebeurde het dat er mensen levend de brandstapel werden ingejaagd.

Dit allemaal wetende sta ik dan bij het restant van gaskamer en crematorium 2. Ik zie het trapje waarin de mensen afdalen, de kleedruimte in, ik zie het gewoon helemaal voor me. De gids vertelt: 'Ik neem jullie nu mee naar een kuil, deze kuil zit vol met as en stukjes bot'. Het is vlakbij de gaskamer die ik zojuist heb gezien. De gids vervolgt: 'overal op deze plek, kun je nog menselijke resten vinden, stukjes bot. Kijk maar eens goed'. Ik ga op mijn hurken en ik hoef niet eens te zoeken en ik vind al een klein stukje bot. Ik kijk over mijn schouder omhoog en ik kijk de gids aan, mijn mond valt open van ontzetting. Ik kijk nog eens in het rond, echt overal liggen stukjes bot. On-ge-lo-fe-lijk!!!! Ik ga staan, ik doe een paar stappen terug, en kijk nog eens met grote ogen naar die grote kuil vol met as en bot. Hoe in vredesnaam heeft dit toch kunnen gebeuren?

We zijn bijna aan het eind gekomen van de bezichtiging van beide kampen. Ik loop weg van de askuil en ik betreed een subkamp, het blijkt het kinderkamp te zijn. Kinderen die oud genoeg zijn om te werken, maar ook de kinderen waarop medische experimenten worden uitgevoerd verbleven in dit gedeeldte van het kamp. Op de foto die hiernaast staat afgebeeld, stond de barak waarin die experimenten op kinderen werd uitgevoerd. Een klein stukje verder staat de dodenbarak. In deze barak zaten vrouwen te wachten tot ze aan de beurt waren om vergast te worden. Deze mensen konden niet uit de barak, kregen geen eten en drinken. Veel van deze vrouwen stierven dan ook in de barak zelf al.

 

Mijn bezoek zit  er op, ik loop richting de uitgang van het kamp. Ik had veel verwacht van mijn bezoek maar dit... Het gaat ieder voorstellingsvermogen te boven.

Zoals ik eerder schreef, heb ik in het voorjaar van 2013 een hotel geboekt. Ik heb tijdens mijn vakantie van 12 dagen, beide kampen twee keer bezocht. De eerste keer met gids, de tweede keer zonder gids, zodat ik alles in alle rust kon bekijken. Zonder gids heb ik meer gezien als de eerste keer met gids, waarmee ik absoluut niet wil zeggen dat ik een slechte gids had, integendeel. Ik kon haar alles vragen, ze nam overal uitgebreid de tijd voor, daar was helemaal niks op aan te merken en mijn complimenten gaan ook uit naar alle medewerkers van het Auschwitz/Birkenau Museum. Ik ga er zeker nog weer eens naar toe.

De eerste keer toen ik in het hotel terug kwam na het bezoek aan allebei de kampen, ben ik achter mijn laptop gaan zitten en heb mijn blog bijgewerkt. Mijn blog werd door veel mensen gelezen en geprezen. Ja, het was geschreven direct na het bezoek aan de kampen. Maar dan besef je nog niet wat je allemaal hebt gezien, dat besef komt pas veel later. Ook na de tweede keer ben ik gelijk na aankomst in het hotel weer achter mijn laptop gekropen om nogmaals verslag te doen. Ook toen besefte ik niet wat ik allemaal had gezien. Nu, een half jaar later begint het langzaam tot mij door te dringen wat ik heb gezien, wat die mensen die Auschwitz hebben meegemaakt, hebben moeten doorstaan. Ik wil mensen die mijn verhaal hier lezen en misschien van plan zijn om ooit Auschwitz te bezoeken het volgende zeggen: ga, ga alstublieft. Auschwitz is iets wat eigenlijk iedereen zou moeten zien. Hier wil ik het bij laten. Bedankt voor het lezen van mijn verhaal.

Einde!

 

 

 

 

 

 

 

Reacties (3) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Dit lezen zonder brok in je keel krijgen gaat gewoon niet.
Je hebt het met zoveel gevoel geschreven, bijna tastbaar.
Dankjewel Candice, erg lief van je.
Jij bedankt voor het schrijven.