Normatieve ethiek: utilisme

Door Mbk282 gepubliceerd op Sunday 05 January 22:12

Het utilisme (of utilitarisme) is een normatieve ethische theorie. Het klassieke utilisme van Jeremy Bentham dateert al uit 1789 en hoewel zij sinds die tijd veel kritiek heeft moeten verduren is zij vandaag de dag nog steeds een belangrijke inspiratiebron voor vele ethici.

                Bentham stelde dat de goedheid van een handeling beoordeeld moet worden aan de hand van de gevolgen die zij teweeg brengt. Een goede handeling is dus een handeling die goede gevolgen veroorzaakt. Goede gevolgen definieerde Bentham als gevolgen die zoveel mogelijk genot en zo min mogelijk pijn voor zoveel mogelijk individuen (dieren niet uitgesloten) opleverden.

   John Stuart Mill, een leerling van Bentham, heeft het klassieke utilitarisme genuanceerd. Hij stelde dat niet elk genot even waardevol is. Het genot dat men ervaart bij het luisteren naar klassieke muziek is waardevoller dan het genot wat door drugsgebruik veroorzaakt wordt. De precieze waardering van alle verschillende vormen van genot blijft echter wel onduidelijk.

                Voor zowel Mill als Bentham geldt dat een keuze gemaakt moet worden op basis van ‘de hedonistische calculus’. Dit houdt in dat er wordt berekend welke handeling het grootste genot voor het grootste aantal tot gevolg zal hebben. Wanneer er onzekerheid over de consequenties van een handeling bestaat moet het potentiele genot vermenigvuldigd worden met de kans dat dit potentiele genot inderdaad verwerkelijkt wordt. De hedonistische calculus is echter slechts een gedachte-instrument om duidelijk te maken hoe het utilisme werkt, en geen uitwerkbare wiskundige formule. Hierdoor is het uitwerken ervan geen act van berekenen maar een act van beredeneren.

                Omdat er in veel situaties echter helemaal geen tijd is om alle consequenties van een handeling te overzien pleiten veel filosofen voor een indirecte utilisme. Het indirecte utilisme stelt dat men moet handelen naar bepaalde vuistregels, die meestal tot het grootste genot voor het grootste aantal zullen leiden. ‘Niet stelen’ zou bijvoorbeeld een prima vuistregel zijn, omdat stelen doorgaans meer pijn dan genot veroorzaakt. Deze vuistregels moeten echter niet als bindend beschouwd worden. Het zijn hulpmiddelen, geen wetten. In sommige situaties zal er van afgeweken moeten worden.

 

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Thanks!
Welkom! Interessant artikel. Stof tot nadenken.