Aardperen of Jeruzalem artisjokken

Door Herborist gepubliceerd op Saturday 19 January 15:06

 

De aardpeer behoort tot het ge­slacht van de zonnebloemen. In te­genstelling tot de gewone zonne­bloem {Helianthus annuus), is de aardpeer een overblijvende plant, die zich niet door middel van zaden maar door knollen vermenigvuldigt. De aardpeer vindt haar oorsprong in Noord-Amerika, waar ze eeu­wenlang door de Indianen als voedselplant werd gebruikt. Rond het einde van de 16e eeuw kwam ze naar Europa. Hondius was een van de eerste Europeanen die in zijn krui­dentuin van het buitengoed 'De Moufeschans' bij Terneuzen aard­peren kweekte. Van daaruit ver­spreidde de plant zich over Zeeland en later over Vlaanderen. Rond 1600 werd de aardpeer de hoofdbron van koolhydraten in het West-Europese dieet totdat de aardappel die plaats overnam midden 18° eeuw

Dodonaeus over aardpeer

Dodonaeus schrijft ‘Die van Canada eten deze wortels voor een lekkere, doch gewone spijs. Hier te lande en in Frankrijk gegroeid worden ze gekookt en met peper gegeten. In Zeeland zijn ze ook in groot gebruik van half november af (want dan mag men ze goed beginnen uit de aarde te nemen) tot Pasen toe. Men mag ze koken, in meel wentelen, in boter fruiten of in de pan bakken en met suiker besproeien net zoals de suikerwortels of koken tussen twee schotels of anders in boter of olie stoven en met peper en gember, foelie of andere specerijen zoals kaneel en kruidnagelpoeder eten of met een saus van boter en azijn. De bladeren mag men in moes doen’.

Voedsel voor mens en dier

Het blad en de bloem zijn kleiner dan die van de zonnebloem. De plant gaat bloeien naarmate de da­gen korten, hoewel in onze streken lang niet alle rassen bloemen dra­gen. De stengels en de bladeren dienen als voer voor konijnen en vee; de wortelknol is daarentegen een smakelijk alternatief voor aard­appelen. Omdat hij geen glucose maar hoofdzakelijk uit fructose op­gebouwde inuline bevat, is de aard­peer een geschikte groente voor dia­betici. De knoestige knollen worden als aardappelen gegeten, alleen is de smaak duidelijk anders, zoet en waterachtig, ze smaken eerder naar artisjok, vandaar ook de Engelse benaming Jerusalem artichoke.

Telen en oogst

Telen is een fluitje van een cent, je moet eerder oppassen dat ze niet gaan woekeren. De knollen groeien vooral in het najaar. In de late herfst sterft de groene plant af en snijd je ze af op een hoogte van 20 cm. De stoppels tonen je waar de aardperen te vin­den zijn. Rooi de knollen naarmate de behoefte. Ze zijn winterhard en niets verplicht je ze allemaal tegelijk te rooien. Integendeel, het is beter de knollen in de grond te laten zit­ten omdat ze anders uitdrogen en hun smaak verliezen. Wil je ze toch buiten de tuin bewaren, dan moet je ze inkuilen in ietwat vochtige aarde. Enkele middelgrote knollen bewaar je als plantgoed voor het volgende jaar. Je kunt ook tijdens het rooien enkele knollen laten zit­ten, hoewel hoe dan ook steeds knollen over het hoofd worden ge­zien die later, soms ongepast de kop opsteken.

Plantgoed

Wie eenmaal enkele aardperen in de tuin heeft, hoeft zich geen zor­gen te maken om nieuw plantgoed. De knollen delen zich vaker dan je lief is en met de jonge knollen kun je gemakkelijk een volgende teelt opzetten. Gemiddeld geeft één knol, vijf tot tien nieuwe knollen. We kennen witte en paarse rassen (o.a. 'Stampede', 'Seizoentje', 'Geels Seizoentje' en 'Natura Senat'). Een bekend, maar in ons land niet bloeiend ras is de 'Verbeterde Witte'.. Er bestaan minder­waardige typen die zowel qua smaak als opbrengst magere resulta­ten geven.

Gezondheidsvoedsel

Aardperen zijn caloriearm, ze bevatten per 100gr 16 gram koolhydraten, 2,5 gram eiwit, 0,4 gram vet, 4 milligram vitamine C, 10 milligram calcium, 3,5 milligram ijzer. Ze bevatten inuline, een koolhydraat dat wordt omgezet in fructose en dat voor diabetici zonder de tussenkomst van insuline kan worden opgenomen. Inuline wordt niet omgezet tot zetmeel, maar wordt gefermenteerd in de dikke darm door goedaardige darmbacteriën, waardoor ze de darmflora gunstig beïnvloeden. Ze zijn ook bij ons al lang bekend als gezondheidsvoedsel voor diabetici, zijn ook bijzonder geschikt als bulkvoedsel bij vermageringsdieeten en zijn algemeen gezondheidsbevorderend door hun invloed op de darmflora.

Zie ook https://sites.google.com/site/kruidwis/planten-van-a-tot-z/helianthus-tuberosis-aardpeer

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Zou best wel eens kunnen. Maar weet het niet zeker. Wil je in een steppe gaan wonen?