Ideeën rond pensioen: oud vs. jong – de schuld van de overheid

Door Juana gepubliceerd op Saturday 09 March 10:03

Het debat is weer volop aan de gang in België na enkele maanden rust. De babyboomers gaan op pensioen. We hebben problemen van vergrijzing en er is geen geld op de pensioenen te betalen.[1]

En dan wordt de utopie opnieuw doorprikt. We zijn helemaal niet solidair. Het systeem van solidariteit wordt ons opgedrongen. Solidariteit tussen de verschillende generaties. Solidariteit tussen de groot- en kleinverdieners….

En een nieuwe conflictsituatie wordt uitgelokt. “Babyboomers voelen zich niet schuldig over de druk op de sociale zekerheid”.[2] Na alle conflictsituaties die het land met als leuze “Eendracht maakt macht” al rijk is:

·      Waal vs. Vlaming

·      Ambtenaar vs. niet-ambtenaar

·      Niet-zelfstandige vs. zelfstandige

·      Arbeider vs. bediende

·      Autochtoon vs. allochtoon

is onze regering er nog maar eens in het slagen een bijkomende groep vijanden te creëren:

·      Oud vs. jong

Ja, want stuk voor stuk, is het de politiek, het beleid, de regering die deze conflicten veroorzaakt. “Iedereen is gelijk voor de wet”; “Er mag niet gediscrimineerd worden”. Daar houden ze zo van; maar het zijn net de wetten en de manier waarop onze beleidvoerders omspringen met het innen en uitgeven van geld, die ongelijkheid creëert. De mens heeft nu eenmaal een aangeboren gevoel van rechtvaardigheid: “Het is niet eerlijk”. Maar opgelet, de meesten zullen hun mond er niet over opendoen als zij de bevoordeelde zijn.

 

Wat is nu het probleem?

Oud zegt: “Ik ben begonnen werken aan 14 in de fabriek, op mijn 54stige heb ik reeds 40 jaar gewerkt en bijgedragen. Ik heb recht op mijn pensioen. Het is absurd om mij door te laten werken tot mijn 65stige. Ik ben nu reeds kapot. Mijn fysiek kan het niet aan. Het is de beurt aan jong, ik ga op pensioen.”

En oud heeft daarmee gelijk. En er zou helemaal geen probleem moeten zijn. Oud heeft effectief bijgedragen. Als hij in plaats van de overheid netjes elke maand het bedrag op een rekening had gezet en er gedurende die 40 jaar niet was aangekomen, dan deed niemand zijn mond open.

Maar… niet oud, maar de overheid heeft zijn geld voor hem gespaard. We kunnen ons daarbij de vraag stellen “Waarom?”. Meent de overheid dat de mens niet in staat is zelf zo vooruitziend te zijn? Is pensioen een vorm van extreem paternalisme: “Jij zal alles uitgeven wat je verdient, ik moet je daarvoor behoeden.”  Dat klinkt mooi. Ik vrees echter dat de werkelijkheid wat minder idealistisch is en dat het achterliggende idee meer is: “Mooi, we laten ze allemaal geld afdragen, en dat geld dat gaan wij dan kunnen gebruiken en wij gaan er dan de interesten van plukken.” Zeg maar, de overheid die bank speelt. Op zich zouden we dat nog kunnen aanvaarden. Ware het niet dat het geld er niet meer is…

Een daar komt jong dan aan te pas: “Geen probleem toch. Wij moeten niet sparen, want het geld, dat blijft maar binnenkomen. Jong zal bijdragen en dat wat jong bijdraagt gebruiken we dan om oud zijn pensioen te betalen.”

Maar owee, de verhouding jong-oud lijkt niet te kloppen. Wat uitgegeven wordt aan oud, blijkt groter te zijn dan wat binnengebracht wordt door jong.

Dus dan begint de strijd. “Geen probleem, we zullen oud langer laten werken.” Waarop oud zegt: “No way, we hebben al 40 jaar gewerkt, het is tijd aan jong, die luiaards die pas op hun 24stige beginnen met werken”.

En jong zegt: “Ho maar, ik moet gaan afdragen voor jullie, ik zal tot mijn 65stige mogen werken en ik ben bijna zeker dat ik nooit iets daarvan terug zal zien, ik spaar nu zelf al, jullie moesten ook maar zo slim zijn. Hoe dom kan je zijn om op de overheid te vertrouwen. Werk ook maar een beetje langer!”

En jong en oud beginnen te kibbelen, maar eigenlijk hebben ze beiden gelijk….

 

Hoe kunnen we dit nu oplossen? Moeilijk. Er is een heel nieuw systeem nodig, met vele overgangsmaatregelen. Hoe die overgangsmaatregelen eruit moeten en kunnen zien, weet ik niet; maar voor een nieuw systeem heb ik wel enkele ideeën. Ik hou nu geen rekening met mensen die niet meer kunnen werken wegens ziekte etc.,

1. Recht op pensioen is na een vast aantal jaar werken. Niet als je op een bepaalde leeftijd komt. Begin jij op je 24stige en een ander op zijn 18de; dan ga jij later in pensioen.

2. Iedereen draagt evenveel af van zijn loon. Niet een procentueel vast percentage, maar een vast bedrag. (Indien nodig moeten de minimumlonen daarvoor herberekend worden, en opgetrokken worden.) Verdien je heel veel meer, dat maakt niet uit. Want tenslotte wordt er van uitgegaan dat de kleinverdiender kan rondkomen met het pensioen in functie van wat hij heeft afgedragen, dan kan de grootverdiender daarmee ook rondkomen en wil hij meer, dan moet hij zelf maar vooruitziender zijn en sparen. We maken dus van het pensioensparen een echte vorm van paternalisme en niet een vorm van extra inkomsten voor de overheid.

3. Gezien iedereen evenveel heeft bijgedragen, krijgt iedereen hetzelfde pensioen. Dit moet dus een pensioen zijn waarmee ieder, ook al is het nederig, een menswaardig bestaan mee kan hebben. Had je veel meer aan loon dan je pensioen, dan moet je er zelf maar voor gekozen hebben hoeveel je spaart voor later.

4. De solidariteit is niet helemaal weg. Tenslotte sterven sommige mensen vroeger dan andere. Dus hoewel beiden evenveel zullen bijgebracht hebben (aantal jaren x vast bedrag), zal niet iedereen evenveel terugkrijgen. Maar dat is waar de solidariteit aan beurt komt… (en dit kan dan ook gebruikt worden om uitzonderingsgevallen op te vangen bv. mensen die fysiek niet in staat zijn om het vast aantal jaar te werken.)

 

Disclaimer:

Ik heb de situatie ongenuanceerd voorgesteld. Ook de principes die ik voorstel zijn slechts dat: principes. Maar ik  hoor graag jullie opinie. Maak ik een grote fout, zien jullie het anders… deel je mening!

 

Reacties (5) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Ik weet niet precies hoe het in België zit, maar in Nederland hebben we punt 3 al: AOW. De rest van je pensioen bouw je dan op via je werkgever, niet via de staat. Is dat in België bij beide punten anders?
Alleen het principe dat je bij 2 en 3 beschrijft vind ik buitengewoon scheef. Je baseert je in principe dus op de laagste inkomens. Zij hebben dan later voor iedere cent van hun magere pensioentje keihard gewerkt, terwijl veelverdieners minder hoeven bij te dragen dan ze elke maand voor cognac en sigaren betalen. Dientengevolge kun je voor hen dat pensioen ook net zo goed afschaffen, daar het toch nauwelijks iets toevoegt.
Het kernbegrip is solidariteit. De sterkste schouders dragen de zwaarste lasten, enzovoorts. Dat sla je volledig over. En in een wereld waar het salaris nog niet direct is gekoppeld aan iemand inzet en kunnen is dat, vind ik, een enorm manco.
Tsjah, wat betreft je opmerking, nu is het zo dat de mate waarin je bijdraagt, hangt af van je loon... en de mate dat je pensioen krijgt, hangt af van wat je bijgedragen hebt.
Dus nu is er ook geen sprake van "de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten".
Wat heb je dan tegen punt 3: hetzelfde pensioen?
Nogmaals: ik ken de situatie in België niet. (?)
Maar in Nederland is de premie die je voor dat vaste minimumpensioen, dat wij AOW noemen, in zekere mate inkomensafhankelijk. Dus die solidariteit is er wel degelijk, en bovendien kan er gemiddeld meer worden uitgekeerd dan op basis van de inleg van minima had gekund. Dat geld gaat in de pensioenpot en niet naar de overheid als verkapte belasting, zoals dat nu kennelijk in België gebeurt.
Het is ingewikkeld in België. Er zijn drie pensioenstelsels: die van de ambtenaar, die van de werknemer en die van de zelfstandige. De regels zijn niet bij allen gelijk. Ik ga in op dat van de werknemer.
In principe wordt het pensioen volledig gegeven door de Staat, op basis van wat achtergehouden werd van het loon van de werknemer (Zo'n 13% van het brutoloon) + een bijdrage dat de werkgever voor de werknemer bijdraagt. (Zo'n 40% van het brutoloon, dus daarbovenop, de werknemer ziet dat niet op zijn loonbriefje).
De basisprincipes zijn: hoe langer je gewerkt hebt, hoe meer je krijgt, en hoe hoger je loon was (en hoe meer je dus afgedragen hebt) hoe meer je krijgt. (Gezinssituatie heeft ook nog een invloed.) De regel is: een jaar pensioen = (gemiddelde jaarloon gedurende je carrière (geherwaardeerd) X aantal gewerkt jaar X 60% )/45
Er is wel een minimumpensioen (wat overigens niet gelijk is voor iedereen), maar dat is gewoon een minimumgrens. Het is niet dat - als ik het Nederlandse systeem begrijp - je het Minimum hebt + daarbovenop nog niets. Er wordt geen onderscheid tussen beide gemaakt... het minimum is pas belangrijk wanneer je pensioen lager ligt... maar dat minimum is rond de 1.000 euro bruto.
Een persoon kan wel daarnaast aan pensioensparen doen, maar dat is dus een persoonlijke keuze. Sommige bedrijven bieden ook zoiets aan, maar dat is dan eerder een extralegaal voordeel.
Ingewikkeld is ook dat het bedrag dat de werknemer afgehouden wordt en wat de werkgever bijkomend betaalt, niet alleen voor pensioenen dient, maar ook voor werkloosheid, verlof, arbeidsongeschiktheid... er wordt dus geen duidelijke splitsing gemaakt en dat is de solidariteit van het systeem... jij helpt mee de persoon ondersteunen die bv. een arbeidsongeval heeft gehad
Een ander belangrijk principe in België is dat van de "repartitie" - deze die vandaag werken betalen de pensioenen van deze die nu op pensioen zijn. (Dat principe is dus het echte probleem... de overheid heeft niet netjes dat geld gespaard, maar erop gerekend dat er maar zou blijven binnenkomen).
Dank je voor je uitgebreide reactie.
Het Nederlandse AOW is ook in die orde. Wat dat betreft dus vergelijkbaar. Voor de meeste ouderen gelukkig inderdaad echt het absolute minimum, maar je kunt er desnoods meestal wel van leven.
Even afgezien van de extra claims op de premie en van het feit dat het momenteel extra ingewikkeld is omdat mensen langer leven dan werd aangenomen toen ze voor het eerst premie gingen betalen: denk dat we het dan grotendeels eens zijn. Ik zou alleen toch een (gedeeltelijk) progressieve pensioenpremie voorstaan, bijvoorbeeld om de mensen die niet genoeg hebben kunnen werken ook een fatsoenlijk pensioen te gunnen.
En repartitie klinkt als een enorme "load of crap". Da's nu juist niet waar een pensioenstelsel op gebaseerd zou moeten zijn.