De moord zonder stoffelijk overschot (5)

Door Weltevree gepubliceerd op Thursday 19 December 17:18

Cultuurshok

Het is voor mij inmiddels allemaal toch redelijk bekend. Iedereen trekt in Ethiopië met feestdagen naar familie ook al moet men er dagen voor reizen. Zo mocht ik met Mattie mee naar zijn grootmoeder in Jimma, waar we traditioneel Meskel zouden vieren. Dat zal ik nooit vergeten. De busreis van twaalf uur met hem en zijn kleine broertje was voor mij ook zo’n onbekend  avontuur. Uren hotsten we met zijn drietjes naast elkaar op krappe houten bankjes en bij iedere stop liep men langs de bus te leuren met Chat (Kat) want het kauwen van die licht verdovende bladeren is een geaccepteerde gewoonte. Tussen de meest uiteenlopende mensen, arm, rijk of bemiddeld, goed gekleed of in lompen, werd ik in die verroeste bus nog meer één van hen. De hele dag draaide de chauffeur keiharde Ethiopische muziek en er werd vaak door iedereen heerlijk meegezongen. Al die tijd naast Mattie mee hobbelen, over slechte wegen en gammele bruggen, was voor mij een onbegrijpelijk mooie gewaarwording omdat het leek alsof ik thuiskwam. Halverwege de trip werd voor de lunch gestopt en men dromde massaal naar een grote hal, die vanaf de hoofdweg niet te zien was geweest. Het had er nog het meest weg van een gaarkeuken vol kookgeuren en krioelende hongerige mensen, met dat verschil dat men uit diverse gerechten kiezen kon. Zo leerde ik een heel andere kant van het land kennen. We kwamen door de 'groene woestijn' waar veel meer armoede heerst dan in de grote stad. Het gebied is de ene helft van het jaar verdord en droog, maar wij reden door groene bergen en de bananen waren bijna rijp. In het vruchtbare en redelijk welvarende Jimma staan de mango- en bananenbomen gewoon bij mensen op het erf, net als een aantal koffiebonenstruiken voor eigen gebruik. Als ze de kans krijgen terroriseren de zwart-witte Kardinaalaapjes daar alles en iedereen. Ik zal dat driedaagse bezoek als gast van de familie nooit vergeten omdat ze me als één van hen opnamen en mijn afwijkende kleur niet eens zagen. Met Mattie en zijn familie was ik eigen terwijl we elkaar voor het eerst zagen. 

Wat ik nu met de reisgenoten meemaak is op een heel andere manier uniek. Om voor mij nog onduidelijke redenen ook minstens zo indrukwekkend, op sommige momenten zelfs onheilspellend en verwarrend. Het moet voor de dames hier de middeleeuwen lijken. Zij krijgen in zeer korte tijd de cultuurschok voor de kiezen waar ik maanden aan heb kunnen wennen. Nu zien ze vanaf de achterbank voor het eerst het land waar ik mijn hart aan heb verpand en het lijkt in niets op Tjechië, Polen of de Balkan. Met Pee was ik op vakantie in Turkije, Canada en zelfs China, waar we geheel verzorgd alle bekende highlight bezochten. Onder de rook van het idiote luxe vijfsterren hotel struinden we in Peking door de sloppenwijken. De bekende hutongs die men op wilde ruimen, maar waar de armsten protesteerden omdat ze daar niet weg wilden. Die stoffige smalle stegen, met hokjes van vier bij vier, waar gezinnen van zes man bivakkeerden, brachten haar toen niet in paniek en daar was het verschil tussen arm en rijk minstens zo schrijnend, voor ons toch ook bijna niet te verhapstukken.

Verkeer, rotondes, rondwegen en drempels? Hier, met zo af en toe een vlak plateau op ontelbare meters boven Amsterdams Peil, heeft men nooit met onze prachtige verkeersoplossingen gestoeid. Soms ligt er asfalt en soms ook niet. Men doet niet aan verkeerslichten noch aan wegwijzers. Gedebke en Gebark, waar we midden door rijden, hebben hetzelfde karakter. Een lint van kleurige bouwsels. Woonhuizen met kleine raamopeningen, vaak zonder glas maar wel met luiken en altijd die verweerde roestige golfplaten. Sjuks waarin men de meest uiteenlopende zaken verkoopt die buiten tegen de muur hangen of ervoor staan. Aan elkaar gebouwde lemen hokken waar mens en dier in één ruimte onderdak vinden. Alles ziet er uit alsof het ieder moment kan instorten. Om een uur elf drinken we koffie in een café annex winkel van sinkel aan het enige tafeltje dat er staat, aangestaard door de toegestroomde plaatselijke bevolking. Ali waarschuwt dat we de eerstkomende uren nergens meer iets kunnen gebruiken omdat we nu echt het hooggebergte ingaan. 

Bergbewoners

Tegen de middag wordt de omgeving echt onherbergzaan en  verlaten.  We rijden langs oneindig diepe ravijnen, zien in de verte bergketens die zonnig veel structuur laten zien, maar even later door de regen uit het zicht verdwijnen. Smalle zand- en kiezelwegen, zigzaggend dwars door bossen of kronkelend vlak langs lege rotwanden. Ali geniet zichtbaar. Zijn stuurmanskunst wordt hier pas goed op de proef gesteld en bijna boven, door een mager bos rijdend op weg naar de top van de volgende berg, moet voor het eerst de vierwiel aandrijving worden gebruikt. Hoe verlaten het ook lijkt, zodra we stoppen om de omgeving te bewonderen op een plek waar we geen gevaar lopen verschijnen er binnen een minuut kinderen waarvan niemand weet waar ze zaten. Zodra we een peuk te roken of met de toiletrol achter een boom willen verdwijnen is dat meestal in gezelschap van herders in vodden, die op de steilste bergen magere geiten hoeden. De jongens staren zwijgend in de lens en weten niet wat hen overkomt als ik hen tien Birr geef. In het midden van nergens talen zij niet naar een ander leven, weten waarschijnlijk niet eens dat zoiets bestaat. "Het belang van onderwijs," hoor ik de Brit in Gondar weer zeggen. Op sommige plekken is er zelfs nog geen electriciteit dus via internet kan men hier niet wijzer worden. Vaak zien we in geen velden of wegen een hut of bouwsel rijden we door elkaar geschud over wegen die de naam niet mogen dragen door de natuur, die met geen pen te beschrijven is. Tijd om foto's te nemen is er vaak niet eens omdat we op het rand balanceren van een ravijn waar de zoveelste kans bestaat om over de keien weg te glijden. Ik vraag me echt af wat men op de achterbank voelt als in een dorp een horde kinderen achter onze Landrover aan rent en schreeuwt: "Birr, birr, gif birr" Hoe je het wendt of keert, hun schamel beklede magere lijfjes en schrille gegil blijft hemeltergend intimiderend, ook voor mij terwijl ik weet dat iedereen, ook de gevoelige Ali, het afraadt om er gehoor aan te geven. 

Onze chauffeur schaamt zich óók voor het bedelen en Pee, stel ik me zo voor, draait zich nu al, nog niet eens gestorven, om in haar denkbeeldige graf. Emje windt zich niet op, blijft op een stoïcijnse manier broodnuchter en rustig, op de gevaarlijkste afdaling of de meest moeilijke klim, want als het onze tijd is gaan we toch wel dood. Ik weet dat ze de indrukken ooit met mij bespreken zal, om het te verwerken.  “Wij zijn nu in een gebied waar men sporadisch een blanke ziet,” zeg ik wellicht volkomen overbodig. “Wij Westerlingen zullen het ons nimmer in kunnen denken hoe ze hier leven, want we zijn hier niet geboren, maar dit maakt een onuitwisbare indruk,” fluistert EmjE uiteindelijk na zorgvuldig lang denken. “Hiervan zullen bij ons onverwacht de beelden terug gaan komen, EmjE. Plaatjes, gevoelens, emoties en gedachten. De penetrante reuk van schapenvlees gekookt op houtskool of het zoete van bloed als een schaap net geslacht is. De vuile maar levenslustige kinderen en magere kamelen. Voor eeuwig zullen aan deze reis herinneringen kleven.” zucht ik, als we ver beneden ons  een verzameling golfplaten in de regen zien, die we straks van nabij kunnen bewonderen., mits we de afdaling met de spekgladde stenen in de vele smalle haarspeldbochten hebben overleefd.  

Vervolg

.

 

Reacties (13) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Zo wereldwijs, bereisd, een boek zie ik er wel van komen, ook al ben ik zelf geen boekenlezer, ik geniet wel van zulke hoofdstukken.
Geen link?
Als dit het boek was ... dan zat ik al vele bladzijden verder ... zo vlot leest het weer .. nu moet ik scrollen ..;
En je beschrijft alles zo mooie en boeiend!
Mooi complimetn meid. daar groei ik van, dank je wel en die link? Vergeten weer
Het wordt steeds indrukwekkender
Vraag ik me opeens af of je rug die tocht met Mattie wel kon hebben.
Ja, gewoon de oefeningen onderweg doen als het nodig is. Niemand die het ziet als je de spieren langs je ruggengraat spant en ontspant.
Meegereisd met je..
Heerlijke stabiele EmjE
Ja, zonder haar was het oorlog geworden, zeker weten