Schaatsen, de elfstedentocht 2012 dan maar zelf gereden

Door De-realist gepubliceerd op Monday 20 January 15:07

Ondanks de teleurstellende berichten in de landelijke media, bleek het ijs in de laatste ijsweek van februari perfect om de elf Friesche Steden in één dag te bezoeken. Zonder de gekte van carnavalesk publiek en dito media, maar meer een tocht zoals de tocht ooit bedoeld was: door echte sportliefhebbers, en gadegeslagen door een sportminnende en behulpzame plaatselijke bevolking.

536e0a1929e5b1bacefb0c5640f788c2.jpg

Proloog.

Al in de dagen voorafgaand aan de tocht was er sprake van virtuele ontmoetingen op de sociale media door diverse uitgelootte schaatsers. “Als de tocht zondag doorgaat, zullen wij hem dan zaterdag gaan schaatsen ?”  Opmerkelijk genoeg bleek hier in eerste instantie niet eens veel animo voor.

Dit sloeg echter om toen voorzitter Wiebe Wieling uitsprak dat de tocht niet door ging. Opeens meldden diverse rijders zich alsnog, kennelijk ook velen die eerst wel ingeloot waren. Zo lukte het om een groepje te vormen, die afspraken op een opstapplek in Leeuwarden.

Op de allerlaatste dag wijzigden enkelen van de aanvankelijke groep echter nog deze plannen, waardoor we in het donker zouden starten. Ik voelde hier zelf niet veel voor, omdat je in het donker eenvoudig averij op kunt lopen waar je dan de hele dag last van hebt. Tegen eventueel in het donker eindigen zag ik veel minder op. Bovendien had ik een reële hoop, zie mijn verslag over de 200 km op de Resschensee , dat ik voor die tijd wel binnen zou kunnen zijn. Gelukkig vond ik in mijn schaatsmaatje Wijnand iemand die eenzelfde mening was toegedaan.

7.15 Ljouwert 0 km
Ruim op tijd kom ik op de Boksumerdijk aan. Nee, dit is net niet helemaal Leeuwarden, maar net ten zuiden van het van Harinxmakanaal, waar je anders klunend overheen moet. Ik ben niet de enige: al vele auto’s staan hier geparkeerd op een weilandje, en het is een vrolijk gezicht met al die hoofdlampjes op. Het is met -8 behoorlijk koud.
Ik ontmoet Wijnand, die ik slechts van een oproep op schaatsforum.nl ken, door een keer hard te roepen. Gelukkig, hij is een stuk langer dan ik, dat scheelt straks tegen de wind in. “In grut skip hat in bulte sok” zeggen ze hier.
Hij is ook net gearriveerd, had ik telefonisch al begrepen. Na een korte begroeting zetten we koers naar het zuiden, nog net een stukje in het donker. Het rijdt nog voorzichtig, het ijs is prima maar je moet wel uitkijken, waardoor dit prachtige stukje Friesland, met een opkomende zon boven de verlaten weilanden slechts ten dele bewonderd kan worden.
In het eerste deel van de route worden we nog door groepen ingehaald, en we halen zelf ook mensen in. De gedachte is dat vrijwel iedereen die vandaag gestart is, zo rond het ochtendgloren is vertrokken. Sommigen wellicht iets eerder, maar toch zeker niet later. Onder het mom van het Friese spreekwoord ‘Foar de wyn is elts in hurdrider’ doen we het hier rustig aan. Na een halfuurtje zijn de ‘posities’ wel ingenomen, en wordt er eigenlijk niet veel meer ingehaald.

Sneek / Snits 22 km
Al na een uurtje, de tijd speelt vandaag geen rol en ik heb bewust geen horloge om, doemt de eerste echte bebouwing op. Dit zal Sneek zijn ?  Inderdaad, hier moeten we drie keer klunen, bij diverse bruggen. Er staan al vele mensen langs de kant die ook wel doorhebben wat er gaande is, en ons een helpende hand toesteken. Je moet hier nl een behoorlijke kade opklauteren, wat op de smalle beschermertjes op een ijzige ondergrond soms niet meevalt.
Een brug, die naar ik aanneem tijdens de ‘echte tocht’ geopend is, is nu gesloten, en anders dan de bruggen die ik gewend ben is het niet mogelijk deze onderdoor te glijden. Kruipen blijkt de enige optie. Dat zal nog pijnlijk blijken voor de knieën.
Bij de laatste brug blijkt Wijnand het veertje van zijn schaatsbeschermer verloren te hebben. We zoeken nog even, en vinden wel het veertje terug, maar niet het boutje waarmee deze bevestigd moet worden. Dit kan nog een probleem worden….

ebfd05bfb4a6d48a7ee8ea9693693d50SU1HXzA4Nog even de bijna verplichte foto bij de waterpoort, en dan zijn we ook zo in…

IJlst / Drylts 26 km

D’r in, d’r uit, Drylts, zo klein is het. We hebben al rijdend iets gegeten, dat is belangrijk bij zo’n lange dag. Voor deze dag heb ik special een paar pannenkoeken mee: het eet snel weg en je behoudt je trek om te eten. Na weer een tijdje komen we op het Slotermeer. De route heb ik goed ingeprent, via afstandmeten.nl, en we hebben een I-phone met internet mee. Eigenlijk is het vinden van de route bijna nergens een probleem; op dit tijdstip rijdt iedereen hier dezelfde kant op.

Sloten / Sleat 40 km
Het eerste keerpunt op de route. Hier staat ook een koek en zopie-tentje, en we nemen hier wat. Ook vraag ik de man achter de kassa of hij ons aan een boutje kan helpen. Hij vraagt nog wat voor boutje, en ik denk dat hij me in de maling neemt.
Maar tot mijn grote verrassing komt hij, nadat ik terugbluf  “een M4 boutje van 4 cm lang”, met een hele kist op de proppen met een assortiment boutjes en moertjes, doch geen 4 mm. Na wat prutsen en boren lukt het toch het 5 mm boutje door de beschermer te proppen, en na wat oponthoud kunnen we het klunen weer zonder zorgen tegemoet zien. Een wijs besluit, zou later blijken…

9c04527b2911b22cb19d33bbcf60ab83MTAwXzMx

We zetten koers naar Balk, en van daar via de veelbesproken Luts naar het westen. Dit riviertje kreeg veel aandacht in de landelijke pers, nadat hier nog grote problemen zouden zijn met het ijs. Het is nu echter dik genoeg om de weinige rijders hier te houden, de duizenden van een echte tocht hadden hier waarschijnlijk niet langs gekund. Het ijs zou slecht zijn, maar dat valt reuze mee. Ja, er zitten wat sporen in en wat scheuren, maar je kunt redelijk blijven glijden, en voor de wind schiet het toch redelijk op.

Op de Morra moet ik voor het eerst mijn schaatsmaatje Wijnand wat tot kalmte manen. Dit had ik niet gedacht, maar ik merk dat ik te zeer aan moet zetten om deze snelheid te houden, zodanig dat ik met links steeds wegschiet. Wellicht heb ik een botte schaats ? Met net iets lagere snelheden kan ik de druk erop houden. We moeten immers nog een hele dag.

10.15 uur: Stavoren /  Starum 66 km
Hier houden we nog even een stopje, de eerste keer dat we erbij gaan zitten. Dat scheelt wel even, en hadden we misschien in Sloten ook moeten doen. Het is nu al iets later, en ook de rest van schaatsend Friesland is nu op het ijs. Het is gezellig, en de kou van de eerste uren is ook weg.
Als we weer opstappen proberen we nu aan te pikken bij een groepje. Hier begint het lange stuk tegen de wind, eerst langs de oude zuiderzeedijk. Het gaat eigenlijk iets te langzaam, maar we blijven er maar achter zitten.

3d9a92f5d8a4315457a79f2d72fe4231_medium.

Hindelopen / Hylpen 77 km
Het mooiste stadje langs de route, zeker vanaf het ijs, het is een levende ansichtkaart, met natuurlijk het karakteristieke kerktorentje. Op de bruggetjes staan nu steeds vaker mensen je aan te moedigen. Ook hier zijn tal van schaatsers op de been, het is dan ook een prachtige zaterdag. Je ziet vrij snel aan de rijders wie de tocht rijdt en wie niet.
We zitten nu achter een vrij grote groep van een man of 8, en ik rijd achteraan. Dat is niet de gunstigste positie; door de zigzaggende kanaaltjes valt er bij ieder bochtje een klein gaatje, net zoals bij auto"s de eersten steeds net iets sneller door de bocht gaan. Iedere keer als er een gaatje valt, moet je het weer dichtrijden. Bij tegenliggers komt het voor dat de eersten er nog langs kunnen, en de achtersten niet meer. 

Workum / Warkum 89 km
Vanaf hier rijdt ook Kristel mee. Zij reed al mee in de grotere groep, en sluit nu bij ons aan. Ze is in Hindelopen opgestapt, en dan is het gewoon het handigst met het verkeer mee te rijden. Wij zijn er blij mee, met z’n drieën rijdt het toch even wat makkelijker.  We pikken verder aan bij een tweetal, maar nu rijden we weer mee op kop. Dat valt reuze mee, er staat wel wind maar het is goed te doen.

aa399e02551d34d9598ed4762e6ef78bMTAwXzMx

12.30 uur: Bolsward /  Boalsert 99 km
Tegenover de Sonnemafabriek nemen we een heerlijke chocolademelk met een stuk ontbijtkoek voor slechts één euro. En een heerlijk kuipstoeltje. De twee rijders die we oppikten, zien hier hun twee maatjes weer. Zo gaat het de hele dag: rijders die je eenmaal ziet, zie je de hele dag weer terugkomen.  
We zijn op de helft van de route, en het gaat eigenlijk prima. 5u15 onderweg, met dit tempo zijn we nog voor het donker binnen.

Het stuk dat nu komt gaat weer een beetje voor de wind. We rijden weer met z’n drieën, en afgezien van een stukje zandijs zitter hier weinig problemen. Vanaf nu komt wel de zone dat er weer meer gekluund moet worden. Kristel heeft Salomons, schaatsen met langlaufverbindingen, en die klikt de ijzers eenvoudig af en loopt dan aanzienlijk gemakkelijker. Vooral in Kimswerd is het opklauteren van de kade niet erg gemakkelijk. Een kademuur van zeker een meter of 1,5 a 2, naar beneden moet je t laatste stukje springen, en schaatsen zijn daar nou niet echt voor gemaakt. En in…

Harlingen / Harns 116 km
…volgt dan nog het van Harinxmakanaal.  Deze scheepvaartroute ligt nog open, en kan alleen over de sluis genomen worden. Om de voeten iets te sparen hebben we voor deze 600 meter een paar lichte schoenen meegenomen. Want door zo lang te klunen zouden de schaatsen ook net kunnen gaan wringen. Het maakt niet veel uit, al is Kristel uiteraard weer veel sneller. In het eenmansbrede paadje over de sluis zie je hier goed hoe druk het is met rijders. De pannenkoeken zijn op, en ik begin hier aan mijn powerbars. Kort daarna komen er nog drie, of vier, kluunplaatsen. Dit is niet leuk meer, en het schiet ook niet erg op qua kilometers. Maar we houden de moed erin. Zo is het in een tunneltje dat we doorlopen een vrolijk geklap van al die klapschaatsen. “wel in de maat jongens” roep ik nog...
Gelukkig is Wijnands schaatsbeschermer weer gemaakt, anders hadden we hier echt een probleem.

Franeker / Frjentsjer 129 km
Niet echt een stop, maar hier nemen we iets te drinken, nu een halveliter flesje, want erg veel vocht heb ik nog niet binnengekregen. In dit stadje rijd je midden door de woonwijk, en het is hier dan ook een drukte van belang. Vanaf hier komt het grootste stuk zonder stad.

Het ijs wordt hier minder. Scheuren zijn niet erg, daar moet je omheen rijden. Maar als er meerdere scheuren in zitten naast elkaar, wordt het lastiger nog een slag te maken. Ik krijg het, mede daarom, wat moeilijker en moet aanpikken. Bij Berlicum volgt er nog een strook zwaar rijdend zandijs. En dan volgt de Blikvaart nog, berucht bij elfstedenrijders, altijd slecht ijs hier. Maar gelukkig kunnen we het bij daglicht doen. Het is de zone, waar je bij een 'echte tocht' en een veel latere start ongeveer het donker in zou rijden.
Daarna pakken we nog ergens een rust, al heb ik nu geen flauw idee meer waar dat was. Wel weet ik, dat ik dat nou weer niet zo nodig vond…

79e110d9cbdb61cf7e187b79eaf0beb7MTAwXzMx

Na Oude Leije komen we op de Finkumervaart waar we enkele honderden meters voor ons een groep van een man of tien zien. We naderen slechts langzaam. We rijden hier mooi om de beurt op kop, elk zo’n 6-700 meter schat ik. Maar langzaam naderen we de groep, en Kristel krijgt het idee er in één ruk naartoe te rijden. Ze doet dit net als ik van kop af kom, heel fijn. Maar het was wel een goed idee, want vanaf nu glijden we weer eenvoudig mee naar het bekendste gehucht van Friesland, Bartlehiem.of zoals de Friezen zeggen, Bartlehiem.

Bartlehiem 161 km
Op deze karakteristieke viersprong, door velen abusievelijk driesprong genoemd, willen we graag een fotootje maken, maar de wens om bij het groepje te blijven wint het uiteindelijk van de noodzaak van het opleuken van bijvoorbeeld dit verslag. We glijden zo mee naar Dokkum, en ik voel me zoveel beter dat ik ook weer kopwerk ga doen, en ik rijd naar voren in de groep van 12. De groep, Amsterdammers naar later bleek, gaat ter hoogte van Birdaard een beetje lopen mutsen, en opeens rijden ze niet meer achter me. Ik ben ook Wijnand en Kristel even kwijt, maar ik besluit in Dokkum weer even op ze te wachten.

17.45 uur Dokkum / Dokkum 174 km
Bij het binnenrijden van Dokkum moeten we nog weer een brug onderdoor kruipen. Gekkenwerk eigenlijk, als je bedenkt dat 500 m later het keerpunt is en je nog een keer onder deze brede weg je toch al beurze knieën martelt. Maar het prachtige Dokkum vergoedt veel. Van de tv-beelden herinner ik me Evert van Benthem, hoe die hier binnengehaald werd. En die na het keerpunt nog een keer weer terugreed voor een 'encore'. Die had dus hier vier keer moeten kruipen, ware het niet dat toen de bruggen openstonden.
Maar er is hier helemaal geen sprake van een keerpunt, de gracht loopt het hele stadje door. Uiteindelijk zijn we één brug te ver gereden, maar daar hebben we wel een fijne choco gehad. Kristel niet meer, zij kon geen chocolademelk meer zien.

 

1812e13f514cd070c702bd9324f19af0SU1HXzA4

Opeens ziet Kristel de Amsterdammers weer en maant ons op te schieten om weer aan te kunnen pikken. Het is nu nog licht, en voor de wind kan het een stuk harder gaan. Wijnand geeft nu aan toch wel moe te zijn, en dat geeft mij juist weer kracht. Op dit prachtige ijs van de Dokkumer Ee is het vrij gemakkelijk de snelheid er flink in te houden. De ondergaande zon geeft een prachtig avondrood, al is dat maar voor heel even. De groep heeft er nu flink de sokken ingezet, iedereen voelt nu dat Leeuwarden niet ver meer is. Deze kilometers zijn zonder twijfel de snelste van de hele tocht. Eindelijk lijkt het weer op schaatsen: ontspannen zitten, lange slagen, een beetje overkomen, en glijden. Langzaamaan wordt het nu donker, en als we Bartlehiem weerzien is het eigenlijk al te donker voor een fotootje.

Vanaf dan begint het rijden in het donker. Opeens beginnen er ook mensen om me heen te vallen, iets wat we de hele dag eigenlijk nauwelijks hebben meegemaakt.
Voorzichtig rijden maar, met zoveel mogelijk twee ijzers op het ijs. Her en der komen de hoofdlampjes tevoorschijn. Zolang ik het nog een beetje kan zien rijd ik door zonder. Ik raak Wijnand en Kristel opnieuw kwijt als we ingehaald worden door een omvangrijke groep. Ik denk dat ze nog achter me zitten, maar omkijken is er hier niet meer bij. Alle ogen zijn op het ijs gericht, om toch nog enigszins de scheuren te bespeuren.

Aldtsjerk 190 km
Bij Oudkerk zit een famke op de kant om ons rechtsaf een kleine sloot in te sturen. Zo zijn er de hele dag  al Friezen die helpen, of het nou om één uitgestoken hand gaat, of twee applaudisserende, of een baanveger. Ooit is de elfstedentocht zo bedoeld. Niet als groots feest voor de hossende menigte, maar een klein groepje sportievelingen die tussen alle andere schaatsers ook een tochtje maken, alleen een iets groter rondje.

Het kleine slootje leidt tot een laatste kluunplaats in Aldtsjerk. Bij een cafeetje met mooie feestverlichting is het nog behoorlijk druk. Hier zie ik ook Wijnand en Kristel weer. We rijden nu samen op het laatste stuk. Ik had uit solidariteit mijn hoofdlampje nog niet opgedaan, maar zeg nu even te stoppen om dat alsnog te doen. Zij rijden door, met lampje zal ik ze wel weer inhalen. Ik zie toch ietsje meer nu, en het zicht was wellicht nog iets beter geweest als ik hem niet op halve kracht had laten schijnen. Ik ken het lampje nog niet echt…

Kristel valt nog een keer, de enige valpartij van ons drieën op de hele route, maar zonder pijn. Zo met twee ijzertjes op het ijs, en langzaam slagjes maken, gaan de laatste kilometers wel erg langzaam. Maar dan doemen toch eindelijk de lichtjes van de grote stad op. De bocht van 90 graden is karakteristiek, dit is de Bonkevaart of de Bonkesloot zoals de Friezen zeggen. We horen al ver in de verte dat het er een drukte van belang is. Iedere rijder wordt met een gejuich binnengehaald.

19.05 uur Leeuwarden / Ljouwert 199 km
Met een even oubollige als ontroerende hand-in-hand finish komen we langs de denkbeeldige finishlijn. En dan…is het eigenlijk heel snel over. Ontnuchterend snel. Geen kruisje, geen foto (want te donker), geen laatste stempeltje…

Epiloog

Alleen…nu moeten we nog weer terug bij de auto zien te komen. Ik had alvast een telefoonnummer van een taxibusje uitgezocht, maar die is net deze avond al heel druk bezig. Het is immers een drukte van belang bij de Bonke, auto’s die in file proberen de Groningerstraatweg uit te rijden. De oude schoenen, die ik in Harlingen toch maar niet weggegooid heb, komen nu goed van pas. We besluiten eerst maar even naar wat rustiger terrein te lopen. Langs de vele auto’s lopend proberen we een lift te krijgen, en bij de 5e of 6e lukt dat. Een familie had hun rijdende zoon opgepikt, en reed nu naar huis, en wij kunnen mee.  En weer maken we dus gebruik van een helpende hand van die 'o zo stugge Friezen'.

Alleen bij vorst lijken ze volledig te ontdooien.

Alle Frysken, tige dank foar disse aldemerakelst bjusterbaarlike dei !

zie ook:

http://www.xead.nl/het-schaatsen-van-de-alternatieve-elfstedentocht-op-de-reschensee

uit privacyoverwegingen zijn de namen Wijnand en Kristel verzonnen

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.

Reacties (6) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Als fries erg top om te lezen!
Meeslepend verhaal.duim!
Mooi artikel!
Heel erg mooi geschreven, het was alsof ik met je meeschaatste. Duim en fan erbij.
Heel leuk geschreven,Duim en fan erbij!
Leuk - had wel meegewild! D