Elfstedentocht 2013:koek en zopie en klunen.

Door Lucifall gepubliceerd op Wednesday 16 January 00:23

Vorst over het land en ijspret. Velen beginnen al aan de Elfstedentocht te denken. Zullen we dit jaar dan eindelijk de tocht der tochten weer eens gaan meemaken? Zou het? Gaat het friese avontuur van Dokkum, Leeuwarden, Sneek, IJlst, Sloten, Stavoren, Hindeloopen, Workum, Bosward, Harlingen en Franeker in 2013 de Elfstedenkoorts tot grote hoogte brengen? Als dat zo is, is het zaak van enige traditie op de hoogte te zijn.. Want ook bij een Elfstedentocht 2013 is een koek en zopie en klunen aan de orde!

 

 

Het verband tussen de koek en zopie en klunen.

 

 

http://plzcdn.com/ZillaIMG/6c68e41ba19e36c82a94e9790b4c4ce5.jpg

 

Koek-en-zopie is een gezegde die gebruikt wordt voor drank en voedsel die tijdens schaatsperiodes op of bij het ijs verkocht wordt.

 

Sopie – Zopie: Een nostalgisch recept voor de Elfstedentocht 2013.

Melk werd er niet geserveerd bij de oudste koek-en-zopie-tentjes. Een sopie is een ander woord voor een soopje, een slokje, een borreltje. In de 19de eeuw was het een goede gewoonte je goed te verwarmen onder het schaatsen. Een prima reden om flink te zuupen... In die tijden gingen schaatsen en nuttige van alcohol, nog hand in hand. Ook werd er gegokt en gehoereerd op het ijs. Logisch allemaal.
Bevroren wateren indertijd vielen buiten alle wetgeving. Er waren regels voor bijvoorbeeld verkoop van drank op het water en voor op het land maar niet voor verkoop op het ijs. Dus menig ijsdanser zwierde er met een prettig gestoord evenwichtsorgaan lustig op los.

Zo schreef de dichter Hennebo in 1817 een ode aan de jenever.
In dit gedicht is een rol weggelegd voor de sopieverkoper.


Hij roept tegen de schaatsers:
“Za wakker vrienden, rust een poosje
Hier is Jenever uit het Loosje;
Kom zet je wat op deze bank,
Hier heb je een halfje om een blank:
Jenever doet het zweten stillen,
En warmt hen die van koude trillen
.”

 

De vergunningswet voor de koek-en-zopie

In 1883 kwam een nieuwe 'vergunningswet', welke voor de schaatsers weinig verschil maakte. Drank hoorde nu eenmaal bij het schaatsen.

Een oud opgetekend gesprek uit die tijd vermeldt:

Margadant: “Een borrel alstublieft Tenter”
“Dat mag ik u niet schenken, maar mag ik u een borrel aanbieden?”
Margadant: “Met genoegen” (hij krijgt een Schiedammer).
“Mag ik u dit geven.... voor het weduwensfonds van uw personeel?”
Tenter: “Dank u meneer, ik hoop het waar te nemen.”

 

 

Origine van Zopie

Kennen wij de koek-en-zopie van de warme chocomel, glühwein en de erwtensoep. De sopie, waarde koek-en-zopie naar verwijst bestond uit een mengsel van bockbier en rum. Door hier eieren, kaneel en kruidnagelen aan toe te voegen en het te verwarmen, ontstaat zopie.


Het originele recept voor zopie:

Ingrediënten
1 liter bier, 1 pijpje kaneel, 2 kruidnagels, 2 plakjes citroen, 125 gram bruine basterdsuiker, 2 eieren, 1 dl rum.

Bereiding
Breng het bier samen met de kaneel, kruidnagels en citroen aan de kook. Laat het ongeveer 20 minuten op een zacht pitje doorsudderen. Roer de bruine basterdsuiker door de eieren en bind hiermee het bier. Voeg op het laatst de rum toe. Heet drinken!

 

Koek en zopie vergunning 2013


In principe heb je een ventvergunning nodig om een koek-en-zopie op het ijs te zetten. Dit kunt u bij uw gemeente regelen.  De verschillende gemeenten hanteren verschillende criteria en prijzen voor deze vergunning, dus zoek dit na op de website van uw gemeente.
Wel willen de gemeenten en de Voedsel- en Warenautoriteit nog wel eens een oogje dichtknijpen tijdens de ijs-periode. Althans 15 jaar geleden dan....

 


IJsclubs hebben weer hun eigen regelgeving inzake het koek-en-zopie-beleid. Wil je op een toertocht van een ijsvereniging staan zul je toestemming van de ijsclub moeten hebben.
In het episch centrum van de Elfstedentocht heeft de koek-en-zopie-toko in Franekeradeel een  standplaatsvergunning nodig.

 

 

Het verband tussen koek en zopie en Klunen:

Zopie betekent voor verschillende schaatsers diverse dingen. De één vindt warme chocolademelk met drank erin echte zopie. De ander weer koffie met een scheut. In ieder geval geen melk, daar is men het over eens. Een zopie is een slokje, een borreltje. Het was een soort Glühbier: warm bier met suiker, specerijen en een scheut gedistilleerd.

Niet alleen zopie legt het verband tussen bier en schaatsen, ook het woord klunen vindt daar zijn oorsprong.  In de zeventiende eeuw was Kluin het meest populaire bier. Als je daar te veel van dronke stond je niet meer stevig op je benen.


De waggelende gang waarmee iemand de herberg verliet, na het drinken van een paar potten Kluin werd ‘kluinen’ genoemd. Het woord kluinen is in de loop van de eeuwen verbasterd tot klunen en staat tegenwoordig voor de waggelende gang van een schaatser op het land en ja dan krijg je inderdaad trek in een biertje....

 

Wordt dit klunen bij de Elfstedentocht 2013?

 


Of wordt dit klunen anno 2013?

 

  

Laten we hopen dat ons volksfeest 'de Elfstedentocht' in 2013 gevierd mag worden! Want een feest is het!

Reacties (11) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
dikke duim erbij aan mijn grootste fan van mijn eerste 10 artikels ;-) !
Meesterlijk weer! Klunen is toch het meervoud van Kluun? Ha ha ha!
Wat een leuk artikel, pracht plaatjss trouwens, graag gelezen!
Hihi Arcade ik heb ooit eens een artikel geschreven over S. Koet Mobiel, die middels een skootmobielrace het presidentschap van Nederland won... De wijzere mensen zeg maar,ongevoelig voor bumpa-party's and so on.. Ik pm je de link. Bedankt voor je reactie! x

@Surfingann: als ik daar niet kan geraken hang ik ook voor de buis. maar mijn 1e insteek is toch echt die kant op.. (dan nog even vrij kunnen krijgen; een slaapplek enz)
Bedankt voor je reactie

Kijk als jij nou gaat staan voor de scootmobielers?Fantastisch weer!Je bent een TOPPER!
Dat hoop ik ook, alleen kijk ik het wel thuis voor de buis. Ik wist dat niet van koek en zopie en klunen. Weer wat bijgeleerd.
Koek en zopie horen erbij, leuk artikel!