Het rouwproces, en de 5 of 7 stappen die doorlopen worden

Door Suzefred gepubliceerd op Saturday 04 May 22:26

In de categorie 'Oei, ik groei' dit keer een stuk over rouwverwerking.

 

"Het komt wel goed" zei hij en sloeg zijn arm om haar heen.
"Helemaal niet, het komt nooit meer goed!", gilde ze, wrikte zich los en rende huilend weg.
Hij wist het ook niet meer. Nee, het zou ook niet meer goed komen, maar wat moest hij dan?

Een half jaar later wandelen ze op het strand en kijken naar de meeuwen die opvliegen.
"Het komt wel goed" zegt hij, en slaat zijn arm om haar heen.
"zo is dat", zegt ze, en geeft hem een kus.
Het komt niet meer goed, ze weten het alle twee, maar ze maken er het beste van, nu het nog kan.
 

45b0fcbef909bbf16938fc41b4ee5e10_medium.

 

Elisabeth Kübler-Ross praatte met heel veel terminale patienten.
Het viel haar op dat al deze patiënten dezelfde verschillende stadia doormaakten, van "Néé, niet ik!" naar "Waarom ik?" en van "Ja ik, maar..." naar uiteindelijk een "Ja, ik."
Het rouwproces heeft een aantal fases die de meeste mensen doorlopen en als we die kennen, dan kunnen we degene die het proces doorgaat, of zelfs onszelf als het ons betreft, nog beter helpen.

En daarbij maakt het niet uit wat de oorzaak is van het rouwproces, of dat nou het overlijden is van een naaste, het bericht van een terminale ziekte, een aankomend ontslag, een belangrijke wedstrijd die verloren is of een scheiding. Elke ingrijpende gebeurtenis kan dit rouwproces starten.

Kubler-Ross publiceerde haar werk al in 1969 maar het is nog steeds geldig en goed om te weten.
Bij het rouwproces worden de volgende fases doorlopen:

  • Ontkenning.

Op het moment dat het bericht komt (ontslag, uitslag van gezondheidsonderzoek, overlijden van iemand, het verlies op een belangrijke wedstrijd etc) is de persoon niet in staat het bericht te accepteren. Ze gaan hierbij over op ontkennen. Het bericht 'landt' niet. Er komt een stuk ongeloof. Dat alles om maar niet toe te hoeven geven dat het echt waar is, want dat zou 'het einde zijn'.

  • Woede.

Als dan toch het besef komt en de persoon erkent dat het echt is, dan komt de 2e fase, die van woede. Hierbij komen dan ook de vragen van 'waarom ik? Hoe kan zoiets gebeuren bij iemand als ik?'. 'Waarschijnlijk is het gewoon de fout van de dokter (terug naar ontkenning). Meestal is de woede naar buiten gekeerd, anderen zijn als schuldigen aan te wijzen, maar het komt ook voor dat de woede zich juist op de persoon zelf richt 'als er iemand altijd in de problemen raakt, dan ben ik het wel!'. Ook woede kan gezien worden als een ontkenning. Het nog steeds niet accepteren van de echte feiten en het niet tonen van onze echte gevoelens over de situatie.

  • Onderhandelen.

Als de persoon moe is van het aanvallen van anderen of zichzelf, komt het punt dat ze controle willen over de situatie. Kübler-Ross noemt dit de onderhandelingsfase. In het geval van het aankomende overlijden van iemand (of zij zelf) zie je bijvoorbeeld dat er tot God wordt gericht. Gebeden als 'ik beloof dat ik alleen nog maar goed zal doen, als ik nu nog een kans krijg, zal ik nooit meer...' of 'Het spijt me dat ik zulke nare dingen over die persoon heb gezegd, laat hem alsjeblieft leven, ik zal het nooit meer doen'.

  • Depressie.

En dan komt het moment waarop blijkt dat er niets meer te onderhandelen valt. Het aankomende ontslag in onomkeerbaar, de persoon is echt terminaal, de scheiding wordt echt doorgezet. En dan wordt duidelijk dat onderhandelen geen uitweg meer gaat bieden en blijft de volgende fase over. Die van de depressie. En daarmee wordt in dit geval het rouwen bedoeld over het verlies dat er is of aan zit te komen. We staan op het punt om alles op te geven. Apathie of het gevoel nergens meer om geven komen hier opzetten. Bij anderen zal dit een gevoel van intens verdriet zijn.

  • Acceptatie.

Terwijl Kübler-Ross met terminale patiënten sprak, merkte ze toch op dat velen van hen na de depressie doorgingen naar het 5e stadium, het stadium van acceptatie. Dit moet niet verward worden met een blije periode, maar wel met een periode waarin de mensen de realiteit onder ogen zien, ze hebben hun gevoelen weer onder controle, hun hoop en angst, ze zijn voorbereid.

457c67f2f806267b20291065d56ec7ac_medium.

Dit zijn de 5 stadia die Kübler-Ross onderkende in de eindjaren 60, beginjaren 70 en die gelden nog steeds.
Wel zijn er opvolgers geweest (zoals Adams, Hayes en Hopson) die er nog een aantal stadia achter hebben gezet die ook zichtbaar zijn.

  • Experimenteren

De voorgaande fases zijn heel erg naar binnen gericht geweest. Het gedrag wat daarna herkend werd, is gedrag dat juist meer naar buiten is gericht. De gedachte dat er misschien nog meer is. Bij een aankomend ontslag is dat bijvoorbeeld die vacature bekijken van die andere functie die je wel eens langs hebt zien komen.

  • Ontdekken

Nu je meer open staat voor de mogelijkheden die het slechte nieuws met zich mee bracht, komt de fase van het ontdekken. Misschien was het toch allemaal niet zo slecht wat je overkomen is. Het ontslag was pittig. Erg pittig, maar misschien had het bedrijf wel gelijk toen ze zeiden dat er vast wel weer nieuwe kansen zouden komen. Misschien is dit wel die zet die je nodig had om juist te kunnen doen wat je al wilde.


Als je bekijkt hoe het met het energieniveau van de mensen die dit overkomt is gesteld, dan zal je zien dat die tijdens de eerste 2 fases, shock en ontkenning, vooral stijgt. In de periodes van woede, onderhandelen en depressie daalt die juist heel erg.
Vanaf het moment van acceptatie gaat hij juist weer heel erg omhoog.

10b60273e032a1c1c02361761e0b3e35.jpg


Nemen we nu nog het voorbeeld waarmee ik begon, op het moment dat zij het slechte nieuws had gehoord, was voor hem het meest logische om te doen: troosten. Zeggen dat het wel goed kwam. Als zij nog in de eerste fase(s) zit, heeft dat geen nut. Je moet er wel voor haar zijn, maar zeggen dat het wel goed komt, heeft op dat moment nog geen zin, zij zit nog in de ontkenning van het nieuws of misschien al in de woede-fase. Hoezo komt het goed, het komt nooit meer goed, snap je dat dan niet?
Een half jaar later kan hetzelfde verhaal plaatsvinden, nu zie je echter dat ze in de 5e fase zit en samen komen ze er inderdaad wel uit. Misschien is dit wel het goeie moment om die dingen te gaan doen die ze toch eigenlijk al wilde maar waar ze nooit de tijd voor had.

Of stel dat je een personeels-chef bent en je hebt net iemand moeten vertellen dat hij wordt ontslagen. Dan kan je wel zeggen dat het allemaal wel goed komt, en dat hij dit zetje in de rug misschien nodig heeft om te besluiten dat er meer is in de wereld, je ziet nu dat dit feitelijk zinloze woorden zijn. De persoon zelf zal eerst de fases door moeten en dan zal hij wellicht tot dezelfde conclusie komen.
"Het komt wel goed" zijn troostende woorden en zijn uiteraard goed bedoeld. Met bovenstaand verhaal in gedachten is het misschien duidelijker waarom deze woorden de ene keer wel gewaardeerd worden en de andere keer niet. Bedenk in welke fase de persoon zich bevindt en het wordt al een stuk duidelijker.

 

Wilt u nog meer lezen over rouwverwerking en alles wat daarbij komt kijken? Denk dan ook eens aan Bol.com waar veel boeken over dit onderwerp te vinden zijn. Hier vindt u een lijst met boeken bij Bol.com

 

09e00e2808c23813a6008833164a4b1e_medium. Fred Steenbergen is beroepsmatig Testspecialist. Zijn vrije tijd gaat grotendeels op aan het vrijwilligerswerk voor Stichting Dierenopvang Bosnië Hiermee gaat hij meerdere keren per jaar naar Bosnië om daar te helpen met het steriliseren van zwerfhonden.
Wilt u ook helpen? Helpen kan gratis!
U kunt bijvoorbeeld een verschil maken met Douwe Egberts Punten.
En wanneer deed u voor het laatst iets met uw Air Miles?
Ik flikker hem nog liever in de sloot!!!” Waar dat op slaat? Dat leest u hier.

Anderen lazen ook:

  ae6ea2273030233681eef2afdbde8a70_medium. 4ec981e01c0c06e07e974dd86a7fd55c_medium.
 

Een klant met een klacht?

Mooi zo!

Wat niet te zeggen

tegen een chronisch zieke

Saturday 04 May 22:26

Reacties (5) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
12/11/2012 09:25
dit proces kom je doorlopend tegen..mooi en helder verwoord
11/11/2012 22:15
Mooi en herkenbaar. Goed om over na te denken...
11/11/2012 17:06
mooi geschreven
11/11/2012 16:45
interessant artikel.
duim
11/11/2012 16:41
Leerprocessen.......