Hoe Goed zijn Goede Doelen?

Door Victor Brenntice gepubliceerd op Saturday 13 July 12:50

Volgens de Vereniging van Fondsenwervende Instellingen (VFI) zijn er maar liefst ongeveer 18.000 goede doelen-instellingen geregistreerd. Diezelfde VFI deelt goede doelen in bij één van haar 4 opgestelde hoofdcategorieën: gezondheid, welzijn en cultuur, internationale hulp, en natuur en milieu. 18.000 goede doelen die proberen om deze 4 hoofdcategorieën steunen klinkt natuurlijk fantastisch. Maar is de praktijk wel zo fantastisch als dat ze klinkt?

Wat onder een goed doel verstaan dient te worden
De manieren waarop een goed doel kan worden gedefinieerd lopen uiteen. Om een duidelijke omschrijving te geven van wat men nu eigenlijk onder een goed doel dient te verstaan, heb ik besloten om gebruik te maken van de definitie die Wikipedia hanteert: “een zaak van algemeen belang waar men geld of goederen aan kan geven. Ook kan men als vrijwilliger zijn tijd besteden aan werkzaamheden ten behoeve van een goed doel. In het verlengde daarvan wordt de term 'goed doel' gebruikt voor organisaties die zich inzetten voor dergelijke doelen.”

Nederlanders geven steeds guller












Nederlanders blijken, ondanks hun reputatie om als het even kan de hand op de knip te houden, absoluut niet te beroerd te zijn om gul te geven aan goede doelen. Dit blijkt uit het artikel ‘Goede doelen halen meer geld op,’ dat recentelijk werd gepubliceerd op de website van het Algemeen Dagblad. Volgens dit artikel hebben goede doelen in 2010 meer geld uit eigen fondsen op weten te halen dan in 2009. De opbrengst van de 25 grootste goede doelen was met maar liefst 4,2% gestegen naar 706 miljoen euro.

Motieven om goede doelen te steunen
Er kunnen vele verschillende motieven worden onderscheiden om goede doelen te steunen. Wie bijvoorbeeld veel affiniteit met de natuur heeft, kan het besluit nemen om een goed doel te steunen dat opkomt voor de belangen van de natuur. Een ander motief kan zijn om een goed doel te steunen vanwege bepaalde (erfelijke) ziekten die in de familie- en/of vriendenkring aanwezig zijn, en veel leed veroorzaken. Vaak leidt dit tot een machteloos gevoel, en door middel van het doneren aan een goed doel dat deze ziekte bestrijdt, tracht men om in ieder geval enigszins van dit machteloze gevoel af te komen. De motieven kunnen ook wat zakelijker van aard zijn. Denk hierbij maar aan maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), dat steeds meer geïntegreerd raakt in het bedrijfsleven. Dit is overigens geen goed doel an sich. MVO bestaat namelijk niet in de vorm van een stichting of andere organisatie, maar uit een soort gedragscode waar bedrijven zich aan houden met als doel om in een goed daglicht te komen. Een voorbeeld hiervan is het zorgen voor een fatsoenlijk salaris voor werknemers in Derde Wereldlanden, waar het productieproces van grotere bedrijven vaak plaatsvindt vanwege de lagere kosten. Dit soort gedragsregels moeten leiden tot een positievere houding van potentiële klanten ten opzichte van het desbetreffende bedrijf.

De slechte kant van goede doelen
















De ironie van goede doelen is dat ze niet altijd even goed zijn als dat ze zich voordoen. Meer dan eens komen misstanden en schandalen boven water drijven die zich binnen een goed doel hebben voorgedaan. Vaak hebben deze betrekking op onnodige uitgaven die eerder een persoonlijk dan een algemeen belang dienen. Wat te denken bijvoorbeeld van voormalig SNV-directeur Dirk Elsen, die zijn eigen salaris kennelijk als een zeer groot algemeen belang beschouwde: maar liefst 182.000 euro werd er in 2009 naar zijn eigen bankrekening als loon overgemaakt. Daarnaast verdiende zijn rechterhand, Annemiek Jenniskens, met 156.000 euro ook geen onaardig bedrag in datzelfde jaar. Het vermoedelijk onterecht claimen van dienstreizen en het organiseren van een duur diner voor het kader in Duitsland vulden de schandalen die bij de SNV plaatsvonden verder aan.

Een ander geval van corruptie binnen goede doelen kwam in 2010 aan het licht bij het Kinderfonds Stichting ChildRight. Oud-directeur Raymond C. vergokte miljoenen euro’s die waren opgehaald bij collectes. De stichting meldde dat 5% van de opbrengsten werd gebruikt om de kosten te dekken, en 95% bij het goede doel terecht zou komen. De werkelijkheid toonde aan dat het omgekeerde het geval was. Zodoende liepen vele kansloze kinderen in Derde Wereldlanden een aanzienlijke hoeveelheid hulp mis.

Maar misschien nog wel het meest walgelijke voorbeeld, kwam ik onlangs toevallig hier op Xead tegen in het artikel ‘Misstanden binnen het WWF’ dat is geschreven door MarMar. Mijn mond zakte zo ver open van verbazing dat mijn kin op pijnlijke wijze met een dreun op de grond terecht kwam, toen ik las op welke manier het WWF met haar jaarlijkse bijdragen van ongeveer 500 miljoen euro omgaat. Dat er grondig misbruik wordt gemaakt van de donaties door deze voor persoonlijke doeleinden te gebruiken, is tot daar aan toe. Maar dat deze organisatie -een goed doel kan ik het écht niet noemen- een dusdanig extreme vorm van winstbejag erop na houdt dat zelfs de oorspronkelijke doelen worden opgeofferd, slaat werkelijk alles. Naar mijn idee verkoop je daarmee als goed doel zijnde je ziel. Het WWF blijkt dan ook helemaal niet zo natuurvriendelijk te zijn als dat ze zich profileren. Voor het gehele verhaal wil ik je doorverwijzen naar het artikel van MarMar, daarin kun je er alles over lezen.

Het goede voorbeeld
Kritisch als dat ik me tegenover ‘goede’ doelen opstel, raakte ik onlangs door omstandigheden in gesprek met iemand van de Stichting Dierenopvang Bosnië. Hier had ik nog nooit van gehoord, maar daar ik per email een uitgebreid en oprecht verhaal te lezen kreeg, besloot ik om deze stichting eens nader te verkennen. Op naar hun website dus. Deze bleek aansprekend en overzichtelijk te zijn, compleet met promotie-filmpje waarin medewerkers uitleggen wat ze nu eigenlijk doen. De SDB formuleert haar missie als volgt: “de missie van SDB is het verbeteren van het dierenwelzijn in Bosnië en het op humane wijze beperken van de zwerfdierenpopulatie.” Om deze missie te laten slagen, werken ze samen met plaatselijke overheden en geven ze voorlichting op scholen en aan de bevolking.

Ik groef wat dieper in hun website, en kwam een aantal grote, meer dan aangename verrassingen tegen. Er zijn namelijk zelfs een paar jaarverslagen gepubliceerd! Ik heb deze eens nader bekeken, en vervolgens naast een aantal cijfers van UNICEF neergelegd. Wat bleek? UNICEF wordt gesteund door andere grote organisaties, en krijgt het nodige geld uit subsidies. Niets van dat alles was terug te vinden in de cijfers die de SDB liet zien. Letterlijk alle kosten wordt daar uit eigen spaarpot gefinancierd, en alleen al het salaris van UNICEF-topman Henk Franken (ruim 370.000 euro!) is bij benadering maar liefst 7 tot 8 keer zo groot als de totale hoeveelheid geld dat voor de SDB jaarlijks beschikbaar is om haar doelen te verwezenlijken.

 

 

 

 

 

 




 


De SDB aan het werk. Zoals te zien is er van luxe geen enkele sprake...

Dat alles bij de SDB uit eigen spaarpot wordt gefinancierd, bleek eveneens op een online aanmeldingsformulier voor vrijwilligers dat ik aantrof waarin expliciet wordt vermeld dat men de kosten voor het verblijf in Bosnië geheel zelf moet financieren. Dit gegeven, bovenop alle andere informatie die ik wist weten te verwerven, heeft bij mij voor een meer dan positieve houding gezorgd ten opzichte van deze stichting. En waarom Bosnië? Deze vraag heb ik ze zelf ook gesteld, en dit was hun antwoord: “Bosnië omdat niemand daar naar omkijkt, Bosnië is niet aantrekkelijk om te werken, herstelt van een hevige oorlog en is nog steeds onder spanning, Bosnië omdat iemand de dieren daar moet helpen. Minimaal 50.000 honden leven onder embarmelijke omstandigheden, de SDB bekommert zich om deze dieren en alle dieren die gaan komen als niemand ingrijpt!” Een ander argument dat ze gaven was dat zij in Bosnië de enige stichting zijn die de problematiek die ze willen bestrijden aanpakken, tegenover een stuk of 60 soortgelijke stichtingen in andere Europese landen die in een vergelijkbare situatie verkeren.

Conclusie: het kan dus ook anders
Dat het ook anders kan, blijkt wel uit mijn zojuist omschreven ervaring met de SDB. Het lijkt er echter op dat hoe meer geld stichtingen binnenkrijgen, hoe moeilijker het voor ze wordt om dit geld effectief te besteden. Decadentie ligt op de loer. UNICEF is namelijk niet de enige stichting waar belachelijk hoge salarissen voor de directie een doodgewoon fenomeen zijn. Bekijk op Xead het artikel ‘Waarom geld voor goed doel besteden’ van namski maar eens, daarin is een hele waslijst weergegeven van absurd hoge salarissen voor topmensen van diverse grote goede doelen.

 

 

 

 




Dit soort affiches zullen we steeds vaker tegen gaan komen als er niets tegen de corruptie van goede doelen wordt gedaan.

De misstanden bij goede doelen vind ik maar al te jammer, want deze beschamen het vertrouwen van de donateur die veronderstelt dat zijn/haar giften aan de juiste doeleinden worden besteed. De ontgoocheling die hieruit voortkomt zal leiden tot steeds minder donaties als hier niets tegen gedaan wordt. Dit creëert een scenario waarin de goeden onder de kwaden komen te leiden, en dat zou doodzonde zijn. Want dat er toch nog goede doelen zijn die zich met recht als zodanig mogen noemen, is meer dan gebleken.

Nog geen lid van Xead? Klik dan hier om je aan te melden!

Reacties (17) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Goed en duidelijk artikel.
Er blijft altijd iets aan de strijkstok hangen.
ben het helemaal met je eens. duim!
25% van alle bedragen mogen gebruikt worden voor marketing doeleinden en dat kan enorm oplopen. Als Gerard Joling een liedje zingt op fundraising evenement dan doet hij dat echt niet gratis hoor! Het is goed voor zijn imago! (De naam Gerard Joling is zomaar gekozen)
Als er geen evenement is dan gaat het het salariszakje in van de directeur. De 100 vrijwilligers krijgen niets.
Er is goed te verdienen aan goede doelen!
Jammer! maar het is zo!
Goed artikel en ontluisterend om te lezen hoe er met het geld van goede doelen wordt omgegaan. Dat een Unicef topman zoveel geld moet verdienen is ronduit schandalig.
Jammer dat de grote rijke stichtingen zich zo misdagen dat echt goed initiatieven hierdoor om zeep worden geholpen. Zelf geef ik nooit aan grote goede doelen. Maar ik steun graag die kleine echte goede doelen
Veel goede doelen zijn inderdaad in twijfel te trekken, maar "help stormerwout de winter door" is zeeer betrouwbaar hoor ;-)