Panamarenko - wetenschap of kunst?

Door Fortuna gepubliceerd op Monday 22 October 21:28

Het is weinig beeldend kunstenaars gegeven tijdens hun leven al wereldberoemd te worden. Onze stad- en zelfs wijkgenoot, Panamarenko, getogen in de Seefhoek in Antwerpenarrow-10x10.png, is het gelukt.

Panamarenko

6c08ddc3115701286104261912b8126bbmIyNDA0

Wie denkt bij vliegtuigen, race auto’s, duikboten en mechanische kippen aan kunst? Het is weinig beeldend kunstenaars gegeven tijdens hun leven al wereldberoemd te worden. Onze stad- en zelfs wijkgenoot, Panamarenko, getogen in de Seefhoek in Antwerpen, is het gelukt. Hoewel het werk van Panamarenko onwillekeurig doet denken aan dat van andere Homines Universales is het, in onze tijdarrow-10x10.png, uniek en moeilijk te typeren, en daarmee waarschijnlijk de belangrijkste reden voor zijn succes. Voor wie zijn werk kent is de vraag niet vreemd: Panamarenko – wetenschap of kunst?

Homo Universalis


Vooral in de Renaissence waren kunstenaars niet alleen kunstenaar, en wetenschappers niet alleen wetenschapper. De grote namen uit die tijd kennen we nu vooral toch als wetenschappers. De vraag is echter of deze mensen zichzelf in die tijd ook zo zagen. We weten dat deze mensen zich vooral trachtten zo breed mogelijk te vormen, en het onderscheid tussen wetenschap en kunst werd niet expliciet gemaakt, omdat dat geen zin had. Het betrof -en betreft- uiteindelijk een ander stuk van één en hetzelfde spectrum op een palet aan vaardigheden. De voorbeelden van de grote geesten die zowel sterrenkundige, beeldhouwer, dichter, arts, bioloog, ingenieur en bouwmeester waren zijn legio.

De Verlichting

7fb68dbe8ad5da6b767031f980de7eb8UGFuYW1h


Als ik het zo’n beetje bekijk heeft dit geduurd tot en is dit anders geworden met de Verlichting. Vanaf dat ogenblik zien we een specialisatie in de disciplines, met alle voor- en nadelen van dien overigens. Dit is een trend die zich de afgelopen eeuwen heeft voortgezet, en waarvan de specialisatie-niches met het jaar steeds nauwer en dieper worden. In zo’n periode tegen de stroom in zwemmen, en werk opleveren waarvoor je tegelijk kunstenaar, ingenieur, filosoof en werktuigbouwkundige moet zijn, maakt je een vreemde eend in de bijt. Toch is dit wat Panamarenko deed, en dat maakt hem een Homo Universalis van nà de Verlichting.

Het werk van Panamarenko

1f10169c9fed9a6e46feea25fde7db39UGFuYW1h


Voor degenen die het werk van Panamarenko nog niet kennen, enige duiding. Het werk waar Panamarenko het meest bekend voor is betreft veelal niet-abstracte installaties, in het bijzonder voertuigen of hulpmiddelen waarmee de mens zich zou kunnen voortbewegen. Het overwinnen van zwaartekracht is één van de centrale thema’s in dit werk. Linksarrow-10x10.png, bronnen en verwijzingen naar uitgebreide afbeeldingen van zijn werk staan onder dit artikel vermeld. Ik beperk me hier tot enkele illustraties van werk van Panamarenko waar je niet voor naar een museum hoeft.

De illusie

ff011fa93eb7a4989431635ff4496a34cGFuYW1h


Wat mij persoonlijk het meest aantrekt in het werk van Panamarenko is dat zijn installaties een hoog realistisch gehalte hebben – ze zouden kunnen werken. Anderzijds is voor de meeste van deze objecten het bewijs dat ze werken, of überhaupt bruikbaar zijn, nooit geleverd. En dat is nu juist waar de blijvende magie en aantrekkingskracht van het werk vandaan blijft komen. Voor de kunstenaar zelf hebben de objecten in zijn geest ongetwijfeld al gewerkt en hoeft dit bewijs niet geleverd te worden. Vermoedelijk zat in het materieel vormgeven van deze concepten voor de kunstenaar zelf nog de minst toegevoegde waarde; althans, zo zou het voor mij werken.

Het erfgoed van Panamarenko


Met het aankondigen van het stopzetten van zijn actieve carrière heeft Panamarenko zijn ouderlijk huis aan de Biekorfstraat geschonken aan de Vlaamse Gemeenschap. Blijf zeker de restauratie die door het MuHKA en vzw Panamarenko Collectief uitgevoerd wordt in de gaten houden! Hoewel we er in Antwerpenarrow-10x10.png meer voorbeelden van hebben, komt het toch niet vaak voor dat het ouderlijk huis van een kunstenaar, compleet met inboedel, nog tijdens zijn leven, voor het publiek toegankelijk is. Onbetwistbaar levert een beeld van de woonplaats, de woonomgeving en de buurt waar Panamerenko opgegroeid is een extra dimensie op bij het bekijken van zijn werk.

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Supergeschreven! Ik ga meteen even op internet nog wat meer afbeeldingen bekijken :)