Het gebruik van specerijen

Door Bellis gepubliceerd op Friday 28 September 12:12

Specerijen zorgen voor extra smaak en geur aan gerechten. Maar wanneer gebruik je welk specerij? Lees verder voor een beschrijving van veel gebruikte specerijen.

Specerijen zijn planten of delen van een plant die een sterk aromatische smaak en geur hebben. Specerijen worden gebruikt om gerechten een extra smaak of geur te geven. Naast het feit dat specerijen gerechten smakelijker maken, hebben specerijen ook een speciale werking op het lichaam. Des te meer reden om meer gebruik te maken van specerijen! Maar waar past nou eigenlijk welke specerij bij? Soms is het best lastig om te weten wat waarbij past en het is zonde als een gerecht verpest wordt doordat er een verkeerde specerij gebruikt is. Daarom  hier op een rijtje de meest gebruikte specerijen, welke smaak ze hebben, in welke gerechten ze lekker zijn en wat hun werking op het lichaam is.

Cayennepeper (chilipeper, rode of groene peper)

  • Herkomst/ verkrijgbare vormen: Zuid-Amerika en Mexico. Cayennepeper kan je in poedervorm kopen maar ook de gedroogde vorm is verkrijgbaar. Gedroogde cayennepeper kan je malen in een molentje, zoals je dat ook doet bij verse zwarte peper. De verse cayennepeper is in de zomer veel beschikbaar.
  • Smaak: heet, soms zelfs heel erg heet. Bij verse pepers geldt: meestal hoe rijper en kleiner de peper, hoe heter de smaak.
  • In de keuken bereiden: doe handschoenen aan bij het bereiden van verse pepers en wrijf niet in je ogen! De cayennepeper kan in de lengte doormidden gesneden worden en de zaadlijsten mogen verwijderd worden. Als je een extreem scherp gerecht wilt, kan je de zaadlijsten laten zitten.
  • Zoete gerechten: gedroogde cayennepeper in gedroogde of poedervorm is lekker in fruitsalades.
  • Hartige gerechten: cayennepeper is lekker in alle Mexicaanse gerechten, stoofschotels, soepen, tomatensauzen, sladressing en vleesmarinades.
  • Dranken: in spicy rooibosthee zitten stukjes gedroogde cayennepeper.
  • Werking op het lichaam: de stof capsaïcine doet het slijmvlies slinken waardoor de luchtwegen vrijgemaakt worden. Cayennepeper is ook bloedstollend, bij een ernstige snijwond, mag er cayennepeperpoeder op gestrooid worden. De wond zal al snel stoppen met bloeden. De cayennepeper werkt ook desinfecterend in de wond.

Geelwortel (kurkuma, koenjit)

  • Herkomst/ verkrijgbare vormen: India, Zuid-China. Geelwortel is te verkrijgen in verse wortel, gedroogde wortel of poeder. Geelwortel is familie van de gember. De verse geelwortel lijkt qua uiterlijk op gember.
  • Smaak: licht scherp en een beetje bitter.
  • In de keuken bereiden: geelwortel wordt vaak gebruikt als ‘geelmaker’ in gerechten. Geel wortel is vaak het hoofdbestanddeel van kerriepoeder. De wortel of poeder kan je in het gerecht mee laten koken. Wanneer je stukken wortel gebruikt, moeten deze voor het opdienen, uit het gerecht gehaald worden.
  • Zoete gerechten: geelwortel wordt niet in zoete gerechten gebruikt.
  • Hartige gerechten: kerrieschotels, pittige soepen en stoofschotels, ingemaakte groenten en rijstgerechten.
  • Dranken: geelwortel wordt niet in dranken gedronken.
  • Werking op het lichaam: geelwortel heeft veel antioxidanten die kunnen helpen om kanker en hart- en vaatziekten te voorkomen. Verder wekt geelwortel de eetlust op.

Gember (djahé)

  • Herkomst/ verkrijgbare vormen: de herkomst van gember is onbekend, maar waarschijnlijk is het Zuid Oost Azië. Gember kan je vers kopen, in poedervorm, gekonfijt of in siroop gelegd.
  • Smaak: zoet, fris en een beetje pittig. Gedroogde gemberpoeder smaakt pittiger dan verse. Gember neutraliseert een vette smaak.
  • In de keuken bereiden: verse gember eerst schillen, dan kan het geraspt, fijn gehakt of in plakken gesneden, toegepast worden. De poedervorm, gekonfijte en de in siroop gelegde gember zijn direct klaar voor gebruik.
  • Zoete gerechten: ontbijtkoek, koekjes, desserts, gebak, vruchtendesserts.
  • Hartige gerechten: pikante soepen, kerrie- en stoofschotels en oosterse gerechten,
  • Dranken: thee, warme appel- ananaswijn en in sommige smoothies.
  • Werking op het lichaam: gember kan helpen tegen reisziekte, misselijkheid en braken. Gember heeft ook antioxidante eigenschappen die helpen tegen kanker en hart- en vaatziekten. Verder heeft gember een ontstekingremmende werking.

Kaneel

  • Herkomst/ verkrijgbare vormen: Sri Lanka, Indonesië en China. Tegenwoordig wordt de kaneelboom op meerdere gebieden gekweekt. De boom groeit goed in tropisch gebied. Kaneel komt uit de schors van de kaneelboom. Kaneel bestaat in poedervorm, maar ook in staafjes.
  • Smaak: kruidig, zoet.
  • In de keuken bereiden: laat kaneel niet te lang in het gerecht meekoken, want dan kan de smaak bitter worden. Als je de staafjes gebruikt, krijgt het gerecht alleen de smaak van kaneel. Gebruik je de poedervorm, dan krijgt je gerecht de smaak en de kleur van kaneel.
  • Zoete gerechten: kaneel is lekker in ijs, appeltaart, pannenkoeken, wafelbeslag en stoofperen.
  • Hartige gerechten: kaneel is lekker in kruidige soepen, stoofschotels, vleesmarinades en tomatensauzen.
  • Dranken: kaneel is lekker in koffie, kruidige thee en warme chocolade dranken.
  • Werking op het lichaam: kaneel heeft antibacteriële eigenschappen. Het is de stof cinnamaldehyde die de bacteriën bestrijdt. Zo kunnen ziekmakende bacteriën in de maag bestreden worden met bacteriën in kaneel. Kaneel werkt ook goed tegen misselijkheid en winderigheid.

Karwij (kummel)

  • Herkomst/ verkrijgbare vormen: Europa, Noordwest-Afrika, en delen van Azië. Karwij is in poedervorm, maar ook in zaden verkrijgbaar. Karwij lijkt veel op komijn, maar karwijzaden zijn krom.
  • Smaak: kruidig anijsachtige nootsmaak.
  • In de keuken bereiden: gebruik karwij met mate, want het heeft een erg sterke smaak. Karwij kan in gerechten meegekookt worden. Vanwege de sterke smaak van karwij, is het handig om de zaden in een thee-ei in het gerecht mee te laten koken, zodat de zaden op tijd uit gerecht gehaald kunnen worden. De poedervorm is altijd direct klaar voor gebruik. Laat de karwijpoeder ook met een gerecht meekoken. Geen karwijzaad bij de hand? Dan kan je ook komijn gebruiken. Gebruik dan 2 keer zoveel komijn als dat je karwij zou gebruiken.
  • Zoete gerechten: warme appel.
  • Hartige gerechten: hartig gebak, brood, pittige soepen, stoofschotels, sladressings, scherpe sauzen, wortelen, kool, ham en varkensvlees.
  • Dranken: karwij wordt niet in dranken gebruikt.
  • Werking op het lichaam: karwij helpt het lichaam tegen winderigheid, opgeblazen gevoel en maagkrampen. Karwij zou ook helpen om (borst)kanker te voorkomen.

Komijn (djinten)

  • Herkomst/ verkrijgbare vormen: Iran, Syrië, India en Turkije. Komijn is verkrijgbaar in zaden en poedervorm. De zaden zijn ongeveer 5-6 millimeter lang. Komijn lijkt veel op karwij, maar is minder sterk.
  • Smaak: lichte anijsachtige nootsmaak.
  • In de keuken bereiden: de poeder is direct klaar voor gebruik. Gebruik de poeder alleen in warme gerechten. De hele zaden kunne in warme en koude gerechten bereid worden. Zaden kunnen voor gebruik eventueel geroosterd worden in een droge koekenpan. Komijn kan goed gecombineerd worden met paprikapoeder.
  • Zoete gerechten: komijn wordt niet in zoete gerechten gebruikt.
  • Hartige gerechten: kaas, tandoori gerechten, lamsvlees, gehakt, stoofschotels, sladressings, bonen, aardappelen, kool, linzen, maïs wortelen en uien.
  • Dranken: likeur.
  • Werking op het lichaam: komijn bevordert de spijsvertering en wekt de eetlust op en het bestrijdt schadelijke bacteriën die via de voeding in het lichaam terecht zijn gekomen.

Korianderzaad (ketoembar)

  • Herkomst/ verkrijgbare vormen: Midden-Oosten en het Middellandse Zeegebied. Korianderzaad is in hele zaden, maar ook in poeder verkrijgbaar.
  • Smaak: kruidig, nootachtig. Korianderzaad smaakt heel anders dan het verse korianderblad. Sommige mensen vinden de smaak van korianderblad verschrikkelijk, maar diezelfde mensen kunnen bijna altijd de smaak van het zaad wel waarderen.
  • In de keuken bereiden: korianderzaden en poeder kunnen in het gerecht meegekookt worden. Gebruik de korianderzaden en korianderpoeder alleen in warme gerechten. Korianderblad kan zowel in koude als warme gerechten. Heb je korianderblad nodig en niet in huis? Dan kan je ook (veel) Italiaanse peterselieblad gebruiken, eventueel gemengd met een beetje munt.
  • Zoete gerechten: koriander wordt niet echt in zoete gerechten gebruikt.
  • Hartige gerechten: korianderblad wordt veel gebruikt in: soepen, salades, rijst, linzen, bouillon en yoghurtsauzen. Korianderzaad en poeder worden veel gebruikt in: marinades, bouillon, stoofschotels, vis, gevogelte en gehakt.
  • Dranken: korianderblad wordt gebruikt in frisse smoothies en fruitsappen.
  • Werking op het lichaam: korianderzaad bevordert de spijsvertering, vermindert winderigheid, en kan verlichten bij migraine.

Kruidnagel

  • Herkomst/ verkrijgbare vormen: de Molukken. Kruidnagels zijn gedroogde bloemknoppen van de kruidnagelboom. Kruidnagel kan je in de hele vorm kopen, maar ook in poedervorm.
  • Smaak: dominant, kruidig en pittig.
  • In de keuken bereiden: gebruik kruidnagel met mate omdat de smaak zo doordringend is. Kruidnagelpoeder kan je direct gebruiksklaar. Kruidnagels in de hele vorm, geven langzaam hun smaak af. Laat de kruidnagels daarom lang met het gerecht meekoken. Haal ze voor het opdienen weer uit het gerecht. Je kunt de kruidnagels gemakkelijk terugvinden als je ze in een thee-ei met het gerecht mee laat koken.
  • Zoete gerechten: koekjes zoals speculaas en kruidig gebak.
  • Hartige gerechten: gril- en tomatensauzen, ham, stoofgerechten, rode kool, zuurkool en bonengerechten.
  • Dranken: warme wijnen (bijvoorbeeld glühwein) en kruidige theeën.
  • Werking op het lichaam: kruidnagels werken ontsmettend. Ze doden de ziekmakende bacteriën die voedselvergiftiging veroorzaken. De stof eugenol voorkomt de vorming van bloedpropjes en daarmee helpt het hart- en vaatziekten te voorkomen. Kruidnagels kunnen ook gebruikt worden om de adem te verfrissen.

Mosterdzaad

  • Herkomst/ verkrijgbare vormen: Middellandse Zeegebied. Mosterdzaad is ook in poedervorm of in een potje verkrijgbaar. Mosterdzaad kan een zwarte of gele kleur hebben.
  • Smaak: geel mosterdzaad is pittig, scherp. Zwart mosterdzaad is heel scherp.
  • In de keuken bereiden: de smaak van mosterdzaad komt pas vrij als het gekneusd is, of als het lang geweekt heeft. Kook daarom mosterdzaad mee in het gerecht of kneus de zaden van te voren met een vijzel. In India worden mosterdzaden vaak geroosterd, hierdoor krijgen ze een nootachtige smaak. Mosterdzaadpoeder is in zijn droge vorm een beetje smakeloos. Roer de poeder voor gebruik eerst in een bakje met koud water, en voeg het dan pas toe aan het gerecht. Geen mosterdpoeder in huis? Dan kan je dit vervangen door gladde gele mosterd uit een potje te gebruiken. Gebruik dan ongeveer dezelfde hoeveelheid als dat je de mosterdpoeder zou gebruiken.
  • Zoete gerechten: mosterd is niet echt lekker in zoete gerechten.
  • Hartige gerechten: stoofschotels, scherpe sauzen, kool- en wortelsalades, sladressing en kerrieschotels. Voor inmaak in zilveruitjes en augurken wordt alleen het mosterdzaad gebruikt. Mosterd uit een potje is handig bij sladressings.
  • Dranken: mosterd is niet zo lekker in dranken.
  • Werking op het lichaam: de essentiële olie in mosterdzaad geeft verlichting bij gezwollen neusslijmvlies door verkoudheid. Verder bevordert mosterd de spijsvertering: mosterd zorgt ervoor dat zwaar verteerbaar voedsel, makkelijker te verteren is.

Nootmuskaat/ foelie

  • Herkomst/ verkrijgbare vormen: de Molukken. Nootmuskaat is de gedroogde kern van de nootmuskaatvrucht. Foelie is de rode lintachtige zaadrok dat om de nootmuskaat heen zit.
  • Smaak: nootmuskaat heeft een subtiele zoete smaak en je krijgt er een warmgevoel van. De smaak van nootmuskaat is vaak overheersend. Je kan deze specerij combineren met andere kruiden en specerijen, maar dan moeten zij ook goed kruidig zijn. Voorbeelden van goed te combineren kruiden en specerijen zijn: kaneel, peper, gember en kruidnagel. Foelie heeft een iets scherpere smaak dan nootmuskaat en wordt vaak in combinatie met nootmuskaat gebruikt.
  • In de keuken bereiden: nootmuskaat is vers, zelf geraspt, is het lekkerst. Nootmuskaat is ook in poedervorm verkrijgbaar, maar verliest redelijk snel zijn smaak. Foelie kan in zijn geheel mee gestoofd worden, en voor het serveren verwijderd worden.
  • Zoete gerechten: nootmuskaat kan in koekjes, pudding, vla, warme appel en ijs.
  • Hartige gerechten: nootmuskaat is lekker in eiergerechten, groene bonen, broccoli, wortelen, spinazie, zoete aardappelen, romige sauzen, bechamelsauzen en pasta’s met kaas. Foelie is lekker in stoofgerechten bijvoorbeeld bij het stoven van runderlappen, maar ook in bechamelsaus.
  • Dranken: nootmuskaat en foelie worden niet in dranken gebruikt.
  • Werking op het lichaam: de stof eugenol helpt hart- en vaatziekten te voorkomen. Nootmuskaat maakt de ziekmakende bacterie E. coli (komt voor in de dikke darm) onschadelijk en zorgt voor een versnelde stofwisseling. Foelie kan helpen tegen diarree en een slechte adem.

 

© Bellis - 2012

Reacties (15) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Heel mooi artikel, overzichtelijk en interessant. Duim!
Heel informatief en uitgebreid geschreven. precies wat je wilt weten. Complimenten. bewaar artikel bij favorieten.
Duim
Tex
leuk artikel hoor,
heb je mijn artikel over specerijen ook gelezen.
duim erbij verdiend
heel goed artikel
duim en fan
Mooi artikel, duidelijke info!
Altijd leuk een artikel over specerijen, heb er namelijk ook een artikel over geschreven.
Zonder kruiden en specerijen is het maar een flauwe boel.
Een heel goed artikel, er waren zelfs specerijen tussen die voor mij onbekend waren! Het zijn er ook zoveeel.
Dikke duim en fan word ik ook!