Bevrijdingsdag en de Dodenherdenking

Door Mvv93 gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

Iedereen heeft er vast wel is van gehoord. Bevrijdingsdag en de Dodenherdenking. Maar wat is het? Waarom? Hoe kwam het.. Dat leg ik uit in de dit artikel.

De dodenherdenking en bevrijdingsdag. Ja leuk we zijn vrij dus? Ik vind dat het wel wat is om goed bij stil te staan. Ik ben heel eerlijk ik stond er ook niet bij stil totdat ik een Documentaire / progamma zag op BNN. Ik was dat aan het kijken en zag en hoorde hoeveel mensen er om gekomen waren voor onze vrijheid. Dat heb ik gister gekeken. Heb gekluisterd aan het beeld gezeten. Bij luchtlandings actie hebben ze 30.000 man ingezet. Waarvan zeker 18.000 zijn dood geschoten. 

Allemaal voor hoe wij nu leven. Leven in een vrij land. Als je na gaat hoeveel ophef er elk jaar is na aanleiding van deze 2 dingen. Zo is me een verhaal bij gebleven van een jongen van 15 die dit jaar een gedicht wou voorlezen ( Geloof over zijn nazi opa ) maar dat mocht niet. Terwijl ik dit niet aanstotend vind. 


Wat vieren we op Bevrijdingsdag?

Op 5 mei vieren we dat Nederland op 5 mei 1945 werd bevrijd van de Duitse en Japanse bezetter in de Tweede Wereldoorlog. In Hotel De Wereld in Wageningen werd op die dag de capitulatie van Duitsland ondertekend. Sindsdien vieren we in Nederland op 5 mei Bevrijdingsdag.


Dat is niet vanaf het begin zo geweest. Bevrijdingsdag werd eerst alleen om de 5 jaar gevierd. Pas drie jaar nadat in 1987 het Nationaal comité 4 en 5 mei werd opgericht werd 5 mei een feestdag. Dat betekent niet dat iedereen automatisch vrij is op Bevrijdingsdag. Dit gebeurt vaak nog wel 1 keer in de 5 jaar.

Dodenherdenking


De dag voor Bevrijdingsdag is Nationale dodenherdenking. Op die dag herdenken we de mensen die tijdens of na de oorlog gesneuveld zijn. Op Bevrijdingsdag staan we stil bij het feit dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. We zijn dus erg bevoorrecht dat we in een vrij Nederland kunnen leven. Dat besef vieren we dus op 5 mei.

Bevrijdingsfestivals


Een bevrijdingsfestival is altijd een groot feest

In Nederland worden daarom elk jaar 13 bevrijdingsfestivals georganiseerd: in elke provincie 1 en 2 in Noord-Holland. Er zijn dan allerlei optredens en concerten ter gelegenheid van Bevrijdingsdag. Elk jaar worden er bekende Nederlanders aangewezen als ‘ambassadeurs van de vrijheid’. Zij worden per helikopter naar de Bevrijdingsfestivals vervoerd. Ze geven de hele dag optredens en voeren actie onder het motto ‘vrijheid maak je met elkaar’.

Niet vergeten


Bezoekers maken het peace-teken op Bevrijdingsdag

Het is erg belangrijk dat niemand vergeet wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd. Veel mensen hebben geleden door de oorlog en de verschrikkelijke dingen die daarin gebeurden. Om onszelf eraan te herinneren dat zoiets nooit meer mag gebeuren is het belangrijk dat we elk jaar stilstaan bij onze vrijheid. Het is immers niet vanzelfsprekend.

Duitse overgave

In sommige andere Europese landen wordt Bevrijdingsdag gevierd op 8 mei. Dat is omdat die dag de definitieve Duitse overgave het eind van De Tweede Wereldoorlog betekende. In andere landen is er behalve de dodenherdenking helemaal geen aparte dag waarop de bevrijding gevierd wordt. Bij 4 landen (Denemarken, Frankrijk, Rusland en Tsjechië) worden de herdenking en bevrijding op 1 dag gevierd.



Wat is de Dodenherdenking op 4 mei?

Tijdens de Dodenherdenking (officieel: de Nationale Herdenking) op 4 mei worden in het hele land om 20.00 uur de Nederlandse slachtoffers herdacht die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in oorlogssituaties en bij vredesoperaties zijn omgekomen.

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei is verantwoordelijk voor de Nationale Herdenking op de Dam in Amsterdam. Hierbij zijn de koningin, de Prins van Oranje en prinses Máxima aanwezig. Verder zijn er leden van de rijksministerraad en vertegenwoordigers van bestuur, politiek en maatschappelijke organisaties. De Nationale Herdenking in Amsterdam bestaat uit 2 onderdelen: een herdenkingsbijeenkomst in de Nieuwe Kerk en een herdenkingsplechtigheid bij het Nationaal Monument op de Dam. Deze plechtigheden worden rechtstreeks op de televisie uitgezonden.

Dodenherdenking in het land

In bijna alle gemeenten in Nederland worden op 4 mei herdenkingen georganiseerd bij een plaatselijk oorlogsmonument. Verder vindt in heel Nederland de Nationale Herdenking op de volgende manier plaats:
Tussen 20:00 en 20:02 uur worden 2 minuten stilte in acht genomen.
De Nederlandse vlag (zonder wimpel) wordt halfstok gehangen van 18.00 uur tot zonsondergang. Op veel plaatsen vinden er na 20:02 uur nog activiteiten plaats, zoals het leggen van kransen en bloemen. Daarom blijft de vlag halfstok tot zonsondergang en wordt deze niet in de top gehesen na de 2 minuten stilte.
In openbare gelegenheden vinden bij voorkeur geen feesten en dergelijke plaats. Muziek en activiteiten worden liefst gestaakt tussen 19.45 en 20.15 uur. Het moet in ieder geval mogelijk zijn voor bezoekers om tussen 20:00 en 20:02 uur 2 minuten stil te zijn.

Datum en tijd Dodenherdenking

De Nationale Herdenking vindt altijd plaats op 4 mei. Het maakt hierbij niet uit op welke dag van de week 4 mei valt en of deze datum samenvalt met een religieuze feestdag. De vooravond van 4 mei begint in Nederland om 18:00 uur en eindigt bij zonsondergang, ongeveer 21:10 uur zomertijd. Het moment van 2 minuten stilte vindt in Nederland plaats van 20:00 tot 20:02 uur. In het Caribische deel van het Koninkrijk der Nederlanden is dit van 18:00 tot 18:02 uur. Op andere plaatsen in de wereld (bijvoorbeeld op ambassades, erevelden en andere plaatsen in de wereld waar Nederlanders zijn omgekomen of begraven) gebeurt dit op een geschikt moment in de vooravond van 4 mei



Waar ik ook nog op terug wou komen is de Slag om Arnhem, hier heb ik het een en ander over opgezocht. Omdat ik zelf uit Arnhem kom. 

De aanleiding van de slag om Arnhem,

In augustus en begin september 1944 hadden de Geallieerden het noorden van Frankrijk en België bevrijd. In Nederland was grote paniek uitgebroken (Dolle Dinsdag). De Siegfriedlinie en de Rijn beloofden echter serieuze obstakels te zijn. Veldmaarschalk Montgomery stelde daarop Operatie Market Garden voor, met als doel om de Duitse linies heen te trekken en Duitsland binnen te vallen via Arnhem. Parachutisten moesten enkele bruggen veroveren (operatie Market) en bezet houden tot de tanks er waren (operatie Garden). Niet iedereen was ervan overtuigd dat het mogelijk was de Grote rivieren eenvoudig over te steken ("een brug te ver gaan"), maar het plan werd uiteindelijk geakkoordeerd

De slag om Arnhem

De operatie begon zondagochtend 17 september 1944 om half twaalf met een inleidend bombardement dat bedoeld was om Duitse kazernes in Ede te treffen. 's Middags landden bijna 5200 man van de Eerste Britse Luchtlandingsdivisie, deels per parachutes, en deels in zweefvliegtuigen. In sommige zweefvliegtuigen werden jeeps en antitankgeschut aangevoerd.
Tijdens de overtocht vanuit Engeland ging door ongelukken een deel van de uitrusting verloren. Voorts bleek na de landing dat het radiocontact tussen de eenheden onderling en met het hoofdkwartier voortdurend haperde. De voornaamste tegenslag was evenwel de tot dan toe onopgemerkt gebleven aanwezigheid van twee SS-pantserdivisies, die in feite toevallig vlak ten noorden van Arnhem gelegerd waren. De Engelse generaals waren echter door verkenners gewezen op de gecamoufleerde aanwezigheid van deze tanks en pantservoertuigen. Dit bericht werd door de Engelsen genegeerd. De 9de SS-pantserdivisie werd door de Duitsers naar Nijmegen gestuurd om de Amerikanen daar tegen te houden. De 10e SS-pantserdivisie omvatte circa 9000 manschappen, voorzien van tanks en artillerie. Snel optreden van deze divisie leidde ertoe dat het verrassingseffect van de luchtlandingen vrijwel terstond verloren ging. De Britse troepen raakten snel vast in hevige straatgevechten in Oosterbeek en Arnhem. Aan het eind van de dag slaagde slechts het tweede bataljon, onder leiding van luitenant-kolonel John Frost, erin een bruggenhoofd te vestigen bij de noordelijke oprit van de verkeersbrug in het centrum van Arnhem. De spoorbrug bij Oosterbeek was toen reeds opgeblazen. Voor het welslagen van Market Garden was het nu essentieel, dat het Britse bruggenhoofd stand zou houden totdat de grondtroepen van het Britse 30e Legercorps (XXX Corps) de brug zouden bereiken.
In de dagen volgend op 17 september bleef het Britse bruggenhoofd echter geïsoleerd door de onverwacht snelle tegenaanvallen van de Duitsers onder SS-Brigadeführer Willy Bittrich en Feldmarschall Walter Model. Hierdoor werd de aanvoer van versterkingen belet. In hevige straatgevechten werden de Britten steeds verder teruggedreven. Reeds op 19 september was Urquhart gedwongen zijn troepen terug te trekken naar een gebied in Oosterbeek van circa 1 bij 2 km (de "perimeter"). Men was in feite in deze perimeter geïsoleerd. De dropping van voorraden mislukte vrijwel voortdurend: door het gebrekkige radiocontact kon niet worden doorgegeven dat de dropzones in Duitse handen waren, terwijl de piloten de opdracht hadden signalen vanaf de grond te negeren. Later in de slag bleken de nieuwe dropzones te klein om effectief voorraden te kunnen droppen. Bijna alle afgeworpen voorraden kwamen daardoor in Duitse handen terecht.


De brug op 19 september 1944
De luchtlanding bij Driel door de Poolse 1e Onafhankelijke Parachutistenbrigade onder Stanisław Sosabowski op 21 september behoedde de Britse para's voor een vernietigende Duitse aanval die voor de daaropvolgende dag was gepland, maar bracht uiteindelijk onvoldoende soelaas.
De opmars van de grondtroepen vanuit het zuiden van Nederland verliep aanmerkelijk trager dan gepland. (Volgens de planning had het bruggenhoofd overigens circa drie etmalen behouden moeten zijn, hetgeen voor luchtlandingstroepen al een zeer lange periode is.) Ten eerste viel de brug bij Son (op de route Eindhoven - Nijmegen - Arnhem) niet onbeschadigd in geallieerde handen, zodat kostbare tijd verloren ging met het bouwen van een noodbrug en duurde het lang voor de brug bij Nijmegen in geallieerde handen viel. Ten tweede bleek de Duitse tegenstand heftiger te zijn dan verwacht. Ten derde speelde de route zelf een rol: deze liep over een zeer smalle weg van Valkenswaard naar Arnhem en die tussen Nijmegen en Arnhem deels op een dijklichaam lag. Naarmate de tijd vorderde raakte de weg steeds vaker geblokkeerd door defect en kapot geschoten materieel door Duitse tegenaanvallen. De route werd door de geallieerde troepen aangeduid als Hell's Highway.
Het gevolg hiervan was dat de grondtroepen niet tijdig de Arnhemse brug konden bereiken om Frost en zijn manschappen te ontzetten. Op donderdag 21 september waren zij genoodzaakt zich over te geven.
Op zondag 24 september vond de Conferentie van Valburg plaats waar besloten werd de perimeter nog één maal te versterken. De oversteek van de 4th Dorsets van de 43e Divisie dezelfde avond mislukte, waarna het restant van de Britse Parachutistendivisie onder generaal Roy Urquhart op 25 september van het geallieerde opperbevel zich over de Rijn terug mocht trekken. Op dat moment waren in de perimeter nog circa 2300 man Britse en Poolse troepen aanwezig. Van hen slaagden circa 2000 in de nacht van 25 op 26 september erin de Rijn over te steken. De overigen gaven zich de volgende dag over of verstopten zich om later alsnog over de Rijn te ontsnappen (operatie Pegasus 1 en Pegasus 2).
Na de Slag om Arnhem hielden de Duitsers rekening met een herhaling van de aanval. Daarbij zouden burgers alleen maar in de weg lopen of de geallieerden mogelijk helpen. Daarom dwongen ze op 24 september de 95.000 inwoners van Arnhem om hun stad te verlaten. Ook de Zuid-Veluwe werd geheel ontruimd. Zo ontdekten veel Arnhemmers pas na de oorlog hoezeer hun stad als gevolg van de gevechtshandelingen was verwoest.
De Slag om Arnhem wordt onder anderen beschreven in het boek A Bridge Too Far (1974) van de schrijver Cornelius Ryan; in Nederland verschenen als Een brug te ver. Het boek werd in 1977 verfilmd door Sir Richard Attenborough.
De verkeersbrug over de Rijn heet sinds 1978 de John Frostbrug.
[bewerken]Vermeende verraad van de Slag om Arnhem

 

Nijmegen na de slag
Toen de Slag om Arnhem was verloren, ontstond er bij de Engelsen de behoefte aan een zondebok. Vooral de generaals van het Britse landleger, het 30e Legerkorps, hebben actief en effectief geprobeerd de schuld in niet-Britse schoenen te schuiven, zie Conferentie van Valburg. De Nederlandse dubbelspion Christiaan Lindemans alias King Kong die op 28 oktober 1944 was gearresteerd door de Britten werd als zondebok gebruikt. Lindemans zou kennis over Operation Market Garden hebben doorgespeeld aan de Duitsers. Die kennis zou hij hebben opgedaan op het hoofdkwartier van Prins Bernhard, en daarmee zou de prins indirect mede schuldig zijn aan het mislukken van de Slag om Arnhem. Na de oorlog werd de rol van Lindemans nog wat aangedikt in boeken van de Nederlandse contraspionage-expert in Britse dienst Oreste Pinto.
In feite heeft Lindemans echter niet de luchtaanval op Arnhem verraden, maar het grondoffensief van Operation Comet dat later de basis van Operation Garden zou vormen. Aan Lindemans' verhaal werd door de Duitsers aanvankelijk weinig geloof gehecht. Toen echter Operation Market Garden van start ging, concludeerden de Duitsers dat hij toch gelijk had. In allerijl werd getracht de opmars van de geallieerden in Zuid-Nederland te vertragen. Juist het omzichtige en trage oprukken door het 30e Legerkorps, het Britse landleger, bleek fataal voor de operatie. Het 30e Legerkorps bereikte de Britse en Poolse parachutisten bij Arnhem eerst na zeven dagen in plaats van na de geplande twee dagen. Toen waren de Britse parachutisten al bij de brug in Arnhem door de Duitsers verdreven.
Volgens historicus Dr. Loe de Jong ging de Slag om Arnhem niet verloren door het verraad van Lindemans, maar mede door de vondst op 17 september van het aanvalsplan van Market-Garden op het lichaam van een neergehaalde Amerikaanse officier. Dit zou Generaloberst Kurt Student en Generalfeldmarshall Walter Model de mogelijkheid hebben gegeven om de verdediging rond Arnhem effectief te organiseren. (Loe de Jong, Het Koninkrijk deel 10a, eerste helft, pag. 329) Volgens andere bronnen werd het plan aangetroffen in een Waco-zweefvliegtuig. Het duurde tien uur voor het naar het hoofdkwartier van Model kon worden overgebracht. Die vond ze te gedetailleerd om waar te zijn, en negeerde ze verder. Zelfs het Duitse opperbevel van Generalfeldmarshall Von Rundstedt werd niet ingelicht.
Dat Lindemans zijn kennis over het grondoffensief had opgedaan op het hoofdkwartier van Prins Bernhard staat vast. De beveiliging van dat hoofdkwartier was gebrekkig, iedereen kon er in en uit lopen. Lindemans stond bovendien op goede voet met een naaste medewerker van de prins, Kas de Graaf, die hij eens het leven had gered. Deze De Graaf was het die door een simpel briefje met de tekst King Kong is allright de weg baande voor Lindemans' verraad. Op grond van het briefje werd hij door de Canadese Field Security geschikt bevonden voor een opdracht achter de linies. Lindemans ging door de linies naar Eindhoven, en vervolgens vertelde hij wat hij wist op een Duits hoofdkwartier in Driebergen-Rijsenburg. Prins Bernhard heeft altijd ontkend dat Lindemans al voor de Slag om Arnhem op zijn hoofdkwartier is geweest. Later zou hij nooit verder dan de tuin zijn gekomen. Frits Philips meldt in 1978 echter in zijn memoires dat Lindemans tijdens het eten aan tafel zat.

Ik vind dat jullie dit ook is moeten lezen. Artikel komt van Livius, Gewone mensen, verhalen van vroeger.

Toen wij op die bewuste zondag 17 september in de kerk zaten ging het  luchtalarm af. De slag om Arnhem begon [1]. Wij mochten niet meteen de kerk uit en moesten wachten tot het luchtalarm weer af ging als teken dat de situatie veilig was.
Wij woonden in het centrum van de stad naast het bedrijf waarvan mijn vader na de oorlog directeur werd. Het was een groothandel in stoffen en een confectieatelier. Onder dat pand bevonden zich grote kelders. Hij had uit voorzorg al allerlei voorzieningen getroffen voor als de nood aan de man kwam. De "plaktafels" waar de nieuwe collecties op geplakt werden, waren op elkaar gestapeld voorzien van lagen schouderwatten zodat ze als bedden konden dienen. In eikenhouten vaten zat water en op een petroleumstel kon gekookt worden. Er waren accu's waarop de lampen konden branden. Als mondvoorraad hadden we vooral erwten en bruine en witte bonen - waar ik een vreselijke hekel aan had, maar dat was gezond want het was eiwitrijk voedsel.

Toen wij om een uur of elf uit de kerk kwamen moesten wij meteen de kelders in. We vonden dat toch wel spannend want "de zaak" was normaliter verboden terrein voor ons. We zaten daar met familie buren en kennissen - een stuk of zeventien dacht ik. Om de kinderen af te leiden werd er veel gezongen. Vooral rare liedjes dat vonden wij leuk. Ook werd vooral door mijn moeder, die denk ik erg bang was, veel gebeden en dat deed ze dan op zo’n loeiende smachtelijke manier. Ondertussen bezetten de Engelsen precies de wijk waarin wij zaten, in een poging de brug over de Rijn te veroveren.

De volgende dag kwamen er Moffen om te controleren of wij misschien ook Engelse soldaten verborgen hielden. Mijn moeder moest toen met een geweer in haar rug "de zaak" door. Ik stond doodsangsten uit want ik begreep van alles niks en was bang dat dat ze haar wat zouden aandoen. Ook vroegen ze haar om water maar ze moest eerst zelf een slok nemen omdat ze bang waren dat ze hen zou vergiftigen.

We hadden toen een baby van een half jaar en mijn moeder was toen zo slim slim melk voor de baby te vragen. Aan dat verzoek werd voldaan.

De Duitsers hadden bezit genomen van het hele gebouw boven ons. Ik kan me nog herinneren dat op een gegeven ogenblik de Duitsers bezit hadden genomen van het privékantoor. Ze zaten breeduit op de leren club-fauteuils. Het is misschien een schande maar ik zie me nog bij een van hen op schoot zitten. Ik stak mijn handen in zijn zakken en ik haalde zo een hele voorraad gouden en zilveren sieraden te voorschijn. Ik kwam niet op de gedachte dat dat wel gejat zou zijn, maar ergens voelde ik wel dat het geen zuivere koffie was. Wat een schande achteraf, maar ik vroeg of ik er wat van mocht hebben. Goud kreeg ik niet maar wel een zilveren armbandje. Toch had ik weinig plezier van het ding want ik mocht van mijn ouders nooit wat aannemen of vinden, dit natuurlijk om te voorkomen dat er contrabande in huis zou komen.

Mijn grootvader ging af en toe naar boven om poolshoogte te nemen. En hij vertelde ons dat hij Tommies had gezien. Eén keer was mijn moeder naar boven geweest en ze vertelde ons onthutst dat het bovenste stuk van "de toren" (van de Eusebiuskerk) verdwenen was.

En intussen hoorden wij die bombardementen, en wij maar zingen, wat ik ondanks alles erg leuk vond.

Op dinsdagavond 19 september om tien uur 's avonds kregen wij van de Moffen het bevel de kelders te verlaten. Buiten was het donker. De hele wijk stond in brand. Van de zenuwen liet mijn broertje een weckfles met tabak vallen die mijn vader ondanks het oorlogsgeweld nog mee had willen nemen. Uit angst dat hij op z'n duvel zou krijgen ging hij in het donker graaien naar de tabak, maar mijn vader zei dat hij door moest lopen. Mijn grootmoeder stootte haar hoofd aan de loop van een kanon dat bij ons voor de deur stond. Op straat liep ik naast mijn moeder, die het wandelwagentje duwde waar mijn kleine broertje in zat. Mijn zusje liep aan de andere kant van haar met haar vingers in haar oren. En ik liep maar te schreeuwen.

Toen we onderaan de Apeldoornseweg waren zag ik de V&D in brand vliegen. Ik maakte zo'n kabaal dat een aardige Duitse soldaat mij optilde om mij te troosten. Hij vertelde aan mijn moeder dat hij thuis ook zo'n klein meisje had. Eindelijk kwamen wij bij mijn andere grootouders aan, die meer naar de rand van de stad woonden. De volgende dag moesten we weer op pad, waarmee onze evacuatietijd begon.

Anne-Mieke Mattheij
Amsterdam

Wat ik heb opgestoken van dit hele verhaal is , 

Ik heb meer respect gekregen voor deze mensen, vroeger deed ik er niks mee. Maar ga er nu zeker bij stil staan. Vele mensen hebben hun leven gegeven voor onze vrijheid. En dat moet je nooit vergeten. Hun bloed voor onze vrijheid. 

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.