De 3% regel uitgelegd

Door Gerben gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

Waar komt de regel van 3% vandaan, met welk doel is het ingevoerd en hoe hard is die eis eigenlijk? Ik heb voor dit artikel alle relevante verdragen doorgelezen en hoop jullie alle nodige informatie te kunnen geven. Want vraag een Nederlander in deze dynamische tijd wat hij bij 3% denkt en in de meerderheid van de gevallen zul je het juiste antwoord horen. Maar weten we ook alles?

Het verdrag van Maastricht
Onder voorzitterschap van Nederland werd op 7 februari 1992 in Maastricht een belangrijk verdrag opgesteld. Misschien wel het belangrijkste verdrag dat de EU tot dat moment toe creëerde. Er werd besloten om een gemeenschappelijke munt in te voeren, de euro. Er werd vastgesteld aan welke eisen de landen moesten voldoen die tot de EMU (Europees Monetaire Unie) wilden toetreden. Dit is vastgelegd in de zogenaamde convergentiecriteria. Daarnaast werd de opt-out clausule opgenomen voor landen die wel aan de criteria voldoen, maar niet (of nog niet) wilden toetreden.
Er werd een tijdschema opgevoerd waarin stond op welke manier de munt werd ingevoerd. Dit zou in 3 fases gaan:
• De eerste fase was al in 1990 begonnen. Alle lidstaten stelden programma’s op die lange termijn maatregelen bevatten die elke lidstaat moest doorvoeren om aan de criteria te kunnen voldoen.
• In de tweede fase werd er op 1 januari 1994 het Europees Monetair Instituut opgericht (voorloper van de Europese Centrale Bank) en werd besloten overheidsfinanciën onder Europees toezicht te stellen. Bij buitensporige uitgaven kon Europa aanwijzingen geven voor verbeteringen. Centrale banken werden in deze fase politiek onafhankelijk.
• Tot slot werd de ECB opgericht en de wisselkoersen ten aanzien van de nieuwe munt vastgelegd. Hier werden veel regels ingevoerd, met als belangrijkste dat het begrotingstekort niet groter mag zijn dan 3% van het Bruto Binnenlands Product (BBP), tenzij er sprake is van een tijdelijke en uitzonderlijke situatie. Ook mag de staatsschuld niet groter zijn dan 60% van het BBP.

Kijk naar de eis van 60% (stippellijn) en zie hoeveel landen zich niet aan de regel houden

Het Stabiliteits- en Groeipact
De EMU (Europese en Monetaire unie) heeft in 1997 het Stabiliteits- en Groeipact ingevoerd. Dit heeft als doel de stabiliteit te garanderen, immers als er in veel landen de tekorten uit de hand lopen, stijgt de rente en de waarde van de euro daalt als gevolg van inflatie. Inflatie was dus de drijfveer voor het invoeren van de bewuste regel van 3%. De eisen uit de derde fase van het Verdrag van Maastricht werden in dit pact verder uitgewerkt. Europa kon bij overtreding niet alleen meer aanbevelingen doen, maar er werden afspraken gemaakt wat er moet gebeuren als landen zich niet aan de regels houden. Met name Nederland en Duitsland wilden erg strenge regels. De regel van 3% begrotingstekort werd als erg lastig ervaren in tijden dat een nationale economie van een lidstaat in recessie zat. Dit ondervonden Frankrijk en Duitsland in 2003. Er kwamen geen sancties, ondanks dat de bewuste landen de geldpersen aan hadden gezet. Het Europese Hof van justitie oordeelde op 13 juli 2004 dat landen een boete kunnen krijgen als ze het pact schenden.


Tussenconclusie
Oke, even ademhalen. We zijn al over de helft. We weten inmiddels waar de regel vandaan komt en wat het uiteindelijke doel was. De regel is dus opgesteld om te voorkomen dat Europa hinderlijke inflatie kreeg, met als gevolg een waardevermindering van de munt en het oplopen van de rente. Daarnaast zagen we al dat in het Verdrag van Maastricht werd gesproken over tijdelijke en uitzonderlijke situaties, waardoor landen boven de 3% begrotingstekort zouden kunnen/mogen uitkomen.

Hoe heet word de soep gegeten?
Mocht en land boven de 3% uitkomen, dan beveelt de Europese Commissie de Europese Raad aan om de buitensprorigtekortprocedure te starten, eventueel rekening houdend met speciale omstandigheden. Ten eerste zal De Raad aanbevelingen doen. Mocht een lidstaat zich hier niet toe geroepen voelen, dan kunnen er sancties komen. Dit houdt in dat een land een renteloos deposito moet creeeren waarin is het volgende bedrag moet worden gestort. Tenminste 0,2% van het BBP (Dat was in 2011 1,2 miljard euro) vermeerderd met een variabel deel dat hoger word naarmate het tekort groter wordt. Het maximum is vastgesteld op 0,5% (in 2011 3,05 miljard euro) Het deposito wordt omgezet in een boete als na 2 jaar het buitensporig tekort nog niet is gecorrigeerd.

Dat klinkt allemaal griezelig. En we worden er ook bang mee gemaakt. “Nederland krijgt op deze manier een boete,” heb ik al een paar keer gehoord. Maar zoals we net al hebben kunnen lezen, kwamen Duitsland en Frankrijk als eerste onbestraft in de problemen. Als gevolg daarvan kwam er op een topbijeenkomst in maart 2005 een politiek akkoord waarin het pact soepel te interpreteren. Dat is ook precies de reden waarom Portugal, Griekenland, Duitsland en Frankrijk nooit een boete hebben gekregen, ondanks veel te grote tekorten. We hebben wel gedreigd naar Griekenland, maar dat ging meer over de eisen voor het verlenen van noodkredieten en kwijtschelden van schulden, dan dat het over de regels van het pact ging.
 


Crisistijd
In 2011 werd als gevolg van de woekerende crisis het pact uitgebreid door 6 wetsvoorstellen die in november van 2011 werden goedgekeurd door de Europese Ministers van Financiën.
Ze bevatten wetteksten over een strikte naleving afdwingen van het pact. De dwang bestaat uit boetes als landen zich niet houden aan aanbevelingen van de Europese Commissie en Raad
En er kwam macro-enomisch toezicht op lidstaten. Zo moeten landen niet alleen begrotingsvoorstellen inleveren, Europa houd ook ontwikkelingen in de gaten waardoor landen uit evenwicht kunnen raken en kan aanbevelingen doen. Bij niet nakomen kan Europa een boete geven van 0,1% BBP ( in Nederland in 2011, 610 miljoen euro) Onder zorgwekkende omstandigheden worden onder meer gerekend: stijgende lonen, index-aanpassingen, kortere werktijd of gelijkblijvende pensioenleeftijd. Deze maatregelen hebben geen einddatum en zijn weliswaar onder invloed van de crisis ontstaan, de werking ligt voor onbeperkte tijd vast in Europese wetten.

Eindconclusie
In principe liggen in de voorwaarden van het Verdrag van Maastricht en het originele Stabiliteits- en Groeipact geen dwingende onoverkomelijke regels waar we heel erg bang van zouden moeten worden. Maar door de regels die november 2011 zijn ingevoerd (waar de Nederlandse Minister van Financiën de Jager een grote vinger in de pap heeft gehad) lijken we ons zelf nu in eigen voet te schieten als we volgend jaar wederom een begrotingstekort hebben. het zou het derde jaar op rij zijn.
Toch zie ik het zonniger in dan de media en sommige politici ons willen doen geloven. Natuurlijk is het belangrijk dat we gaan hervormen en bezuinigen en 3% tekort is nog steeds een tekort, maar Nederland is een sterk land binnen Europa. Met prima vooruitzichten en na de zomer een nieuw kabinet kunnen we een mooie toekomst tegemoet zien. Alleen hoop ik dat de heren in Den Haag in gaan zien dat conjunctuur een golvende beweging is en hoe langer je de lijn ver boven 0 probeert te houden, des te harder val je en langer heb je last van gevolgen daarvan.

Kom op mensen, laat je niet gek maken!

Zie ook:

http://www.xead.nl/nederland-hoe-nu-verder

http://www.xead.nl/crisis-afgewend-het-akkoord-van-26-april-2012

© Gerben

Reacties (4) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Een prachtig artikel. Brussel buiten de deur houden...
Goed artikel. Enerzijds buitengewoon treurig dat zo'n pact als puntje bij paaltje komt een tandeloze tijger blijkt te zijn, althans, zoals je schreef, voor Duitsland en Frankrijk; anderzijds zou procyclisch begroten in een crisis van deze aard de zaken waarschijnlijk enkel verergeren en mogen we dus blij zijn dat deze specifieke regel vaak met voeten wordt getreden. Verhelderend, duim!
Geweldig, ik ben een voorstander voor het positieve geluid. Het angsvallig vasthouden van gespaarde centjes heeft volgens mij een zeer negatief effect op onze economie.

Huizenmarkt ligt volledig plat doordat banken geen hypotheken meer verschaffen, verkopers gaan eraan ten onder, kopers krijgen geen kans, scheefwonen wordt alleen maar erger enz enz.
Alleen maar omdat we banger worden gemaakt door eenzijdige berichtgevingen.
Mooi stuk! Terug naar af, een berekening maken op een rampsenario, met een inkomsten krimp naar ca. 5, 6 % en dan je knopen tellen ! Duim hier!